Otwórz menu główne

Eparchia włodzimiersko-brzeska

Eparchia włodzimiersko-brzeskaprawosławna administratura kościelna wchodząca w skład metropolii kijowskiej, powstała w końcu X w. lub w XI w., w 1596 przeszła do Kościoła unickiego jako diecezja włodzimiersko-brzeska.

Eparchia włodzimiersko-brzeska
Ilustracja
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej we Włodzimierzu Wołyńskim
Siedziba Włodzimierz Wołyński
Data powołania II poł. XI w.
Data zamknięcia 1596 (przejście do Kościoła unickiego)
Wyznanie prawosławne
Kościół Patriarchat Konstantynopolitański
Metropolia kijowska
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej we Włodzimierzu Wołyńskim
Biskup diecezjalny Hipacy Pociej (ostatni)
brak współrzędnych

HistoriaEdytuj

Eparchia prawosławna z siedzibą we Włodzimierzu Wołyńskim powstała najprawdopodobniej w II poł. XI w., chociaż niektórzy autorzy sytuują to wydarzenie jeszcze w końcu poprzedniego stulecia. O tym, że eparchia została erygowana w II poł. XI w. może świadczyć fakt, że dopiero w tym okresie w mieście powstał murowany murowany sobór katedralny, naśladujący w swojej architekturze główną cerkiew Monasteru Kijowsko-Peczerskiego[1]. Utworzenie administratury jest łączone z rozbiciem politycznym Rusi oraz z aktywną polityką metropolity kijowskiego Jana II, dążącego do tworzenia nowych eparchii na Rusi. Zamiarom tym sprzyjali ruscy książęta dzielnicowi, którzy poprzez utworzenie administratur w swoich stolicach zamierzali podkreślić swoje znaczenie i niezależność względem Kijowa[2]. Pierwszym znanym z imienia biskupem włodzimierskim był wyświęconym w 1086 Stefan. Biskupi włodzimierscy mieli prawo posługiwania się honorowym tytułem prototronosa - drugiego po metropolicie kijowskim[1].

Do połowy XII stulecia administraturze podlegały Wołyń, Polesie, Nadbuże z Mielnikiem, porzecze górnego Dniestru oraz Grody Czerwieńskie i Przemyskie. W kolejnym stuleciu, w miarę tworzenia kolejnych eparchii: halickiej (1147), przemyskiej (1219), turowskiej[3], uhrowskiej, później chełmskiej (1223)[4], łuckiej (1235), jej terytorium systematycznie się kurczyło. W końcu XIII w. eparchia włodzimiersko-brzeska obejmowała wyłącznie powiaty włodzimierski i krzemieniecki na Wołyniu oraz ziemię bielską, brzeską i drohiczyńską[5].

Prawosławna eparchia włodzimierska działała do 1596, gdy biskup włodzimierski i brzeski Hipacy Pociej przyjął unię. Administratura przeszła wówczas do Kościoła unickiego[6]. W 1621 patriarcha jerozolimski Teofan III wyświęcił na biskupa włodzimierskiego Józefa Kurcewicza. Chirotonia ta nie została uznana przez króla Zygmunta III Wazę. W 1625 biskup Józef zbiegł do Moskwy, skompromitowany w oczach wiernych swoim niemoralnym zachowaniem[7][8]. W Dyplomie Władysława IV, legalizującym hierarchię prawosławną w Rzeczypospolitej, eparchia włodzimiersko-brzeska nie została uwzględniona[9].

Życie monastyczne w eparchiiEdytuj

Najstarszym ośrodkiem życia mniszego w eparchii włodzimiersko-brzeskiej był męski monaster Narodzenia Matki Bożej we Włodzimierzu Wołyńskim utworzony w połowie XI stulecia[10] lub w wieku XII[11]. W XIII w. erygowany został monaster św. Michała Archanioła we Włodzimierzu Wołyńskim. W późniejszym okresie we Włodzimierzu powstały jeszcze trzy kolejne klasztory prawosławne; wszystkie zaliczały się do ważniejszych ośrodków życia mniszego na Wołyniu[12]. Od 1227 istniał monaster św. Mikołaja w Żydyczynie[10]. Najważniejszy z nich był najstarszy z wymienionych klasztorów. Jego przełożony od 1320 miał prawo posługiwać się tytułem archimandryty[10].

Biskupi[13]Edytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Mironowicz A.: Biskupstwo turowsko-pińskie w XI-XVI wieku. Trans Humana, 2011, s. 24-25. ISBN 978-83-61209-55-3.
  2. Mironowicz A.: Biskupstwo turowsko-pińskie w XI-XVI wieku. Trans Humana, 2011, s. 30. ISBN 978-83-61209-55-3.
  3. Mironowicz A.: Biskupstwo turowsko-pińskie w XI-XVI wieku. Trans Humana, 2011, s. 31. ISBN 978-83-61209-55-3.
  4. Mironowicz A.: Biskupstwo turowsko-pińskie w XI-XVI wieku. Trans Humana, 2011, s. 27. ISBN 978-83-61209-55-3.
  5. Mironowicz A.: Biskupstwo turowsko-pińskie w XI-XVI wieku. Trans Humana, 2011, s. 25. ISBN 978-83-61209-55-3.
  6. A. Mironowicz: Kościół prawosławny w dziejach dawnej Rzeczypospolitej. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2001. ISBN 83-87884-80-4.
  7. [www.ortho-rus.ru/cgi-bin/ps_file.cgi?2_1597 Иосиф (Нехай-Арцыбеевич кн. Кориатович-Курцевич)]
  8. Патриарх Иоасаф I и Русская Церковь в период его патриаршества
  9. Mironowicz A.: Diecezja białoruska w XVII i XVIII wieku. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2008, s. 18-19. ISBN 978-83-7431-150-2.
  10. a b c Mironowicz A.: Biskupstwo turowsko-pińskie w XI-XVI wieku. Trans Humana, 2011, s. 39. ISBN 978-83-61209-55-3.
  11. D. Małaszewski, Niektóre aspekty życia monastycznego na terenie diecezji włodzimiersko-brzeskiej do końca XVI wieku [w:] red. A. Mironowicz, U. Pawluczuk, P. Chomik: Życie monastyczne w Rzeczypospolitej. Białystok: Zakład Historii Kultur Pogranicza Instytutu Socjologii Uniwersytetu w Białymstoku, 2001, s. 110. ISBN 83-902928-8-2.
  12. Pawluczuk U. A.: Życie monastyczne w II Rzeczypospolitej. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2007, s. 24. ISBN 978-83-7431-127-4.
  13. Mironowicz A.: Kościół prawosławny w Polsce. Białostockie Towarzystwo Historyczne, 2006, s. 860. ISBN 83-60456-02-X.