Elżbieta Stefanówna

Elżbieta Stefanówna (ur. 1353, zm. przed 6 kwietnia 1380) księżniczka sławońska, tytularna cesarzowa Konstantynopola w latach 1370-1373 jako żona Filipa II, jedyna córka Stefana Andegaweńskiego i Małgorzaty Bawarskiej.

Elżbieta Stefanówna
księżniczka sławońska, księżna Tarentu, cesarzowa Konstantynopola
Cesarzowa Konstantynopola
Okres

od 1370
do 25 listopada 1373

Jako żona

Filipa II

Poprzedniczka

Maria Neapolitańska

Następczyni

Agnieszka z Durazzo

Dane biograficzne
Dynastia

Andegawenowie

Data i miejsce urodzenia

1353
Zagrzeb

Data i miejsce śmierci

przed 6 kwietnia 1380
Buda

Przyczyna śmierci

nieznana

Ojciec

Stefan Andegaweński

Matka

Małgorzata Bawarska

Rodzeństwo

Jan

Małżeństwo

Filip II z Tarentu
od 1370
do 25 listopada 1373

Dzieci

Filip (ur. i zm. 1371)

Rodzina i pochodzenieEdytuj

Urodziła się w 1353 r. jako pierwsze dziecko Stefana, królewicza węgierskiego i księcia Sławonii, Dalmacji i Chorwacji oraz Małgorzaty Bawarskiej, cesarzówny rzymsko-niemieckiej[1]. Ze strony ojca jej dziadkami byli Karol Robert, król Węgier i Elżbieta Łokietkówna, królewna polska, natomiast ze strony matki byli to Ludwik IV, cesarz rzymski[2] i Małgorzata II, hrabina Flandrii i Hainaut[3]. Miała młodszego brata Jana[4].

9 sierpnia 1354 r. zmarł ojciec Elżbiety[5]. Wdowa po nim półtora roku później opuściła Węgry pozostawiając Elżbietę i Jana w Budzie[6].

W 1360 r. po śmierci brata Elżbieta została uznana za dziedziczkę tronu Węgier i Polski, gdyż jej stryj Ludwik Wielki (król Węgier i następca króla Polski Kazimierza Wielkiego) nie miał potomstwa[7].

Plany małżeńskieEdytuj

W 1356 r. została zaręczona z Jodokiem Luksemburczykiem, bratankiem i potencjalnym następcą cesarza Karola IV[8]. 2 lutego 1361 r. w Wyszehradzie po uzyskaniu dyspensy papieskiej układ małżeński został potwierdzony[8]. Zaręczyny jednak wkrótce zerwano wskutek pogorszenia się relacji króla Ludwika z cesarzem[8]. Dodatkowo Karolowi urodził się syn Wacław, więc Jodok przestał być dziedzicem cesarskiej korony[8].

Elżbieta po śmierci ojca i brata jako jedyna spadkobierczyni węgierskich Andegawenów stanowiła atrakcyjną kandydatkę na żonę[8]. W 1362 r. Andegawenowie i Habsburgowie zawarli umowę o wzajemnym dziedziczeniu i potencjalnym połączeniu Węgier z Austrią[7]. Zwieńczeniem układu były zaręczyny Elżbiety z bratem księcia Austrii 12-letnim Albrechtem Habsburgiem[7]. Perspektywa połączenia się obu rodów zaniepokoiła cesarza Karola, który wpłynął na papieża, aby nie udzielił narzeczonym wymaganej dyspensy[9]. Papież Urban V 2 lipca 1365 r. poinformował księcia Rudolfa IV, że nie wyraża zgody na związek jego brata z księżniczką Elżbietą[10]. Podobne listy zostały wysłane do króla Ludwika i jego matki[10].

Z uwagi na swoją odmowę dla małżeństwa pomiędzy Elżbietą a Albrechtem Habsburgiem papież zaproponował związek księżniczki z księciem Burgundii Filipem, bratem króla Francji Karola V, jednak król Ludwik nie był zainteresowany tą ofertą[11].

