Eudoksja Jusupowa

księżniczka rosyjska, księżna Kurlandii i Semigalii

Eudoksja Borysowna Biron z domu Jusupowa (ros. Евдокия Борисовна Бирон, Jewdokija Borisowna Biron; ur. 5 maja 1743 w Moskwie, zm. 21 lipca 1780 w Petersburgu) – księżniczka rosyjska, druga żona księcia Kurlandii i Semigalii Piotra Birona. Dama Orderu Świętej Katarzyny Męczennicy.

Eudoksja Borysowna Jusupowa
Евдокия Борисовна Бирон
Ilustracja
księżna Kurlandii i Semigalii
Okres

od 1774
do 1778

Dane biograficzne
Data i miejsce urodzenia

5 maja 1743
Moskwa

Data i miejsce śmierci

21 lipca 1780
Petersburg

Ojciec

Borys Grigoriewicz Jusupow

Matka

Irina Michajłowna Zinowiewa

Mąż

Piotr Biron

ŻyciorysEdytuj

 
Portret Eudoksji Jusupowej autorstwa Fiodora Rokotowa

Eudoksja Borysowna Jusupowa urodziła się w 5 maja 1743 r. w Moskwie. Była córką Borysa Grigoriewicza Jusupowa, potomka tatarskiego chana imieniem Jusuf i Iriny Michajłowny Zinowiewny (1718–1788). Miała trzy siostry (Elżbietę, Aleksandrę, Annę) i brata Nikołaja Borysowicza Jusupowa (1750–1831)[1][2].

W 1774 r. poślubiła księcia Kurlandii Piotra Birona (1724–1800), syna Ernsta Jana Birona i Benigny Gottlieby z domu Trotta von Treiden. Małżeństwo zostało zaaranżowane przez cesarzową Katarzynę II w celu wzmocnienia więzi między Rosją a Kurlandią. Została drugą żoną Piotra, który rozwiódł się z Karoliną Louise księżniczką Waldecku i Pyrmontu[2][3][4][5][6][7].

Księżna Eudoksja Biron zamieszkała z mężem w pałacu wybudowanym przez ojca Piotra w Mitawie, gdzie znalazła wielu zwolenników wśród szlachty Kurlandii. Relacje między małżonkami nie były udane. Księżna, nie mogąc znieść okrutnego traktowania, opuściła męża. W 1776 r. została zaproszona na ślub wielkiego księcia Pawła Romanowa, wykorzystała okazję i już nigdy nie wróciła do Mitawy. 27 kwietnia 1778 r. para rozwiodła się, po czym Piotr zawarł trzecie małżeństwo. Po rozwodzie Eudoksja Borysowna zamieszkała w Petersburgu, we własnym domu przy ul. Milionowej 22, gdzie gościła prominentne kręgi arystokratyczne stolicy. Zmarła dwa lata później, 21 lipca 1780 r.[2][8][9] O tym fakcie donosił w swoim dzienniku francuski dyplomata Marie de Corberon[10]:

Jutro pojedziemy odwiedzić Izmaiłową, siostrę księżnej Kurlandii, która zmarła w środę o 22.00. Urodziła się jako Jusupowa, młoda, przyjazna; myślę, że umarła z żalu. Książę rok temu rozwiódł się z nią, a ta kobieta, dobrze postawiona na dworze, posiadająca order św. Katarzyny, 50 tys. rocznej renty, którą cesarzowa zmusiła do przyznania jej księciu, nie była szczęśliwa, cierpiąc na wygórowane, niezaspokojone ambicje. Została otwarta, aby znaleźć przyczynę śmierci.

Marie Daniel Bourree de Corberon, Journal intime du chevalier de Corberon, chargé d'affaires de France en Russie.
Un diplomate français à la cour de Catherine II 1775-1780

Eudoksja została uhonorowana Orderem Świętej Katarzyny Męczennicy. Została pochowana w cerkwi Zwiastowania, która wchodzi w skład zespołu klasztornego Ławry Aleksandra Newskiego w Petersburgu[2][11].

PrzypisyEdytuj

  1. Marek Jerzy Minakowski: Eudoksja Jussupow. Sejm-Wielki.pl. [dostęp 2022-05-21].
  2. a b c d Eudoxia von Biron. Geni.com. [dostęp 2022-05-21]. (ang.).
  3. Marek Jerzy Minakowski: Piotr Biron. Sejm-Wielki.pl. [dostęp 2022-05-21].
  4. Rodzina Wilhelminy. PalacChichy.pl. [dostęp 2022-05-21].
  5. Ogłoszenie kościelne o ślubie księcia Piotra Birona z księżną Eudoksią Jusupową 1774 r.. Muzeum Regionalne w Sycowie. [dostęp 2022-05-22]. (niem.).
  6. Feckes 1917 ↓, s. 2-3.
  7. Dukwicz i Zielińska 2017 ↓, s. 95.
  8. Tołłoczko 2008 ↓, s. 47–54.
  9. Feckes 1917 ↓, s. 3.
  10. Corberon 1901 ↓.
  11. Order św. Katarzyny. Wydawnictwo Truten. [dostęp 2022-05-21]. (ros.).

BibliografiaEdytuj