Ekryksinatozaur

Ekryksinatozaur (Ekrixinatosaurus) – rodzaj teropoda z grupy ceratozaurów (Ceratosauria). Żył w późnej kredzie (ok. 100-97 mln lat temu) na terenach Ameryki Południowej. Początkowo całkowitą długość ciała szacowano na ok. 7-8 m (przy całkowitej długości czaszki szacowanej na 83 cm)[1], nowsze szacunki sugerują jednak, że mógł on osiągać nawet 10-11 m długości, co czyniłoby go jednym z największych znanych abelizaurów, jeśli nie największym[2]. Jego szczątki znaleziono w Argentynie (w prowincji Neuquén). Został odkryty dzięki zastosowaniu materiałów wybuchowych – nazwa rodzajowa oznacza "jaszczur zrodzony z eksplozji". Skamieniałości tego dinozaura odkryto w 1999 roku, ale opisano dopiero w 2004. Znalezienie szczątków w tak wczesnych osadach skłoniło badaczy do wysunięcia tezy, że abelizaurydy pojawiły się wcześniej niż do tej pory uważano; późniejsze odkrycia potwierdziły to[3][4]. Abelizauryd żył na terenach podmokłych wraz z rybami, żabami, wężami, żółwiami, ssakami i sfenodontami. Większa fauna obejmowała krokodylomorfy z rodzaju Araripesuchus oraz dinozaury: zauropody takie jak rebbachizaur Limaysaurus i tytanozaur Andesaurus, ogromne karcharodontozauryGiganotosaurus[1] i prymitywne ptakopodobne dromeozaurydy – Buitreraptor.

Ekryksinatozaur
Ekrixinatosaurus
Calvo, Rubilar-Rogers & Moreno, 2004
Ilustracja
Ekrixinatosaurus novasi
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Nadrząd dinozaury
Rząd dinozaury gadziomiedniczne
Podrząd teropody
Infrarząd ceratozaury
Nadrodzina abelizauroidy
Rodzina abelizaury
Podrodzina Carnotaurinae
Rodzaj ekryksinatozaur
Gatunki
  • E. novasi Calvo et al., 2004

Holotypem i jedynym znanym okazem ekryksinatozaura jest niekompletny szkielet oznaczony numerem katalogowym MUCPv-294. Na szkielet czaszkowy składają się niecałe kości szczękowe, kości zaoczodołowe, kość łuskowa, kości czołowe, ciemieniowe, kość potyliczna, niekompletne kości zębowe i zęby. Poza tym znaleziono kręgi szyjne, piersiowe, żebra, kręgi ogonowe i szewrony, kości miednicy: biodrową, kulszową, łonową oraz kości kończyn tylnych: kości udowe, strzałkowe, kość piętową, kości śródstopia, palce i pazury.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Jorge O. Calvo, David Rubilar-Rogers, Karen Moreno. A new Abelisauridae (Dinosauria: Theropoda) from northwest Patagonia. „Ameghiniana”. 41 (4), s. 555–563, 2004 (ang.). 
  2. R.D. Juarez-Valieri, J.D. Porfiri, J.O. Calvo: New information on Ekrixinatosaurus novasi Calvo et al. 2004, a giant massively-constructed abelisauroid from the "Middle Cretaceous" of Patagonia. W: Calvo, Porfiri, González Riga, Dos Santos (red.): Paleontología y dinosaurios desde América Latina. Mendoza: Editorial de la Universidad Nacional de Cuyo, 2011, s. 161–169.
  3. Paul C. Sereno, Stephen L. Brusatte. Basal abelisaurid and carcharodontosaurid theropods from the Lower Cretaceous Elrhaz Formation of Niger. „Acta Palaeontologica Polonica”. 53 (1), s. 15–46, 2008. DOI: 10.4202/app.2008.0102 (ang.). 
  4. Diego Pol i Oliver W. M. Rauhut. A Middle Jurassic abelisaurid from Patagonia and the early diversification of theropod dinosaurs. „Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences”. 279 (1741), s. 3170–3175, 2012. DOI: 10.1098/rspb.2012.0660 (ang.). 

Linki zewnętrzneEdytuj