Energetyka jądrowa w Polsce

Energetyka jądrowa w Polsce – dział energetyki oparty na energii jądrowej w Polsce.

Nieukończony główny budynek elektrowni Żarnowiec

W Polsce nie ma elektrowni jądrowej, jednak planowane jest jej uruchomienie. Jedynym działającym reaktorem jądrowym jest badawczy reaktor Maria w Otwocku, zarządzany obecnie przez Instytut Energii Atomowej[1].

HistoriaEdytuj

XX wiekEdytuj

Przygotowania do użytkowania energii jądrowej w Polsce sięgają połowy lat 50. XX w., kiedy to w 1955 r. utworzono Instytut Badań Jądrowych w Świerku koło Otwocka[2].

14 czerwca 1958 r. uruchomiono w IBJ pierwszy w Polsce doświadczalny reaktor jądrowy EWA, pracował on do 24 lutego 1995 r[2].

12 sierpnia 1971 r. Prezydium Rządu podjęło decyzję o zamiarze budowy elektrowni jądrowej i wykonania prac przygotowawczych. Komisja Planowania przy Radzie Ministrów decyzją z 19 grudnia 1972 r. ustaliła, że elektrownia zostanie zlokalizowana w Żarnowcu. 28 lutego 1974 r. podpisano między Rządem PRL a Rządem ZSRR umowę o współpracy przy budowie elektrowni jądrowej[2].

18 stycznia 1982 r. Rady Ministrów podjęła uchwałę w sprawie budowy Elektrowni Jądrowej Żarnowiec obejmującej dwa bloki energetyczne typu WWER-440. Uruchomienie pierwszego bloku energetycznego o mocy 465 MWe miało nastąpić w 1989 r., zaś drugiego w 1990 r., budowę rozpoczęto 31 marca 1982 r[2]. Prace przerwano na początku lat 90., głównie pod naciskiem protestów przeciwników energetyki jądrowej. Zakończono tylko inwestycję towarzyszącą – elektrownię szczytowo-pompową[3].

W latach 80. XX przygotowywano budowę Elektrowni Jądrowej „Warta” w Klempiczu[4].

2005–2012Edytuj

 
Mieszkańcy Gąsek sprzeciwiają się planom budowy elektrowni (lipiec 2012 r.)

4 stycznia 2005 rząd Marka Belki przyjął dokument Polityka energetyczna Polski do 2025 roku, w którym napisano[5]:

  • Ze względu na konieczność dywersyfikacji nośników energii pierwotnej oraz potrzebę ograniczenia emisji gazów cieplarnianych do atmosfery, uzasadnione staje się wprowadzenie do krajowego systemu energetyki jądrowej
  • Ponieważ prognozy wskazują na potrzebę pozyskiwania energii elektrycznej z elektrowni jądrowej w drugim dziesięcioleciu rozpatrywanego okresu, to biorąc pod uwagę długość cyklu inwestycyjnego konieczne jest niezwłoczne rozpoczęcie społecznej debaty na ten temat.

Według telefonicznych badań Millward Brown na zlecenie portalu Money.pl w dniach 22–24 sierpnia 2008 na reprezentatywnej grupie 1004 osób, 48% pytanych opowiedziało się przeciw budowie w Polsce elektrowni jądrowej. Odmienną opinię wygłosiło 42%, podczas gdy 10% nie ma zdania w tej kwestii. Przeciw jest aż 62% kobiet (dla porównania mężczyzn – 32%), a także większość osób żyjących na obszarach wiejskich i miastach do 100 tysięcy mieszkańców[6].

Elektrownia jądrowa ma być jedną z wielu elektrowni zapewniających bezpieczeństwo energetyczne kraju. Według opinii Państwowej Agencji Atomistyki nie zagraża ona środowisku bardziej niż konwencjonalne elektrownie. Przeciwko budowie elektrowni jądrowej w Polsce są m.in. Greenpeace i partia Zieloni 2004[7].

9 listopada 2008 w Gdańsku premier Donald Tusk zapowiedział budowę co najmniej dwóch elektrowni jądrowych w północno-wschodniej Polsce[8]. Prawdopodobne lokacje to Żarnowiec na Pomorzu oraz tereny Podlasia. W marcu 2009 roku Departament Dywersyfikacji Dostaw Nośników Energii w Ministerstwie Gospodarki przemianowany został na Departament Energii Jądrowej[9]. 8 stycznia 2010 roku Ministerstwo Gospodarki podało listę 28 miejscowości, które są brane pod uwagę pod kątem lokalizacji pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce[10]. 25 listopada Polska Grupa Energetyczna wskazała trzy potencjalne lokalizacje elektrowni jądrowej: Żarnowiec, Choczewo, Gąski[11]. Do końca 2011 miał zostać ogłoszony przetarg na dostawę reaktorów, jednak termin został przesunięty. Chęć uczestnictwa w projekcie budowy elektrowni jądrowej w Polsce ogłosiły między innymi firmy Areva, Westinghouse i General Electric. W lutym 2012 ponad 94% mieszkańców gminy Mielno, biorących udział w referendum, wypowiedziało się przeciwko lokalizacji elektrowni jądrowej w letniskowej wsi Gąski[12].

