Otwórz menu główne

Ekstraklasa polska w piłce siatkowej mężczyzn

I liga polska seria A w piłce siatkowej mężczyzn (potocznie nazywana Ekstraklasą) – od sezonu 1954 do sezonu 1999/2000 najwyższa w hierarchii klasa męskich ligowych rozgrywek siatkarskich w Polsce, będąca jednocześnie najwyższym szczeblem centralnym (I poziomem ligowym). Zmagania w jej ramach toczyły się cyklicznie (co sezon), systemem kołowym i przeznaczone były dla najlepszych polskich klubów piłki siatkowej. Ich tryumfator zdobywał tytuł Mistrza Polski, zaś najsłabsze drużyny relegowane były do klasy rozgrywkowej drugiego szczebla ligowego: do sezonu 1989/1990 II ligi, a od sezonu 1990/1991 I ligi serii B. Czołowe zespoły klasyfikacji końcowej każdego sezonu uzyskiwały prawo występów w europejskich pucharach w sezonie następnym. Organizatorem i organem prowadzącym rozgrywki przez pierwsze cztery sezony był Główny Komitet Kultury Fizycznej (GKKF), a od edycji 1957/1958 - Polski Związek Piłki Siatkowej (PZPS).

Ekstraklasa
I liga seria A
Państwo  Polska
Dyscyplina piłka siatkowa
Organizator rozgrywek GKKF (1954 - 1957),
PZPS (1957 - 2000)
Data założenia listopad 1953
Założyciel GKKF
Poprzednia nazwa I liga (do sezonu 1989/1990)
Data rozwiązania 30 czerwca 2000,
Poznań
Rozgrywki
Liczba drużyn od 8 do 12
Zwycięzca Mistrz Polski
Niższy poziom ligowy II liga (do sezonu 1989/1990)
I liga seria B (od sezonu 1990/1991)
Puchary: PEMK, PEZP,
Puchar CEV (stary)
Zwycięzcy
Pierwszy zwycięzca AZS-AWF Warszawa (1954)
Ostatni zwycięzca Mostostal Azoty Kędzierzyn-Koźle (1999/2000)
Najwięcej zwycięstw AZS-AWF Warszawa (19)

HistoriaEdytuj

Zhierarchizowany system męskich ligowych rozgrywek siatkarskich w Polsce został wprowadzony przez Główny Komitet Kultury Fizycznej w listopadzie 1953, a jego najwyższemu szczeblowi nadano szyld Klasy wydzielonej. Jej premierową edycję przeprowadzono w sezonie 1954 (grano systemem "wiosna-jesień"), do którego przystąpiło 8 drużyn, zaś pierwszym mistrzem został AZS-AWF Warszawa. 30 czerwca 1957 - z chwilą formalnego utworzenia PZPS - nazwę tego poziomu przemianowano na I liga, z siatkarską centralą jako organizacją zarządczą i prowadzącą zmagania. Od sezonu 1957/1958) rywalizacja toczona była według modelu "jesień-wiosna". Do premierowej edycji przystąpiło 12 zespołów, z których najlepszym okazał się AZS-AWF Warszawa, a do II ligi spadli Czarni Wrocław i Gwardia Białystok. Przed rozpoczęciem sezonu 1969/1970 zmniejszono liczbę drużyn w najwyższej klasie z 12 do 8. Kolejna reforma miała miejsce w 1973 (przed inauguracją sezonu 1973/1974), gdy wprowadzono 10-zespołową I ligę. W ten sposób grano do 1989, kiedy ponownie powiększono ekstraklasę do 12 ekip, lecz tylko na jeden sezon 1989/1990. W 1990 dokonano bowiem podziału I ligi na I ligę serię A oraz I ligę serię B. I liga seria A składała się z 8 drużyn. Do 12 klubów powrócono w sezonie 1997/1998 i system taki obowiązywał do ostatniej edycji tej niezawodowej ligi, tj. sezonu 1999/2000. Funkcjonowała ona do zakończenia sezonu 1999/2000, a 30 czerwca 2000 - podczas posiedzenia PZPS w Poznaniu - została rozwiązana. Na jej miejsce powołano ligę zawodową - Polską Ligę Siatkówki, za której prowadzenie odpowiada Profesjonalna Liga Piłki Siatkowej SA (PLPS SA).

