Otwórz menu główne

Enzymy trawienne

enzymy uczestniczące w trawieniu pokarmu

Enzymy trawienne – grupa enzymów wydzielanych w układzie pokarmowym, w większości hydrolaz (enzymów hydrolitycznych), katalizujących rozkład związków bardziej złożonych do prostszych (z udziałem wody). U wszystkich heterotrofów (organizmów cudzożywnych) procesy trawienia przebiegają podobnie i uczestniczą w nich takie same lub bardzo podobne grupy enzymów, które wytwarzane są przez wyspecjalizowane gruczoły trawienne.

PodziałEdytuj

RodzajeEdytuj

Miejsce działania Wydzielnia Optymalne pH Gruczoł wytwarzający Nazwa enzymu (rodzaj enzymu) Działanie
jama ustna ślina 7 gruczoły ślinowe(ślinianki) amylaza ślinowa Zapoczątkowuje wstępne trawienie węglowodanów, rozcina długołańcuchowe polisacharydy (skrobię i glikogen) na dekstryny (oligosacharydy) i maltozę.
lizozym Nie uczestniczy w trawieniu pokarmu, ma działanie bakteriobójcze.
żołądek sok żołądkowy 1-2 gruczoły żołądkowe pepsyna

(endoproteaza)

Zapoczątkowuje rozkład białek (polipeptydów na krótsze łańcuchy polipeptydowe i oligopeptydy. Jest również aktywatorem dla następnych cząsteczek pepsynogenu(zjawisko autokatalizy).
podpuszczka

(rennina)

Ścina kazeinę (białko mleka) na parakazeinian wapnia. Występuje jedynie w okresie niemowlęcym
lipaza żołądkowa Zapoczątkowuje rozkład zemulgowanych tłuszczów (np. mleka, śmietany) na diacyloglicerole, monoacyloglicerole, glicerol i kwasy tłuszczowe.
Jelito cienkie sok trzustkowy 7,1–8,4 trzustka amylaza trzustkowa
trypsyna Dalszy rozkład polipeptydów na peptydy i oligopeptydy. Trypsyna jest również aktywatorem następnych cząsteczek trypsynogenu (zjawisko autokatalizy) i chymotrypsynogenu.
chymotrypsyna
elastaza Rozcinania wiązania peptydowe, zlokalizowane w pobliżu aminokwasów o małych łańcuchach bocznych np.: glicyna, alanina, seryna. Degraduje elastynę.
karboksypeptydazy Rozkład skrajnych wiązań peptydowych, odłączając pojedyncze aminokwasy od C-końca (końca karboksylowego).
nukleazy trzustkowe (DN-aza, RN-aza) Rozkładają kwasy nukleinowe na nukleotydy.
lipaza trzustkowa Rozkład zemulgowanych tłuszczów na diacyloglicerole, monoacyloglicerole, glicerol i kwasy tłuszczowe. Żółć pomaga w emulgacji tłuszczów.
sok jelitowy >7 gruczoły jelitowe

(Lieberkühna)

maltaza

(disacharydaza)

Rozkład maltozy (disacharydu) na 2 cząsteczki glukozy.
laktaza

(disacharydaza)

Rozkłada disacharyd laktozę do glukozy i galaktozy.
sacharaza

(disacharydaza)

Rozkłada disacharyd sacharozę do glukozy i fruktozy.
karboksypeptydazy Rozkład skrajnych wiązań peptydowych, odłączając pojedyncze aminokwasy od C-końca (końca karboksylowego).
aminopeptydazy Rozkład skrajnych wiązań peptydowych, odłączając pojedyncze aminokwasy od N-końca (końca aminowego).
nukleotydazy Rozkład nukleotydów na nukleozydy
nukleozydazy i fosfatazy Rozkład nukleozydów na zasady azotowe, cukry i fosforany

BibliografiaEdytuj

  • Barbara Bukała: Biologia. Fizjologia zwierząt z elementami fizjologii człowieka. Kraków: Wydawnictwo Szkolne Omega, 2005, s. 161–164. ISBN 83-7267-192-3.
  • BIOLOGIA, Vademecum maturalne 2011. Monika Balcerowicz (red.). Gdynia: Operon, 2010, s. 233. ISBN 978-83-7680-166-7.
  • Campbell Biology. Tenth Edition. Pearson Education, Inc.. ISBN 0-321-77565-1.