Od 2020Edytuj

W 2021 roku 3/4 ankietowanych popiera odejście od energetyki opartej na węglu, 60% ankietowanych popiera budowę elektrowni jądrowych w Polsce[13].

Strategia energetyczna Polski przewiduje budowę sześciu reaktorów o mocy 1-1,6 GW każdy począwszy od 2026 roku. Pierwszy z nich miałby być oddany w 2033 roku. Ostatecznie do 2040 roku polski miks energetyczny miałby 6-9 GW mocy z energii jądrowej[14][15], a także dużą farmę wiatrową na Bałtyku o mocy nominalnej 2,5 GW do 2030[16].

Zespół z Akademii Górniczo-Hutniczej oraz Politechniki Śląskiej opublikował propozycję zamiany kotłów węglowych w istniejących elektrowniach na małe reaktory modułowe, co pozwoliłoby na szybką ich dekarbonizację przy równoczesnym zachowaniu większości infrastruktury generacji i dystrybucji prądu, oszczędność rzędu 28-35% w stosunku do budowy nowych elektrowni jądrowych oraz zapobieżenie emisjom 200 mld ton CO2[17].

Firma Synthos z Oświęcimia zadeklarowała również plany budowy małego reaktora modułowego GE Hitach dla pokrycia własnych potrzeb energetycznych[14]. Podobne plany ogłosiła firma Ciech[18].

W marcu 2021 premierzy Węgier, Francji, Czech, Słowenii, Rumunii, Słowacji i Polski opublikowali wspólny list otwarty do Komisji Europejskiej, apelując o uwzględnienie roli energii jądrowej jako stabilnego i niskowęglowego źródła energii w europejskiej taksonomii energii odnawialnej[19].

W kwietniu 2021 interdyscyplinarny zespół doradczy do spraw kryzysu klimatycznego przy prezesie PAN opublikował raport na temat konieczności szybkiego ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, konkludując "transformacja energetyczna w Polsce powinna uwzględniać wszystkie nieemisyjne źródła energii, zarówno OZE jak i energetykę jądrową"[20].

PrzypisyEdytuj

  1. Badawczy reaktor jądrowy MARIA, NCBJ [dostęp 2020-04-10] [zarchiwizowane z adresu 2020-04-30] (pol.).
  2. a b c d Grzegorz Jezierski, Kalendarium budowy elektrowni jądrowej w Żarnowcu, czyli...jak straciliśmy swoją szansę?, „Energia Gigawat”, styczeń 2006.
  3. Władysław Kiełbasa, Jarosław Hryszko, Łukasz Kuźniarski: Elektrownia Jądrowa „Żarnowiec”. W: Energetyka Jądrowa [on-line]. 2014-01-12. [dostęp 2017-01-12].
  4. Elektrownia Jądrowa Warta (pol.). nuclear.pl. [dostęp 2020-03-26].
  5. Polityka energetyczna Polski do 2025 roku, dokument przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 04.01.2005 r.. [dostęp 2005-12-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2005-12-24)].
  6. 42% Polaków chce elektrowni jądrowych.
  7. Nieuniknione protesty. Rozmowa z Dariuszem Szwedem, współprzewodniczącym Zielonych 2004. Nowy Przemysł – numer 11/2004.
  8. Tusk: Będą dwie elektrownie jądrowe, trojmiasto.pl.
  9. Powstał Departament Energetyki Jądrowej w Ministerstwie Gospodarki, nowa-energia.com.pl.
  10. Ministerstwo Gospodarki: lista lokalizacji dla elektrowni jądrowej | Forsal.pl – Giełda, Waluty, Finanse.
  11. PGE podała trzy potencjalne lokalizacje elektrowni jądrowej – Wiadomości – Biznes w INTERIA.PL.
  12. Mielno przeciw atomowi – referendum na „nie”.
  13. Wyborcza.pl, trojmiasto.wyborcza.pl [dostęp 2021-03-26].
  14. a b Maria Wilczek, Construction of Poland's first nuclear power plant to begin in 2026, Notes From Poland, 16 czerwca 2020 [dostęp 2021-03-26] (ang.).
  15. Energetyka jądrowa. Kiedy decyzja o wyborze technologii? Naimski podał datę
  16. Poland’s largest power group opts to back wind over nuclear - Power Engineering International, web.archive.org, 13 września 2018 [dostęp 2021-03-26] [zarchiwizowane z adresu 2018-09-13].
  17. Retrofit Decarbonization of Coal Power Plants—A Case Study for Poland.
  18. Ciech żegna się z węglem, wita z atomem, pb.pl [dostęp 2021-05-12] (pol.).
  19. "Joint letter from the Czech Republic, French Republic, Hungary, Republic of Poland, Romania, Slovak Republic and Republic of Slovenia on the role of nuclear power in the EU climate and energy policy", 19 marca 2021.
  20. Komunikat 03/2021 interdyscyplinarnego Zespołu doradczego do spraw kryzysu klimatycznego przy prezesie PAN na temat perspektyw dekarbonizacji wytwarzania energii elektrycznej w Polsce, 19 kwietnia 2021 [zarchiwizowane z adresu 2021-04-20].