Otwórz menu główne

Eparchia wileńska i litewska

Eparchia wileńska i litewskaeparchia Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego obejmująca obszar dzisiejszej Litwy.

Eparchia wileńska i litewska
Виленская и Литовская епархия
Ilustracja
Sobór Przeczystej Bogurodzicy w Wilnie
Państwo  Litwa
Siedziba Wilno
Wilno, Aušros Vartų 10
Data powołania 1839
Wyznanie prawosławne
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Sobór Przeczystej Bogurodzicy w Wilnie
Biskup diecezjalny metropolita wileński i litewski Innocenty (Wasiljew)
Dane statystyczne (2010)
Liczba kapłanów
• w tym diecezjalnych
• w tym zakonnych
32
27
5
Liczba dekanatów 5 (2016)
Liczba klasztorów 2
Powierzchnia 65 300 km²
Położenie na mapie Wilna
Mapa lokalizacyjna Wilna
Sobór katedralny
Sobór katedralny
Położenie na mapie Litwy
Mapa lokalizacyjna Litwy
Sobór katedralny
Sobór katedralny
Ziemia54°40′52,0″N 25°17′32,4″E/54,681111 25,292333
Strona internetowa

HistoriaEdytuj

Eparchia wileńska i litewska została powołana w 1839 w czasie synodu w Połocku, kiedy duchowni uniccy służący w Imperium Rosyjskim, z wyjątkiem diecezji chełmskiej, pod naciskiem władz carskich ogłosili wolę powrotu do prawosławia. Granice nowo powstałej eparchii obejmowały Wileńszczyznę i Grodzieńszczyznę, do 1845 siedzibą jej ordynariusza był monaster Zaśnięcia Matki Bożej w Żyrowiczach.

Podział administracyjnyEdytuj

Do I wojny światowejEdytuj

Przed 1918 eparchia wileńska i litewska znajdowała się na terenie guberni wileńskiej i kowieńskiej i obejmowała dekanaty wileński miejski, wileński wiejski, trocki, szumski, wiłkomirski, kowieński, wiliejski, głubokski, wołożnicki, desniański, drujski, lidzki, mołodeczeński, miadelski, nowoaleksandrowski, szawelski, oszmiański, radoszkowicki, święciański oraz szczucziński.

Okres międzywojennyEdytuj

Po tzw. buncie Żeligowskiego i przyłączenia Wileńszczyzny do Polski obszar eparchii został przecięty granicą państwową. Wszystkie dekanaty położone w dawnej guberni wileńskiej znalazły się w nowo powołanej eparchii lidzkiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Sprzeciwiający się autokefalii polskiej biskup wileński Eleuteriusz (Bogojawleński) został aresztowany, a następnie wydalony z granic Polski. W eparchii lidzkiej (potem wileńskiej) znalazły się dekanaty wileński, wileńsko-trocki, brasławski, wilejski, desniański, mołodeczeński, oszmiański, postawski, wołożyński, lidzki, stołpecki i szczuciński. Na ich terenie działały 173 parafie.

Pozostały obszar eparchii działał nadal w dotychczasowej strukturze, obejmując ponad 22 tys. wiernych, głównie narodowości rosyjskiej.

W ZSRREdytuj

Po włączeniu Litwy do ZSRR doszło do unifikacji eparchii litewskiej. W 1947 władze radzieckie pozwoliły na działanie 60 cerkwi (44 parafialne) oraz pracę duszpasterską 48 kapłanów, nakazały jednak zamknąć seminarium duchowne w Wilnie. Nadal istniały dwa monastery – męski i żeński w Wilnie. Polityka władz wobec prawosławia na terenie Litewskiej Republiki Radzieckiej była niejednoznaczna – z jednej strony w 1956 patriarchat moskiewski otrzymał zezwolenie na finansowe wsparcie remontów wielu cerkwi, natomiast w 1989 Rada Ministrów Litewskiej SRR nieoczekiwanie zażądała zamknięcia żeńskiego monasteru św. Marii Magdaleny w Wilnie, jedynej takiej instytucji w eparchii, zaś wcześniej, w latach 60., zamknięto kilka cerkwi.

Po 1990Edytuj

W 1990 Sejm litewski przegłosował uchwałę o zwrocie prawosławnym odebranych obiektów sakralnych, dzięki czemu odzyskali oni kilkanaście obiektów na terenie eparchii, np. cerkwie Aleksandra Newskiego i Piatnicką w Wilnie. Obecnym metropolitą[1] wileńskim i litewskim jest Innocenty (Wasiliew). W skład eparchii wchodzi pięć dekanatów: wileński miejski, wileński okręgowy, kowieński, kłajpedzki oraz wisagiński[2][3][4][5][6]. W 2005 działało 50 parafii oraz dwa monastery – żeński monaster św. Marii Magdaleny w Wilnie oraz męski monaster Świętego Ducha w Wilnie, którego zwierzchnikiem jest każdorazowo metropolita wileński i litewski.

ZwierzchnicyEdytuj

 
Brama wiodąca na teren cerkwi i monasteru Świętego Ducha w Wilnie, jedynego męskiego klasztoru w eparchii

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. В день 70-летия Святейшего Патриарха Кирилла в Храме Христа Спасителя прошло торжественное богослужение [dostęp: 20.11.2016.]
  2. Приходы благочиния города Вильнюса
  3. Приходы Виленского окружного благочиния
  4. Приходы Висагинского благочиния, Виленско-Литовская епархия [dostęp 2015-12-14] (ros.).
  5. Приходы Клайпедского благочиния, Виленско-Литовская епархия [dostęp 2015-12-14] (ros.).
  6. Приходы Каунасского благочиния, Виленско-Литовская епархия [dostęp 2015-12-14] (ros.).
  7. Biskup wchodzący w skład episkopatu Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego z tytułem arcybiskup wileński i lidzki. Podział eparchii miał podłoże polityczne i nastąpił po buncie Żeligowskiego i wynikłych zeń zmian granic państwowych.

BibliografiaEdytuj