Otwórz menu główne

Edmund August Słuszkiewicz (ur. 27 sierpnia 1895 w Sanoku, zm. 1980) – doktor praw, dziennikarz, poeta, pisarz, tłumacz, antykwariusz, działacz społeczny, porucznik piechoty Wojska Polskiego.

Edmund Słuszkiewicz
Ilustracja
Edmund Słuszkiewicz przemawiający podczas Zjazdu Absolwentów sanockiego gimnazjum w 50-lecie istnienia szkoły (1938)
Data i miejsce urodzenia 27 sierpnia 1895
Sanok
Data śmierci 1980
Narodowość  Polska
Tytuł naukowy doktor praw
Edukacja C. K. Gimnazjum Męskie w Sanoku
Uczelnia Uniwersytet Jagielloński
Wydział Prawa i Umiejętności Politycznych
Rodzice Michał, Paulina
Krewni i powinowaci Franciszek, Witold, Józef, Teofila, Maksymilian, Emilia, Władysława, Roman (rodzeństwo)
Eugeniusz Słuszkiewicz, Wiesław Nowotarski (bratankowie)
Ilustracja
porucznik piechoty porucznik piechoty
Siły zbrojne Wojsko Polskie
Jednostki 3 Batalion Strzelców Sanockich

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Edmund August Słuszkiewicz urodził się 27 sierpnia 1895 w Sanoku[1][2] w mieszczańskiej rodzinie, trudniącej się rzeźnictwem i masarstwem. Jego rodzicami byli Michał (1848-1936, kontynuujący rodzinne tradycje i prowadził zakład masarski[3][4], a także burmistrz Sanoka) i Paulina, z domu Dziura[5] (zm. 1926 w wieku 68 lat). Jego rodzice mieli 12 dzieci, z których troje zmarło w dzieciństwie, a dziewięcioro pozostałych to: Franciszek (1875–1944, jego synem, bratankiem Edmunda był Eugeniusz Słuszkiewicz), Józef (1880–1914), Teofila (1882–1951, żona Franciszka Martynowskiego[6]), Maksymilian (1884–1940, urzędnik, ostatni burmistrz Sanoka w II Rzeczypospolitej), Emilia (1888–1982, nauczycielka, m.in. w Szkole Żeńskiej nr 4 im. Królowej Jadwigi w latach 1918-1923[7]), Władysława (1886–1971, jej synem, a siostrzeńcem Edmunda był Wiesław Nowotarski oraz Witold Nowotarski - stroiciel instrumentów muzycznych), Witold (1890–1914[8], zginął pod Kraśnikiem[9]), Roman (1892–1975) i Edmund (1895–1980, najmłodsze dziecko). Wszyscy z nich ukończyli szkoły, trzech było absolwentami wyższych uczelni.

Edmund Słuszkiewicz w 1914 zdał egzamin dojrzałości w C. K. Gimnazjum Męskim w Sanoku (w jego klasie byli m.in. Wiktor Boczar, Mieczysław Jus, Aleksander Kolasiński, Stanisław Kosina, Stanisław Kurek, Franciszek Löwy, Tadeusz Piech)[10][2][11]. Po maturze miał wstąpić do zakonu oo. jezuitów[2]. Następnie w wymiarze roku odbył służbę wojskową w c. i k. armii podczas I wojnie światowej. Był żołnierzem Legionów Polskich w szeregach II Brygady. Dekretem Wodza Naczelnego Józefa Piłsudskiego z 19 lutego 1919 jako były oficer armii austro-węgierskiej został przyjęty do Wojska Polskiego z dniem 1 stycznia 1918 wraz z zatwierdzeniem posiadanego stopnia podporucznika ze starszeństwem z dniem 15 stycznia 1918[12] i rozkazem z tego samego dnia 19 lutego 1919 szefa Sztabu Generalnego płk. Stanisława Hallera skierowany jako oficer gospodarczy przy szpitalu załogi Sanok od 1 listopada 1918[13]. Następnie służył w 3 batalionie Strzelców Sanockich. W Wojsku Polskim awansowany do stopnia porucznika rezerwy piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919[14][15][16]. W 1923, 1924 był przydzielony jako oficer rezerwowy do 7 pułku piechoty Legionów w Chełmie[17][18].

Ukończył studia prawa na Wydziale Prawa i Umiejętności Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego z tytułem doktora praw.

Publikował wiersze od 1919 i artykuły jako dziennikarz m.in. w „Ilustrowanym Kuryerze Codziennym”, „Kuryerze Literacko-Naukowym”, tygodniku „As”, „Światowidzie”, „Tygodniku Powszechnym”, „Gościu Niedzielnym”, pismach „Wschód” i „Bóg i Ojczyzna”, wydawanym przez Hufiec Harcerski w Sanoku[19], „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. W 1929 był jednym z założycieli sanockiego koła Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego[20], w ramach którego działał w komisji propagandowej. Działał w sanockim oddziale Związku Obrońców Podkarpacia. Zebrał wspomnienia uczestników wojny polsko-ukraińskiej 1918-1919 (później został zarekwirowane w większości przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego). W 1938 był przewodniczącym sekcji redakcyjnej publikacji Sprawozdanie finansowe z działalności Państwowego Gimnazjum w Sanoku w latach 1888 – 1938 wydane z okazji Wielkiego Zjazdu Wychowawców i Wychowanków Zakładu w 50 rocznicę pierwszego egzaminu dojrzałości wydanej z okazji obchodów jubileuszu szkoły oraz w jej ramach opublikował dwa rozdziały i wierszy okolicznościowy. W 1938 wygłosił prelekcję na antenie Polskiego Radia Lwów pt. Sanok w perspektywie wieków[21]. Działał na polu kulturalnym, wraz z bratem Maksymilianem przygotowywał w Sanoku inscenizacje jasełek[22]. Wykonywał także przekłady z języka łacińskiego i z sanskrytu.

