Otwórz menu główne

Edward Heiman-Jarecki

Edward Heiman - Jarecki (ur. 10 września 1856 w Kleczewie, zm. 23 lipca 1933 w Łodzi) – fabrykant, działacz społeczny, fundator gmachu Gimnazjum Polskiego w Łodzi.

Edward Heiman - Jarecki
Data i miejsce urodzenia 10 września 1856
Kleczew
Data i miejsce śmierci 23 lipca 1933
Łódź
Miejsce spoczynku Stary Cmentarz w Łodzi
Zawód, zajęcie fabrykant
Miejsce zamieszkania ul. Piotrkowska 125 w Łodzi
Narodowość polska
Wyznanie judaizm (do 1928), katolicyzm
Małżeństwo Helena z d. Szyffer
Dzieci Aleksander Heiman-Jarecki,
Helena Seideman
Krewni i powinowaci Janina Konarska – wnuczka
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Budynek Gimnazjum Polskiego w Łodzi, ufundowany przez Edwarda Heimana - Jareckiego.
Kamienica, w której mieszkał Edward Heiman-Jarecki

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w rodzinie Żydów, którzy przeprowadzili się do Łodzi. Studiował we Wrocławiu, po czym wrócił do Łodzi, gdzie podjął praktykę w zakładach Izraela Poznańskiego. W 1879 założył fabrykę Siewierno-Tkacka Manufaktura w Petersburgu. W 1898 założył spółkę "Heiman E. i Kernbaum M." – Przędzalnia Bawełny i Farbiarnia "Wola", która wykupiła zakłady "Rapecki i s-ka" na Woli przy obecnej ulicy Bema. W szybkim czasie rozwinął fabrykę, a roczne obroty wynosiły 500-800 tys. rubli. Pomimo bliskości Warszawy Heiman wolał mieszkać i udzielać się w Łodzi. Uzyskał koncesję na dzierżawę łódzkiej gazowni, z której czerpał wielkie zyski. Założył również razem z Herbstem, Poznańskim, Richterem i Eisertem Towarzystwo Akcyjne Elektryczność-Gaz-Trakcja, celem budowy gazowni, stacji elektrycznych, sieci tramwajowych, wodociągów i mostów na terenie zaboru rosyjskiego. Plany nie zostały zrealizowane z powodu wybuchu I wojny światowej. W 1928 roku rodzina spolonizowała się dodając do nazwiska człon Jarecki i przeszła na wiarę katolicką. Do końca życia mieszkał przy ul. Piotrkowskiej 125.

Działalność społecznaEdytuj

Edward Heiman od początku związany był z Żydowskim Towarzystwem Dobroczynności. Udzielał się w Fundacji Goldfederów "Tanie mieszkania". Był również współzałożycielem "Polskiego Towarzystwa Teatralnego", które powstało w 1903. Celem Towarzystwa nie było tylko dofinansowywanie łódzkiego teatru, ale przede wszystkim propagowanie ambitnych przedstawień, które nie cieszyły się w Łodzi popularnością. W 1906 postanowił, razem ze swoją żoną, wesprzeć Towarzystwo "Uczelnia", budując na działce przy ulicy Nowo-Cegielnianej (obecna Więckowskiego), początkowo przeznaczonej na własną fabrykę, budynek szkoły. Koszt budowy wyniósł 200 tys. rubli. Całą kwotę zapłacił Edward Heiman. Budynek oddano do użytku w 1909. Edward Heiman został honorowym członkiem komitetu szkoły, jego żona stanęła na czele Towarzystwa Wpisów i Zapomóg, które zajmowało się dofinansowaniem szkoły. W latach 1914–1915 był członkiem Urzędu Starszych Kupców i Głównego Komitetu Obywatelskiego w Łodzi. 2 listopada 1919 r. Heimanowie przekazali budynek Gimnazjum Polskiego na własność skarbu państwa. Edward Heiman był również fundatorem Polskiej Szkoły Handlowej Macierzy Szkolnej w Gdańsku.[1]

Heiman był współinicjatorem Towarzystwa Kredytowego Przemysłu Polskiego, dzięki któremu po I wojnie światowej polska gospodarka została odbudowana. Został również prezesem Związku Przemysłu Włókienniczego w Państwie Polskim. W testamencie przekazał 2 tys. dolarów na rzecz Towarzystwa Upiększania Miasta Kleczewa.

OdznaczeniaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Patroni tramwajów: Marian Seredyński, trojmiasto.pl, 7 czerwca 2017 [dostęp 2019-07-24] (pol.).
  2. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 33.

BibliografiaEdytuj

  1. Zbigniew Piąstka: W cieniu alei cmentarnych. Łódź: Towarzystwo Przyjaciół Łodzi, 1990, s. 182-189.
  2. Leszek Skrzydło: Rody fabrykanckie II. Łódź: Oficyna Bibliofilów, 2000, s. 103-106. ISBN 83-87522-38-4.