Otwórz menu główne

Elena Poniatowska, właściwie Hélène Elizabeth Louise Amelie Paula Dolores Poniatowska Amor (ur. 19 maja 1932 w Paryżu) – meksykańska pisarka i dziennikarka polskiego pochodzenia.

Elena Poniatowska
Ilustracja
Elena Poniatowska, Mexico City 2012
Imię i nazwisko Hélène Elizabeth Louise Amelie Paula Dolores Poniatowska Amor
Data i miejsce urodzenia 19 maja 1932
Paryż
Narodowość meksykańska
Język hiszpański
Dziedzina sztuki reportaż, powieść
Ważne dzieła

Noc Tlatelolco

Strona internetowa

Jej rodzicami byli Jean Evremont Poniatowski Sperry Crocker, praprawnuk Stanisława Poniatowskiego, bratanka króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, i Paula Amor de Ferreira Yturbe. Matka, choć urodzona we Francji, pochodziła z rodziny meksykańskiej arystokracji. [1] Tylko raz, w 1965 roku pisarka odwiedziła Polskę. Autorka planuje wydać książkę o rodzie Poniatowskich[2]

Spis treści

BiografiaEdytuj

Po wybuchu drugiej wojny światowej, Elena wraz z matką i młodszą siostrą przeniosła się na południe Francji, zamieszkując krótko w Vouvray, Mougins y Les Bories. W wieku dziesięciu lat, zmuszona uciekać z ogarniętej wojną Europy, dotarła z rodziną do Meksyku.[3]

Mała Elena uczęszczała na lekcje języka angielskiego, francuskiego, a także gry na pianinie i tańca. Hiszpańskiego nauczyła się od służby, w szczególności od swej opiekunki Magdaleny.[4]

Po ukończeniu Windor School w mieście Meksyk, spędziła kilka lat w Stanach Zjednoczonych, ucząc się w katolickiej szkole Eden Hall w Torresdale. Tam napisała swój pierwszy esej zatytułowany „On Nothing”. Jej rodzice nie byli w stanie sfinansować dalszej nauki, dlatego też Poniatowska nie ukończyła studiów wyższych. Po powrocie do Meksyku uczyła się stenografii, by móc pracować jako sekretarka.

Dzięki znajomości trzech języków, przez dwa lata pracowała w redakcji czasopisma „Excelsior", dla którego przygotowywała kroniki towarzyskie i wywiady. Wśród jej rozmówców można wymienić takie osobistości jak Octavio Paz czy Juan Soriano. Następnie pracowała dla czasopisma „Novedades”.[5]

W kolejnych latach Poniatowska kontynuowała działalność dziennikarską. Brała czynny udział, między innymi, w powstawaniu czasopisma „La Jornada” i przeprowadziła ogromną ilość wywiadów ze znanymi postaciami ze świata polityki i sztuki.[6]

W roku 1954 opublikowała swą pierwszą powieść, „Lilus Kikus”, która została dobrze przyjęta przez krytyków. Podróżowała do Francji i Włoch. W 1957 otrzymała stypendium dla młodych twórców. W 1959, podczas jednego z wywiadów na Uniwersytecie Autonomicznym Meksyku (UNAM) poznała swego męża, astrofizyka Guillermo Haro. Byli małżeństwem aż do jego śmierci w 1988 roku.[7] Ma trójkę dzieci - Emmanuela (ur. 7 lipca 1955 r.), Felipe (ur. 4 czerwca 1968 r.) i córkę Paulę (ur. 1970 r.).

W 1969 roku przyjęła meksykańskie obywatelstwo. Otrzymała tytuł doktora honoris causa na wielu uniwersytetach, między innymi UNAM.[8]

W 2013 roku, jako piąta spośród autorów meksykańskich i czwarta kobieta w historii, otrzymała najwyższe literackie wyróżnienie w świecie hiszpańskojęzycznym - została uhonorowana Nagrodą Miguela Cervantesa.[9]

TwórczośćEdytuj

W swojej twórczości Poniatowska często porusza tematy społeczne i polityczne. Opowiada historie ludzi ubogich, odmiennych, zapomnianych i zepchniętych na margines. Szczególne ważna jest dla niej postać kobiety i jej rola w społeczeństwie. Tendencje feministyczne są bardzo widoczne w wielu dziełach pisarki. Tłem dla historii opowiadanych przez autorkę najczęściej jest Meksyk oraz jego kultura i sztuka.