W listopadzie 1365 r. cesarz Karol przebywał z wizytą w Budzie[11]. Jednym z tematów rozmów pomiędzy władcami był mariaż luksembursko-andegaweński[11]. Pod koniec 1365 r. król Ludwik upoważnił księcia Władysława Opolczyka do przeprowadzenia negocjacji w sprawie układu małżeńskiego pomiędzy Elżbietą a jedynym synem Karola IV[12]. 23 lutego 1366 r. papież udzielił dyspensy[13][12]. 26 marca 1366 r. oficjalnie zaręczono Elżbietę z 5-letnim cesarzewiczem Wacławem, jednak trzy lata później wskutek starań Elżbiety Łokietkówny zrezygnowano z tych planów[14].

Ślub z Filipem IIEdytuj

W 1370 r. Elżbieta wyszła za mąż za tytularnego cesarza Konstantynopola Filipa II, wdowca po Marii Neapolitańskiej (siostrze królowej Neapolu Joanny I)[8]. Filip również pochodził z dynastii Andegawenów, był najmłodszym synem Filipa I, księcia Tarentu i Katarzyny II Walezjuszki, cesarzowej Konstantynopola[8]. Z tego małżeństwa pochodził syn Filip, lecz zmarł we wczesnym dzieciństwie. Elżbieta owdowiała 25 listopada 1373 r.[8]

ŚmierćEdytuj

Po śmierci męża powróciła na dwór królewski do Budy[8]. Nie jest znana data jej śmierci, jednak stało się to przed 6 kwietnia 1380 r., gdyż w testamencie swojej babki została określona jako zmarła[8]. Trony Węgier i Polski przypadły jej kuzynkom Marii i Jadwidze.

PrzypisyEdytuj

  1. Stanisław Sroka, Genealogia Andegawenów węgierskich, 2015, s. 62, 91, ISBN 978-83-61033-83-7.
  2. Stanisław Sroka, Genealogia Andegawenów węgierskich, 2015, s. 61, 62, ISBN 978-83-61033-83-7.
  3. Robert Lee Wolff: A History of the Crusades. T. II: The Later Crusades, 1189-1311. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2017, s. 820, 834.
  4. Stanisław Sroka, Genealogia Andegawenów węgierskich, 2015, s. 90–91, ISBN 978-83-61033-83-7.
  5. Stanisław Sroka, Genealogia Andegawenów węgierskich, 2015, s. 62, ISBN 978-83-61033-83-7.
  6. Stanisław Sroka, Genealogia Andegawenów węgierskich, 2015, s. 62–63, ISBN 978-83-61033-83-7.
  7. a b c Stanisław Sroka, Genealogia Andegawenów węgierskich, 2015, s. 94, ISBN 978-83-61033-83-7.
  8. a b c d e f g h i j Stanisław Sroka, Genealogia Andegawenów węgierskich, 2015, s. 103,104, ISBN 978-83-61033-83-7.
  9. Stanisław Sroka, Genealogia Andegawenów węgierskich, 2015, s. 95, ISBN 978-83-61033-83-7.
  10. a b Stanisław Sroka, Genealogia Andegawenów węgierskich, 2015, s. 97, ISBN 978-83-61033-83-7.
  11. a b c Stanisław Sroka, Genealogia Andegawenów węgierskich, 2015, s. 98,99, ISBN 978-83-61033-83-7.
  12. a b Stanisław Sroka, Genealogia Andegawenów węgierskich, 2015, s. 100, ISBN 978-83-61033-83-7.
  13. Dyspensa była konieczna, ponieważ Wacław był prawnukiem Kunegundy Łokietkówny, siostry Elżbiety Łokietkówny - babki księżniczki Elżbiety. Natomiast według jednej z teorii (popieranej przez Stanisława Srokę w publikacji z 2015 r. oraz niektórych historyków) Wacław mógł być prawnukiem samej Elżbiety Łokietkówny i Karola Roberta (poprzez ich córkę Katarzynę, szerzej nieznaną historykom matkę Anny Świdnickiej)
  14. Stanisław Sroka, Genealogia Andegawenów węgierskich, 2015, s. 101, 104, ISBN 978-83-61033-83-7.