Otwórz menu główne

Emilia Sczaniecka

wielkopolska działaczka społeczna

Emilia Sczaniecka herbu Ossoria[1] (ur. 20 maja 1804 w Brodach, zm. 11 maja 1896 w Pakosławiu) – polska działaczka społeczna i narodowościowa, zasłużyła się m.in. pomocą niesioną rannym w czasie powstania listopadowego (1830–1831) w Królestwie Polskim[2].

Emilia Sczaniecka
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 20 maja 1804
Brody
Data i miejsce śmierci 11 maja 1896
Pakosław
Zawód, zajęcie działaczka społeczna i narodowa
Emilia Sczaniecka w starszym wieku
Głaz Pamięci. Wśród bohaterek Powstania Listopadowego w tym miejscu uhonorowanych jest Emilia Sczaniecka
epitafium na murze kościoła św. Wojciecha w Poznaniu

ŻyciorysEdytuj

Urodziła się w Brodach[2]. Pochodziła z zamożnej rodziny ziemiańskiej. Otrzymała wysokie, jak na tamte czasy, wykształcenie.

Po wybuchu powstania listopadowego wyjechała do Warszawy, gdzie wsławiła się jako organizatorka pomocy medycznej dla żołnierzy polskiej armii. Ukrywała emisariuszy i wspierała potrzebujących materialnie. Skazana za to przez rząd pruski na więzienie i kary finansowe, została ułaskawiona przez króla. Później była także filantropką, animatorką działań narodowościowych i feministycznych w zaborze pruskim. W latach 1840– 1896 była właścicielką Pakosławia[2].

W czasie powstania wielkopolskiego schronienia potrzebującym udzielała w Śremie, Miłosławiu i Wrześni.

Była założycielką pierwszego w Wielkopolsce Stowarzyszenia Kobiet oraz instytucji Pomocy naukowej dla ubogich dziewcząt w Poznańskiem i Prusach Zachodnich.

 
Kajetan Saryusz-Wolski, Emilia Szczaniecka, wielka patryotka ratująca rannych na polu bitwy w r. 1831

Działała też podczas powstania styczniowego[2]. Sławę zyskała jako siostra miłosierdzia, gorliwa opiekunka Towarzystwa Pomocy Naukowej.

Jej dom w Pakosławiu koło Nowego Tomyśla był długo ważnym ośrodkiem narodowym. Zmarła tam 11 maja 1896[2]. Pogrzeb Emilii Sczanieckiej był ważnym wydarzeniem patriotycznym: kondukt miał długość 12 km[2]. Została pochowana na dziedzińcu kościoła w Michorzewie[2].

UpamiętnienieEdytuj

Uhonorowana m.in. ulicą, aleją lub parkiem swojego imienia we Lwówku, Nowym Tomyślu, Krakowie, Ostrowie Wielkopolskim, Poznaniu, Łodzi, Gorzowie Wielkopolskim i Szczecinie.

Mają ją jako swą patronkę następujące placówki oświatowe:

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Złota księga szlachty polskiej, r. I, Poznań 1879, s. 261-268.
  2. a b c d e f g Włodzimierz Łęcki: Wielkopolska. Warszawa: Sport i Turystyka, 1996, s. 436-437. ISBN 83-7079-589-7.
  3. Patronka - Zespół Szkół im. Emilii Sczanieckiej w Pniewach. Zespół Szkół im. Emilii Sczanieckiej, Pniewy. [dostęp 11 maja 2018].