Medaliści Mistrzostw PolskiEdytuj

Sezon Mistrz Wicemistrz III miejsce
1954 AZS-AWF Warszawa Gwardia Wrocław Gwardia Gdańsk
1955 AZS-AWF Warszawa Gwardia Wrocław Legia Warszawa
1956 AZS-AWF Warszawa Legia Warszawa Gwardia Wrocław
1957 AZS-AWF Warszawa Legia Warszawa AZS Kraków
1958 AZS-AWF Warszawa Legia Warszawa Wybrzeże Gdańsk
1959 AZS-AWF Warszawa Legia Warszawa Górnik Katowice
1960 AZS-AWF Warszawa Górnik Katowice Legia Warszawa
1961 AZS-AWF Warszawa Górnik Katowice Legia Warszawa
1962 Legia Warszawa AZS-AWF Warszawa Pogoń Szczecin
1963 AZS-AWF Warszawa Legia Warszawa Górnik Katowice
1964 Legia Warszawa Gwardia Wrocław Górnik Katowice
1965 AZS-AWF Warszawa Legia Warszawa Gwardia Wrocław
1966 AZS-AWF Warszawa Legia Warszawa Gwardia Wrocław
1967 Legia Warszawa AZS-AWF Warszawa Hutnik Nowa Huta
1968 AZS-AWF Warszawa Hutnik Nowa Huta Legia Warszawa
1969 Legia Warszawa Hutnik Nowa Huta AZS-AWF Warszawa
1970 Legia Warszawa AZS-AWF Warszawa Resovia
1971 Resovia Legia Warszawa AZS Olsztyn
1972 Resovia AZS Olsztyn AZS-AWF Warszawa
1973 AZS Olsztyn Resovia Legia Warszawa
1974 Resovia AZS Olsztyn Płomień Milowice
1975 Resovia Płomień Milowice AZS Olsztyn
1976 AZS Olsztyn Płomień Milowice Avia Świdnik
1977 Płomień Milowice AZS Olsztyn Resovia
1978 AZS Olsztyn Hutnik Nowa Huta Legia Warszawa
1979 Płomień Milowice Hutnik Nowa Huta Gwardia Wrocław
1980 Gwardia Wrocław AZS Olsztyn Legia Warszawa
1981 Gwardia Wrocław Legia Warszawa Hutnik Nowa Huta
1982 Gwardia Wrocław Legia Warszawa AZS Olsztyn
1983 Legia Warszawa Gwardia Wrocław AZS Olsztyn
1984 Legia Warszawa Gwardia Wrocław Morze Bałtyk Szczecin
1985 Morze Bałtyk Szczecin Legia Warszawa AZS Olsztyn
1986 Legia Warszawa Morze Bałtyk Szczecin Hutnik Nowa Huta
1987 Morze Bałtyk Szczecin Hutnik Nowa Huta Resovia
1988 Hutnik Nowa Huta Morze Bałtyk Szczecin Resovia
1989 Hutnik Nowa Huta AZS Olsztyn Morze Bałtyk Szczecin
1990 AZS Częstochowa Hutnik Nowa Huta AZS Olsztyn
1991 AZS Olsztyn AZS Częstochowa Jastrzębski Węgiel
1992 AZS Olsztyn AZS Częstochowa Stal AZS PWSZ Nysa
1993 AZS Częstochowa AZS Olsztyn BBTS Bielsko-Biała
1994 AZS Częstochowa Stal AZS PWSZ Nysa Czarni Radom
1995 AZS Częstochowa Stal AZS PWSZ Nysa Czarni Radom
1996 Płomień Sosnowiec Legia Warszawa AZS Częstochowa
1997 AZS Częstochowa ZAKSA Kędzierzyn-Koźle Morze Bałtyk Szczecin
1998 ZAKSA Kędzierzyn-Koźle Morze Bałtyk Szczecin Stal AZS PWSZ Nysa
1999 AZS Częstochowa ZAKSA Kędzierzyn-Koźle GTPS Gorzów Wielkopolski
2000 ZAKSA Kędzierzyn-Koźle GTPS Gorzów Wielkopolski AZS Częstochowa

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Krzysztof Mecner: 80 lat polskiej siatkówki. Olsztyn: Hakus, 2001. ISBN 83-86926-08-2. (pol.)
  • Marcin Kalita, Paweł Wołosik, Kamil Drąg, Kamil Składowski: Polska siatkówka. Ringier Axel Springer Polska. ISBN 978-83-7813-410-7.

Linki zewnętrzneEdytuj