Otwórz menu główne

Eugeniusz Pach (ur. 13 października 1929 w Warszawie; zm. w lutym 2016[1][2]) – jeden z pierwszych spikerów[3] i prezenterów TVP od końca lat 50. do poł. lat 70, reporter, sprawozdawca, dokumentalista i reżyser. Archeolog z wykształcenia.

Eugeniusz Pach
Data i miejsce urodzenia 13 października 1929
Warszawa
Data śmierci 2016
Zawód, zajęcie Prezenter telewizyjny
Narodowość  Polska
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (od 1941)

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Syn Ferdynanda i Janiny. Uczęszczał do Gimnazjum i Liceum dla Żołnierzy 2 Korpusu w Casarano we Włoszech.

Jako 15-letni strzelec ps. „Kicia” brał udział w powstaniu warszawskim w 9. kompanii batalionu „Kiliński”. Na przełomie sierpnia i września 1944 został odznaczony Krzyżem Walecznych i awansowany na starszego strzelca. 28 września 1944 ciężko ranny (postrzał obu nóg) trafił do niewoli. Po ucieczce z obozu jenieckiego Stalag IVB (Zeithein), od kwietnia 1945 do lipca 1948 żołnierz 2 Korpusu Polskiego na Zachodzie - 5 Kresowa Dywizja Piechoty (5 pal). Do Polski powrócił w 1948, gdzie ukończył archeologię na Uniwersytecie Warszawskim, a następnie podjął pracę w Zakładzie Paleolitu PAN.

Praca w TVPEdytuj

Pracę w Telewizji Polskiej rozpoczął w połowie lat 50. XX wieku, a zakończył 13 grudnia 1981.

W 1955 wziął udział w konkursie ogłoszonym przez TVP na spikera telewizyjnego. Wybrany z grupy 2000 kandydatów, był jednym z dwóch pierwszych lektorów Telewizji Polskiej. Swój pierwszy dyżur spikerski miał 3 grudnia 1955, 4 dni później niż Jan Suzin.

Razem z Janem Suzinem stworzyli pierwszy duet polskich spikerów telewizyjnych[4][5].

Eugeniusz Pach był reżyserem filmów dokumentalnych, reportaży, transmisji i sprawozdań z rajdów, konkursów i wyścigów samochodowych oraz pionierem reportażu bezpośredniego z wozu[6]. W 1960 razem z Bohdanem Tomaszewskim był sprawozdawcą TVP z igrzysk olimpijskich w Rzymie.

Współtwórca szkoły reportażu Telewizji Polskiej oraz współautor programów: „Turniej Miast[7][8], "Panorama" i „Studio 2”. W latach 70. wspólnie z Mariuszem Walterem tworzył cykl „Spotkania po drodze”.

Był cenionym kierowcą rajdowym oraz pilotem najsłynniejszego polskiego rajdowca Sobiesława Zasady[9]. W 1963 wystartował po raz pierwszy w rajdzie o mistrzostwo Polski, wygrywając w klasie do 1300 ccm[10][11][12]. W TVP prowadził m.in. pierwsze programy poświęcone omówieniu wyścigów Formuły 1.

Ostatnim stanowiskiem, jakie zajmował w TVP była funkcja zastępcy redaktora naczelnego w zespole „Studio 2Mariusza Waltera[13][14].

Po odejściu z TVP (pod koniec lat 70. tych) pracował w firmie Sobiesława Zasady.

Wieloletni członek Stowarzyszenia Filmowców Polskich[15].

Według informacji CIA, zbiegły w 1967 roku na Zachód Janusz Kochański wymieniał Eugeniusza Pacha jako agenta III Departamentu MSW.[16]

Zmarł w zapomnieniu[17]. Pogrzeb Eugeniusza Pacha odbył się 1 marca 2016 na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie[18][19].

Życie prywatneEdytuj

W 1958 ożenił się z Aleksandrą „Kosą” Gustkiewicz, malarką, przez długie lata zastępczynią głównego scenografa TVP.

Nagrody i wyróżnieniaEdytuj

  • 1971: II Nagroda indywidualna "Srebrny Pegaz" za film dokumentalny Wernisaż, Przegląd Filmów o Sztuce, Zakopane
  • 2015: Nagroda Prezesa Zarządu TVP za całokształt twórczości, Festiwal Sztuki Faktu, Toruń[20][21]

FilmografiaEdytuj

Scenariusz i realizacja

  • 1971: Akcja Akademia, film dokumentalny
  • 1971: Ballada o Trombie, film dokumentalny
  • 1971: Charaktery, cykl dokumentalny
  • 1971: O spokój w mieście, film dokumentalny
  • 1971: Pierwsza na Monte Carlo, film dokumentalny
  • 1971: Spotkania w drodze, film dokumentalny
  • 1971: Stradivarius z Jankowskiego powiatu, film dokumentalny
  • 1971: Wernisaż, film dokumentalny

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Eugeniusz Pach (pol.). filmpolski.pl. [dostęp 2016-03-01].
  2. Legendarny prezenter TVP zmarł w zapomnieniu. 2016-04-27. [dostęp 2016-04-27].
  3. Katarzyna Dzierzbicka: 50 lat Teatru Telewizji: krótka historia telewizyjnej sceny. Rabid, 2004, s. 88. ISBN 83-88668-87-0.
  4. Twarze z ekranu: Jan Suzin. tvp.pl. [dostęp 2016-04-27].
  5. Monika Kuc: Przejść przez ekran. [dostęp 2016-04-28].
  6. Radio i Telewizja, Nr 19 (664), Rok XIV, 11 maja 1958r.. [dostęp 2016-04-28].
  7. Telewizyjne Spotkania Chemików. 2010. [dostęp 2016-04-28].
  8. Dawid Samulski: Minęło 50 lat od turnieju miast Syców - Oleśnica. Szkoda, że nikt nie uczcił tego jubileuszu. 2015-12-16. [dostęp 2016-04-28].
  9. Rekord polskiego fiata Czytaj więcej: http://www.dziennikpolski24.pl/artykul/3245936,rekord-polskiego-fiata,id,t.html. [dostęp 2016-04-28].
  10. EUGENIUSZ PACH (Panorama północy, 15.09.1973). [dostęp 2016-04-27].
  11. A. Brzoza: Eugeniusz Pach: Dwie twarze spikera. [dostęp 2016-04-27].
  12. 25 Rajd Polski - 3 eliminacja. 5-7.08.1965r.. [dostęp 2016-04-28].
  13. Jacek Sobczyński: Panteon najsłynniejszych polskich spikerów. 2012-05-01. [dostęp 2016-04-27].
  14. Wiesław Godzic: 30 najważniejszych programów TV w Polsce. Trio, 2005, s. 180. ISBN 83-7436-062-3.
  15. 85. urodziny Eugeniusza Pacha. Stowarzyszenie Filmowców Polskich, 2014.10.14. [dostęp 2016-04-27].
  16. POLISH COMMUNIST INTELLIGENCE AGENTS (ang.). https://www.cia.gov.+[dostęp 2018-06-23].
  17. Dariusz Baliszewski: Starszy strzelec „Kicia”. [dostęp 2016-04-29].
  18. EUGENIUSZ PACH (1929 -2016). „SUPEROES magazyn sportów samochodowych”. 35/2016. ISSN 2080-5381. 
  19. Informacja O Zmarłych. [dostęp 2016-04-27].
  20. Karina Bonowicz: Kiedy fakt staje się sztuką. [dostęp 2016-04-27].
  21. III edycja Festiwalu Sztuki Faktu. [dostęp 2016-04-27].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj