Edmund Bartkowski

Edmund Bartkowski (ur. 15 lipca 1894 w Chełmcach, zm. 17 września 1939 w okolicy Kowla[1]) – pułkownik artylerii Wojska Polskiego, komendant powstania wielkopolskiego w Nakle nad Notecią.

ŻyciorysEdytuj

W 1900 rodzina przeprowadziła się z Chełmców do Nakła nad Notecią, gdzie współinicjował założenie skautowej drużyny im. Tadeusza Kościuszki. Był też członkiem tajnego Towarzystwa Tomasza Zana, za co usunięto go ze szkoły. Gimnazjum ukończył w Rogoźnie. Po wybuchu I wojny światowej został wcielony do armii pruskiej jako artylerzysta i doszedł do stopnia podporucznika[1].

Do Nakła wrócił w początku 1918, po demobilizacji, gdzie zaangażował się w proces tworzenia struktur powstańczych. Rada Ludowa w Nakle mianowała go komendantem powstania na miasto. Powstanie wielkopolskie wybuchło tu 1 stycznia 1919. Miał początkowo pod swoją komendą 130 ochotników. Rozwijał działania na północ od Nakła oraz utrzymywał pozycje na pozostałych kierunkach, wspierając akcje w Wyrzysku, Mroczy, Sadkach, Białośliwiu oraz Wysokiej. Kierował bitwą o Nakło. Nadzorował walki podczas bitwy o Ślesin (5-6 stycznia 1919) i o Mroczę (7-8 stycznia 1919). Uczestniczył w rokowaniach w Bydgoszczy, na mocy których Polacy wycofali się na południe od Noteci[1]. Po opuszczeniu Nakła służył w Sztabie Dowództwa Głównego Powstania w Poznaniu. Walczył w wojnie z bolszewikami, a także służył przy Naczelnej Komendzie Powstańczej podczas III powstania śląskiego (pseudonim Pruj)[1].

Od 1921 był kapitanem. 12 kwietnia 1927 został mianowany na stopień majora ze starszeństwem z 1 stycznia 1927 i 61. lokatą w korpusie oficerów artylerii[2]. W latach 1928-1932 pełnił służbę w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim[3][4]. W końcu lipca 1928 został dowódcą nowo utworzonego III dywizjonu szkolnego[5]. W grudniu 1932 został przeniesiony do 7 pułku artylerii ciężkiej w Poznaniu na stanowisko dowódcy dywizjonu[6]. 17 stycznia 1933 został mianowany na stopień podpułkownika ze starszeństwem z 1 stycznia 1933 i 17. lokatą w korpusie oficerów artylerii[7]. W kwietniu tego roku został przesunięty na stanowisko kwatermistrza pułku[8]. W październiku 1934 został przeniesiony do 17 pułku artylerii lekkiej w Gnieźnie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[9] (od 1938 – I zastępca dowódcy). Na tym stanowisku pozostawał do roku 1939.

Zginął w walce z sowietami 17 września 1939 w pobliżu Kowla[10].

Edmund Bartkowski był żonaty z Klarą z domu Kruppik (1898-1976), z którą miał trzy córki: Teresę Stanecką (1934-2015), Marię Orłowską (1935-1996) i Klarę Bartkowską (1939-2010, profesora zoologii)[11].

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Sławomir Łaniecki, Edmund Bartkowski, w: Powstanie Wielkopolskie 1918-1919 na Pałukach i Krajnie - ludzie, miejsca, wydarzenia
  2. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 20 kwietnia 1927 roku, s. 120.
  3. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 433, 457.
  4. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 182, 816.
  5. Rocznik Pamiątkowy 1930 ↓, s. 28, 33, 202 foto..
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 422.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 18 stycznia 1933 roku, s. 2.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 11 kwietnia 1933 roku, s. 80.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 263.
  10. Od stu lat Niepodległa, w: red. Lucyna Tataruch, Kujawy. Pomorze. Lubię tu być, Polska Press sp. z o.o., Bydgoszcz, 2018
  11. My Heritage, Bartkowski. Edmund Bartkowski + Klara Kruppik
  12. M.P. z 1931 r. nr 245, poz. 270.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 11 listopada 1932 roku, s. 380.
  14. a b Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 182.

BibliografiaEdytuj