Eudoksja Łopuchina

Eudoksja Fiodorowna Łopuchina ros. Евдокия Фёдоровна Лопухина - Jewdokija Fiodorowna Łopuchina (ur. 30 lipca?/ 9 sierpnia 1669, zm. 27 sierpnia?/ 7 września 1731)[1]caryca Rosji jako pierwsza żona Piotra I Wielkiego w latach 1689-1698, babka cesarza Piotra II Romanowa.

Eudoksja Łopuchina
Ilustracja
Caryca Rosji
Okres

od 1689
do 1698

Jako żona

Piotra I Wielkiego

Poprzedniczka

Praskowia Sałtykowa

Następczyni

Katarzyna I

Dane biograficzne
Data urodzenia

9 sierpnia 1669

Data śmierci

7 września 1731

Ojciec

Fiodor Awramowicz Łopuchin

Matka

Ustina Bogdanowna Rtiszczewa

Mąż

Piotr I Wielki

Dzieci

Aleksy
Aleksander
Paweł

ŻyciorysEdytuj

Eudoksja pochodziła z bogatej rodziny bojarskiej. Jej ojcem był Fiodor Awramowicz Łopuchin[2]. 17 stycznia?/ 27 stycznia 1689[2] poślubiła Piotra I krótko przed nieudanym zamachem na życie cara, przygotowanym przez jego przyrodnią siostrę Zofię Romanową (aby przestał jej zagrażać w drodze do tronu). Z tego związku urodziło się 3 synów[3].

  • Dzieci Eudoksji i Piotra[a]:
  1. Aleksy Piotrowicz (ur. 18 lutego 1690, zm. 26 lipca 1718), uwięziony na polecenie ojca, torturowany i stracony w Pietropawłowsku za spiskowanie przeciw niemu, ojciec cesarza Piotra II;
  2. Aleksander Piotrowicz (ur. 23 października 1691, zm. 14 maja 1692);
  3. Paweł Piotrowicz (ur. 1693, zm. 1693).

Piotr oddalił Eudoksję w 1698, zamknąwszy ją potem w monasterze Opieki Matki Bożej w Suzdalu[4] (ok. 200 km od Moskwy). Zmuszona do przyjęcia postrzyżyn mniszych, otrzymała imię zakonne Helena[5]. Przełożone klasztoru miały z nią nieco problemów, gdyż podczas swojego pobytu naruszała zasady klasztoru i spiskowała przeciwko mężowi, przez co zesłano ją później do bardziej oddalonego miejsca[6] - monasteru Zaśnięcia Matki Bożej w Starej Ładodze[5]. Za życia Eudoksji, w 1712 r., Piotr I poślubił jedną ze swoich kochanek, Katarzynę Aleksiejewnę[7].

Z rozkazu Katarzyny I, już jako samodzielnej władczyni po śmierci Piotra I, Eudoksja po prawie 30 latach została uwolniona.[8]

W lutym 1728 r. odbyła się koronacja jej jedynego wnuka, wyznaczonego przez Katarzynę na jej następcę - Piotra II. Eudoksja otrzymała od nowego cara 60 tysięcy rubli rocznej pensji.[8]

Ostatnie lata życia spędziła w klasztorze Nowodziewiczym, w Moskwie, gdzie też ją pochowano.

Eudoksja zmarła w 1731 r. przeżywszy o kilka lat swego byłego męża i jego drugą żonę, wszystkie swoje dzieci i wszystkie swoje wnuki. Przeżyła także narzeczoną wnuka - Marię Mienszykową i jej ojca oraz wszystkie dzieci ze związku Piotra i Katarzyny z wyjątkiem przyszłej cesarzowej Elżbiety.

Tuż przed śmiercią Piotra II zaproponowano umierającemu carowi, aby wyznaczył Eudoksję na swą następczynię, jednak ten był już skrajnie wyczerpany i umarł bez podjęcia żadnej decyzji.[8]

UwagiEdytuj

  1. Wszystkie daty według kalendarza juliańskiego.

PrzypisyEdytuj

  1. W. Durasow: Rodosłownaja kniga Wsierossijskawo dworjaństwa, Cz.1, Petersburg, 1906, s.38 (ros.). dlib.rsl.ru. [dostęp 2015-05-10].
  2. a b Andrusiewicz 2014 ↓, s. 150.
  3. W. Durasow: Rodosłownaja kniga Wsierossijskawo dworjaństwa, Cz.1, Petersburg, 1906, s.39 (ros.). dlib.rsl.ru. [dostęp 2015-05-10].
  4. Andrusiewicz 2014 ↓, s. 155.
  5. a b История Староладожского Свято-Успенского девичьего монастыря, www.uspenie-ladoga.ru [dostęp 2021-09-21].
  6. Andrusiewicz 2014 ↓, s. 169.
  7. J. Miles, Petersburg, Wydawnictwo MAGNUM, Warszawa 2020, ​ISBN 978-83-11-15862-7​, s. 52.
  8. a b c Andrzej Andrusiewicz, Romanowowie, 2017.

BibliografiaEdytuj

  • Andrzej Andrusiewicz: Romanowowie. Imperium i familia. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2014. ISBN 978-83-08-05394-2.

Linki zewnętrzneEdytuj