Po 1956 popierał ideę ponownego wzniesienia pomnika Tadeusza Kościuszki w Sanoku w pierwotnym miejscu na placu św. Jana (pomysł wsparła m.in. Jadwiga Zaleska), lecz ostatecznie w 1962 nowy monument stanął w innym miejscu[23].

W latach 50. zamieszkiwał przy ulicy Władysława Sikorskiego 21 w Krakowie[24].

PublikacjeEdytuj

 
Widowisko fantastyczne Na dworze króla Mroza i królowej Zimy autorstwa Edmunda Słuszkiewicza w inscenizacji druhem sanockiego „Sokoła” (1931)
Inne
Przekłady

PrzypisyEdytuj

  1. CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok 1913/14 (zespół 7, sygn. 61). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 657.
  2. a b c XXXIII. Sprawozdanie Dyrekcyi c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1913/14. Sanok: Fundusz Naukowy, 1914, s. 57.
  3. Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 416-417.
  4. Wojciech Sołtys, Budownictwo, przemysł, rzemiosło i handel, Pomiędzy wojnami światowymi 1918–1939, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 535.
  5. Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka, Sanok 1998, s. 120.
  6. Księga Zmarłych 1946–1958 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 321 (poz. 81).
  7. Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka, Sanok 1998, s. 48-55.
  8. CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1901/1902 (zespół 7, sygn. 29). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 142.
  9. Tekla Wolwowicz. Z odległych lat. „Rocznik Sanocki”. Tom VI, s. 19, 1988. 
  10. Kronika. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”. 25, s. 3, 14 czerwca 1914. 
  11. Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 12 marca 2014].
  12. Dekret Naczelnego Wodza Wojsk Polskich o przyjęciu do W.P. oficerów z b. armii austro-węgierskiej (838). „Dziennik Rozkazów Wojskowych”, s. 647, Nr 26 z 8 marca 1919. 
  13. Rozkaz Naczelnego Dowództwa Wojsk Polskich o przydziale oficerów (841). „Dziennik Rozkazów Wojskowych”, s. 654, Nr 26 z 8 marca 1919. 
  14. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 518.
  15. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 457.
  16. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 276, 869.
  17. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 144.
  18. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 139.
  19. Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1998, s. 184. ISBN 83-909787-0-9.
  20. Jerzy Kapłon: Zarys historii Oddziału Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego w Sanoku. cotg.pttk.pl. [dostęp 2005-07-02].
  21. Co usłyszymy przez radio?. „Przegląd Filmowy, Teatralny, Radiowy”, s. 16, Nr 490 z 11-17 września 1938. 
  22. Dorota Mękarska. Wigilie w sanockich rodzinach. „Echo Sanoka”, s. 8, Nr 14 z 20 grudnia 1993. 
  23. Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1998, s. 179. ISBN 83-909787-0-9.
  24. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 145.
  25. Na dworze króla Mroza i królowej Zimy. „Ilustrowany Kuryer Codzienny (dodatek)”, s. 2, Nr 108 z 20 maja 1931. 
  26. „Zjazd Górski” – Sanok 14-17 sierpnia 1936 roku. Największa impreza kulturalna w dziejach miasta w okresie II Rzeczpospolitej. „Co słychać?”, s. 11, Nr 3 (11) – marzec 2000. Polskie Towarzystwo Tatrzańskie. 
  27. Przewodnik po Sanoku i Ziemi Sanockiej. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 165 z 24 lipca 1938. 
  28. Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1998, s. 234. ISBN 83-909787-0-9.
  29. Pierwszy przewodnik po Sanoku. „Tygodnik Sanocki”, s. 1, 4, Nr 32 (196) z 11 sierpnia 1995. 
  30. 1958. Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888-1958. biblioteka.sanok.pl. [dostęp 13 marca 2014].
  31. Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958.
  32. Chopin i jego muzyka w literaturze. chopin.pl. [dostęp 13 marca 2014].
  33. Wiersze o Chopinie : antologia i bibliografia / zebr. i oprac. Edmund Słuszkiewicz ; przedm. Julian Przyboś.. /opac.ciniba.edu.pl. [dostęp 13 marca 2014].
  34. Wiersze o Chopinie : antologia i bibliografia / zebr. i oprac. Edmund Słuszkiewicz ; przedm. Julian Przyboś.. /opac.ciniba.edu.pl. [dostęp 13 marca 2014].

BibliografiaEdytuj