Na język polski przetłumaczono cztery jej książki: "Do sępów pójdę", "Kochany Diego, całuję Cię. Quiela", "Jedyna w swoim rodzaju" oraz "Leonora".

Ważne dzieła[10]Edytuj

  • 1954 - Lilus Kikus
  • 1963 - Todo empezó el domingo - zbiór kronik opisujących codzienne życie mieszkańców Meksyku
  • 1969 - Hasta no verte, Jesus mío (pol. Do sępów pójdę)
  • 1971 - La noche de Tlatelolco: Testimonios de historia oral - opisuje masakrę z 2 października 1968 r. podczas protestu studentów w Meksyku. Zawiera między innymi relacje rodzin ofiar, przywódców ruchu, poetów, itp.
  • 1978 - Querido Diego, te abraza Quiela (pol. Kochany Diego, całuję cię Quiela) - zbiór fikcyjnych listów Angeliny Beloff, pierwszej żony Diega Rivery, do nieobecnego męża
  • 1980 - Fuerte es el silencio
  • 1988 - Nada, nadie, las voces de temblor
  • 1979 - Gaby Brimmer
  • 1979 - De noche vienes
  • 1988 - Nada, nadie. Las voces del temblor
  • 1988 - La Flor de Lis
  • 1992 - Tinísima - powieść oparta na biografii włoskiej fotografki Tiny Modotti
  • 2000 - Las siete cabritas
  • 2001 - La piel del cielo
  • 2011 - Leonora - poświecona brytyjskiej malarce, przedstawicielce surrealizmu - Leonorze Carrington
  • 2015 - Dos veces única (pol. Jedyna w swoim rodzaju) - poświęcona Lupe Marin, drugiej żonie Diega Rivery

BibliografiaEdytuj

Paula Amor Poniatowska: Nomeolvides. Meksyk: Plaza y Janés, 1996.

Jesús Cañete Ochoa: Elena Poniatowska, una obra de rabia y de amor. Alcalá de Henares: Universidad de Alcalá de Henares, 2014.

Irene Gras Cruz. Angelina Beloff y Leonora Carrington bajo la mirada de Elena Poniatowska. „Dossiers feministes”. 20, 2015. 

Michael Karl Schuessler: Elenísima: ingenio y figura de Elena Poniatowska. Meksyk: Editorial Diana, 2003.

PrzypisyEdytuj

  1. Michael Karl Schuessler, Elenísima: ingenio y figura de Elena Poniatowska, Meksyk: Editorial Diana, 2003, s. 39.
  2. Legenda Meksyku pisze książkę o Polsce (pol.). intoamericas, 2014-02-05. [dostęp 2014-02-17].
  3. Schuessler, Elenísima: ingenio y figura de Elena Poniatowska, s. 27.
  4. Paula Amor Poniatowska, Nomeolvides, Meksyk: Plaza y Janés, 1996.
  5. Schuessler, Elenísima: ingenio y figura de Elena Poniatowska, s. 82, 101.
  6. Schuessler, Elenísima: ingenio y figura de Elena Poniatowska, s. 207.
  7. Schuessler, Elenísima: ingenio y figura de Elena Poniatowska, s. 103-141.
  8. Irene Gras Cruz, Angelina Beloff y Leonora Carrington bajo la mirada de Elena Poniatowska, „Dossiers feministes” (20), s. 104.
  9. Jesús Cañete Ochoa (red.), Elena Poniatowska, una obra de rabia y de amor, Alcalá de Henares: Universidad de Alcalá de Henares, 2014.
  10. Cañete Ochoa (red.), Elena Poniatowska, una obra de rabia y de amor.

Zobacz teżEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj