Otwórz menu główne
Polski Monopol Zapałczany, etykieta zapałczana sprzed II wojny światowej, jeden z etatystycznych monopoli sanacji[1]

Etatyzm (fr. l'État ‘państwo’) – koncepcja zakładająca podporządkowanie jednostkowych i grupowych interesów społeczeństwa interesowi państwa.

Etatyzm oznacza ingerencję państwa w różne dziedziny życia gospodarczego, społecznego, kulturalnego, w życie samorządów, stowarzyszeń, małych grup i jednostek i przejęcie odpowiedzialności za wiele sfer aktywności społecznej; w znaczeniu gospodarczym etatyzm jest odmianą interwencjonizmu państwowego i oznacza przejmowanie przez państwo funkcji podmiotu gospodarczego: Państwo jest inwestorem, pracodawcą, producentem, nabywcą i sprzedawcą określonych surowców, półproduktów, wyrobów gotowych, usług i technologii, eksporterem i importerem, kredytodawcą lub pożyczkobiorcą, organizatorem procesów gospodarczych, zarządcą, dysponentem i właścicielem przedsiębiorstw. Historycznie etatyzm jest przeciwieństwem anarchizmu[2], dziś jednak rozumiany jest raczej jako alternatywa dla wolnorynkowej gospodarki kapitalistycznej[3].

W szerszym znaczeniu często utożsamiany z interwencjonizmem państwowym. Ten pogląd na kierunek polityki gospodarczej państwa uzyskał duże poparcie w oczach wielu ekonomistów w czasach wielkiego kryzysu gospodarczego (1929–1935). Przedstawicielem nowego etatyzmu (ang. statism) jest John Maynard Keynes, a głównymi oponentami ekonomiści z austriackiej szkoły ekonomii, między innymi Ludwig von Mises[4].

Przykładem państwa realizującego politykę etatyzmu była II RP za rządów sanacji[5] czy Japonia od zakończenia 2 wojny światowej do połowy lat 70.

PrzypisyEdytuj

  1. Chłopcy z zapałkami, Do Rzeczy, 30 marca 2017 [dostęp 2017-09-23].
  2. Michaił Bakunin, Państwowość i anarchia, 1873.
  3. Murray Rothbard, For a New Liberty, ‪Ludwig von Mises Institute ‬, 2006, s. 395–396.
  4. kanopiadmin, Omnipotent Government: The Rise of the Total State and Total War, „Mises Institute”, 18 sierpnia 2014 [dostęp 2017-12-31] (ang.).
  5. Adam Heydel, Etatyzm po polsku.

BibliografiaEdytuj

  • Encyklopedia PWN, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, OCLC 644242944 [dostęp 2019-07-09].