Otwórz menu główne

Eryk II (książę pomorski)

Ten artykuł dotyczy księcia wołogoskiego. Zobacz też: hasła o innych władcach o imieniu Eryk II.

Eryk II, zwany Lienzerem (ur. w okr. 14181425 lub późn., zm. 5 lipca 1474 w Wołogoszczy[1]) – syn Warcisława IX, księcia wołogoskiego i zjednoczonego księstwa (ziemie: wołogoska, bardowska i rugijska) oraz Zofii.

Eryk II
Ilustracja
książę wołogoski
Okres od 1457
do 1474
Poprzednik Warcisław IX
Następca w składzie Księstwa Szczecińskiego
książę słupski
Okres od 1459
do 1474
Poprzednik Eryk Pomorski
Następca Bogusław X
książę szczeciński
Okres od 1464
do 1474
Poprzednik Otton III
Następca Bogusław X
Dane biograficzne
Dynastia Gryfici
Data urodzenia w okr. 14181425 lub późń.
Data i miejsce śmierci 5 lipca 1474
Wolgast
Ojciec Warcisław IX
Matka Zofia
Żona Zofia
Dzieci Bogusław X Wielki,
Kazimierz VI,
Elżbieta (I), Zofia,
Elżbieta (II), Warcisław XI,
Barnim (IX), NN synowie,
NN córka, Małgorzata,
Katarzyna, Maria
Eryk II zawiera przymierze z królem Polski Kazimierzem IV Jagiellończykiem w 1466 roku
Tablica upamiętniająca pochówek Eryka II

Życie i panowanieEdytuj

Najstarszy syn księcia Warcisława IX objął po jego śmierci (1457) władzę w Księstwie Wołogoskim, wraz z młodszym bratem Warcisławem X[2]. Jako mąż księżniczki słupskiej Zofii (jedyne w historii dynastii małżeństwo dwojga Gryfitów) został jednak następcą Eryka I Pomorskiego, zdetronizowanego króla Danii, Szwecji i Norwegii, który następnie rządził Księstwem Słupskim. Objął w nim władzę po tym, jak zostawił Księstwo Wołogoskie bratu[2].

Eryk II w 1460 popadł w krótkotrwały konflikt zbrojny z Kazimierzem Jagiellończykiem o zajęte pograniczne miasta, zakończony 1461 dzięki pośrednictwu księżnej Zofii[2][3]. W 1462 odzyskał zajętą przez Krzyżaków ziemię lęborsko-bytowską, którą otrzymał następnie od króla Polski jako lenno[4]. Po śmierci w 1464 Ottona III, ostatniego księcia linii szczecińskiej przejął wraz z bratem jego dzielnicę i nie dopuścił do jej całkowitego przejęcia przez Brandenburczyków[2]. Od tego czasu pozostawał w stanie wojny z Marchią Brandenburską. W 1468, mimo że zawarty został układ w Myśliborzu dwa lata wcześniej, utracił na jej rzecz ziemie: Wkrzańskie z Gardźcem po Szczecin i pomiędzy Odrą a Tywą po Banie i Gryfino[5][6].

Próba zakończenia konfliktu, w 1469 nie powiodła się, wobec rezygnacji Kazimierza Jagiellończyka z roli arbitra. W 1472, w wyniku układu zawartego pod naciskiem cesarza Fryderyka III – część ziem Księstwa Szczecińskiego, która pozostała mu w posiadaniu uznano za lenno brandenburskie[6]. Zmarł podczas zarazy 5 lipca 1474 w Wołogoszczy. Został pochowany w klasztorze Cystersów w Eldenie[2][4].

RodzinaEdytuj

W starszej literaturze przedmiotu istnieje pogląd o dwukrotnym małżeństwie Eryka II. Pierwszą żoną miała być prawdopodobnie Małgorzata, córka Henryka II, księcia meklemburskiego na Stargardzie, która zmarła przed ceremonią weselną. Współczesna genealogia odrzuca ten pogląd i skłania się do uznania Małgorzaty, jako narzeczonej. Poświadczona źródłowo jest natomiast Zofia, córka Bogusława IX, księcia stargardzkiego i słupskiego oraz Marii mazowieckiej[7]. Było to jedyne w historii małżeństwo dwojga Gryfitów: wspólnym przodkiem małżonków był książę słupsko-wołogoski Warcisław IV, Eryk II był jego potomkiem w piątym pokoleniu, a Zofia w czwartym. Z ich związku wywodzą się wszyscy późniejsi przedstawiciele dynastii. Eryk II i Zofia mieli kilkanaścioro dzieci:

GenealogiaEdytuj

Barnim VI
ur. w okr. 1365–1372
zm. 22 lub 23 IX 1405
Weronika
ur. w okr. 1367–1374?
zm. 1405 lub przed 22 IX 1408
Eryk IV
ur. ?
zm. 1411
Zofia brunszwicka
ur. ?
zm. ?
         
     
  Warcisław IX
ur. 1395? lub w okr. 1395–1400
zm. 17 IV 1457
Zofia
ur. najwcz. 1374
zm. 1462
     
   
Zofia
ur. ok. 1434
zm. 24 VIII 1497
OO  po 11 XI 1451
| colspan="2" style="vertical-align:middle;" | Eryk II
(ur. w okr. 1418–1425 lub poźn.
zm. 5 VII 1474)
                   
                   
                   
Bogusław X Wielki
 ur. 28 lub 29 V 1454
zm. 5 X 1523
 
Kazimierz VI
 ur. najwcz. 1455
zm. w okr. 8–15 IX 1474
 
Elżbieta (I)
 ur. ?
zm. 1463
 
Zofia
 ur. ok. 1462
zm. 26 (25?) IV 1504
 
Elżbieta (II)
 ur. najwcz. 1463
zm. po 22 X 1516
 
                   
Warcisław XI
 ur. po 1465
zm. zap. 1474
Barnim (IX)
 ur. po 1465
zm. 1474
 
NN, synowie
(zmarli w młodym wieku)
NN, córka
 ur. ?
zm. ?
 
Małgorzata
 ur. najp. 1470
zm. 27 III 1526
 
               
Katarzyna
 ur. 1470
zm. 1526
 
Maria
 ur. przed 5 VII 1474
zm. 1512
 


PrzypisyEdytuj

  1. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 378-379.
  2. a b c d e K. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 81.
  3. J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 418.
  4. a b J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 189.
  5. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 378.
  6. a b B. Dopierała, Polskie losy Pomorza Zachodniego, s. 123.
  7. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 347-349, 378-379.
  8. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 383-397.

BibliografiaEdytuj

OpracowaniaEdytuj

Literatura dodatkowa (opracowania)Edytuj

Literatura dodatkowa (online)Edytuj


Poprzednik
Warcisław IX
książę wołogoski
1457-1474
Następca
w składzie Księstwa Szczecińskiego
Poprzednik
Eryk Pomorski
książę słupski
1459-1474
Następca
Bogusław X
Poprzednik
Otton III
  książę szczeciński
1464-1474
  Następca
Bogusław X