Erazm Majewski

polski archeolog, biolog, socjolog, filozof, ekonomista, etnograf i powieściopisarz

Erazm Majewski (ur. 2 czerwca 1858 w Lublinie, zm. 14 listopada 1922 w Warszawie) – polski archeolog, biolog, socjolog, filozof, ekonomista, etnograf i powieściopisarz. Tworzył podwaliny archeologii w Polsce; był pionierem w dziedzinie ochrony zabytków archeologicznych na ziemiach polskich i twórcą „dekalogu” archeologa.

Erazm Majewski
Ilustracja
Zdjęcie z 1918
Data i miejsce urodzenia 2 czerwca 1858
Lublin
Data i miejsce śmierci 14 listopada 1922
Warszawa
Zawód, zajęcie archeolog, biolog, socjolog, filozof, etnograf, ekonomista, pisarz
Grobowiec rodziny Majewskich na Powązkach

ŻyciorysEdytuj

Był członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, Międzynarodowego Instytutu Socjologii oraz korespondentem zagranicznego Towarzystwa Antropologicznego, w czasach II Rzeczypospolitej był prezesem Państwowego Grona Konserwatorów Zabytków Przedhistorycznych, w 1919 roku mianowany kierownikiem katedry archeologii prehistorycznej UW. 27 września 1908 roku utworzył ze swoich zbiorów pierwsze Muzeum Przedhistoryczne w gmachu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych.

Pierwsze naukowe zainteresowania dotyczyły przyrodnictwa. Napisał pracę pt. Neuroptera Polonica, która była pierwszym systematycznym opisem owadów żyłkoskrzydłych, Słownik nazwisk zoologicznych polskich[1], w którym uporządkował i wzbogacił terminologię przyrodniczą. Dopiero ok. 1891 roku zainteresował się etnografią i archeologia. Około 1906 roku pod wpływem rewolucji rosyjskiej z 1905 roku zwrócił uwagę na problemy socjologii.

Choć studiował na Wydziale Przyrodniczym Uniwersytetu Warszawskiego, w dziedzinie archeologii był samoukiem, który swą wiedzę opierał na książkach. Dokształcał się także podczas podróży, wtedy też starał się pozyskiwać zabytki drogą kupna lub wymiany. W archeologii jego zainteresowania przejawiały się w zgłębianiu podstaw teoretycznych i metodyki archeologii, a także studiami nad epoką kamienia i Słowianami. Prowadził badania z dziedziny filozofii kultury, łączył prehistorię z antropogenezą i teorią kultury, którą określał cywilizacją. Tworzył liczne prace, które zamieszczał we Wszechświecie, Gazecie Polskiej i Wędrowcu. W ten sposób chciał rozbudzić w społeczeństwie zainteresowanie archeologią. W 1899 powołał do życia rocznik Światowit poświęcony archeologii prehistorycznej i słowiańskiej (było to czasopismo na europejskim poziomie). Napisał czterotomową Naukę o cywilizacji:

  • Prolegomena i podstawy do filozofii dziejów i socjologii, 1908[2]
  • Teoria człowieka i cywilizacji, 1910[3]
  • Nauka o cywilizacji-kapitał, 1914[4]
  • Narodziny i rozwój ducha na Ziemi, 1923 (wyd. pośmiertne pod red. prof. M.Massoniusa)[5]

Napisał także dwie powieści fantastycznonaukowe:

Zmarł w 1922. Został pochowany w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera F/G, rząd 1, miejsce 14,15,16)[8].

Jego bratem był Stanisław Jan Majewski (1860-1944), przemysłowiec i poseł na Sejm II RP.

PrzypisyEdytuj

  1. Erazm Majewski: Słownik nazwisk zoologicznych i botanicznych polskich: zawierający ludowe oraz naukowe nazwy i synonimy polskie, używane dla zwierząt i roślin od XV-go wieku aż do chwili obecnej, źródłowo zebrane i zestawione z synonimami naukowemi łacińskiemi w podwójnym porządku alfabetycznym i pomnożone porównawczym materyałem, zaczerpniętym z innych języków słowiańskich, Tom 1 i 2. Warszawa: Nakładem Autora; Skład Główny w Warszawie w księgarni E. Wendego i S-ki, 1894.
  2. Erazm Majewski, Prolegomena i podstawy do filozofii dziejów i socyologii, polona.pl [dostęp 2018-11-03].
  3. Erazm Majewski, Teorya człowieka i cywilizacyi, wyd. 1911, polona.pl [dostęp 2018-11-03].
  4. Erazm Majewski, Kapitał : rozbiór podstawowych zjawisk pojęć gospodarczych, polona.pl [dostęp 2018-11-03].
  5. Erazm Majewski, Narodziny i rozwój ducha na ziemi, polona.pl [dostęp 2018-11-03].
  6. Doktór Muchołapski : fantastyczne przygody w świecie owadów przez Erazma Majewskiego ; ozdobione licznemi rys. Juliana Maszyńskiego, wyd. 1892, polona.pl [dostęp 2018-11-03].
  7. Erazm Majewski, Profesor Przedpotopowicz, wyd. 1905, polona.pl [dostęp 2018-11-03].
  8. Cmentarz Stare Powązki: MAJEWSCY, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2015-09-30].

BibliografiaEdytuj

  • Erazm Majewski i warszawska szkoła prehistoryczna na początku XX wieku, pod red. Stefana K. Kozłowskiego i Jacka Lecha, Warszawa, PWN, 1996.
  • Niewiadowski A., Smuszkiewicz A. : Leksykon polskiej literatury fantastycznonaukowej. - Warszawa, Wydaw. Nauk. PWN, 1992