Otwórz menu główne

Eugeniusz Piasecki

polski lekarz, działacz sportowy, harcmistrz Rzeczypospolitej

Eugeniusz Witold Piasecki (ur. 13 listopada 1872 we Lwowie, zm. 17 lipca 1947 w Ptaszynie koło Cieplic) – polski lekarz, teoretyk wychowania fizycznego i higieny szkolnej, harcmistrz Rzeczypospolitej, współtwórca terminologii harcerskiej. Patron Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu.

Eugeniusz Witold Piasecki
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 13 listopada 1872
Lwów, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 17 lipca 1947
Ptaszyn
Stopień harcerski harcmistrz Rzeczypospolitej
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Kawaler Orderu Świętego Sawy

ŻyciorysEdytuj

Był synem Wenantego, nauczyciela gimnastyki i twórcy Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” we Lwowie. Studiował na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie zapoznał się z ideami Henryka Jordana. W 1896 uzyskał dyplom uniwersytecki i wyjechał na krótko do Wiednia. Po powrocie do Lwowa w 1899 podjął pracę nauczyciela gimnastyki w C. K. IV Gimnazjum we Lwowie, pracując tam do 1914[1]. Na przełomie 1899 i 1900 zakładał pierwsze uczniowskie drużyny piłkarskie, a w 1904 stworzył Klub Gimnastyczno-Sportowy przy IV gimnazjum oraz prowadzące szerszą, pozaszkolną działalność Towarzystwo Zabaw Ludu i Młodzieży. Klub Gimnastyczno-Sportowy przekształcił się w maju 1907 w klub Pogoń Lwów, którego Piasecki został pierwszym prezesem (pełnił tę funkcję do listopada 1909; później był członkiem honorowym klubu[2]). Od 1909 wykładał jako docent teorię wychowania fizycznego i higieny szkolnej na Uniwersytecie Lwowskim. W 1912 wydał we Lwowie, wspólnie z Mieczysławem Schreiberem, drugi – po Andrzeju Małkowskim – polski podręcznik skautingu Harce młodzieży polskiej. Położył tam nacisk na kultywowanie tradycji narodowych, problematykę czynników ogólnowychowawczych, abstynencję, krajoznawstwo i wychowanie fizyczne i obywatelskie w ruchu harcerskim. Wprowadził liczne podstawowe terminy harcerskie – harcerz, harcmistrz, zastęp, zastępowy i inne. W latach 1913–1914 redagował we Lwowie pismo „Skaut”. Znalazł się w gronie osób, obdarzonych 7 grudnia 1927 stopniem harcmistrza Rzeczypospolitej. Zajmował się także popularyzacją narciarstwa, był współtwórcą Karpackiego Towarzystwa Narciarzy (1907).

W okresie I wojny światowej wykładał w Polskim Kolegium Uniwersyteckim w Kijowie higienę szkolną. W 1919 osiadł w Poznaniu, został profesorem Uniwersytetu Poznańskiego, gdzie wykładał teorię wychowania fizycznego i higieny szkolnej. Zakładał i przez lata kierował Katedrą Teorii Wychowania Fizycznego i Higieny Szkolnej przy Wydziale Filozoficznym (1919) oraz Studium Wychowania Fizycznego (1922) przy Wydziale Lekarskim tej uczelni. Studium przekształcono w 1950 w samodzielną Wyższą Szkołę Wychowania Fizycznego (od 1972 pod nazwą Akademia Wychowania Fizycznego), której w 1981 roku nadano imię Eugeniusza Piaseckiego. Był rzecznikiem uniwersyteckiego kształcenia nauczycieli wychowania fizycznego oraz autorem odpowiedniego programu nauczania. Wchodził w skład władz instytucji państwowych zajmujących się tą problematyką, a także był ekspertem Ligi Narodów. W 1920 założył i redagował miesięcznik „Wychowanie Fizyczne”[3]. Był autorem pierwszej na świecie pracy na temat gimnastyki niemowląt (lata 30. XX wieku)[4].

Zmarł 17 lipca 1947 w wieku 74 lat. Został pochowany 21 lipca 1947 na Cmentarzu Górczyńskim w Poznaniu[5][6].

DziełaEdytuj

OdznaczeniaEdytuj

Życie prywatneEdytuj

Ożenił się z Gizelą Zielińską (ur. 28 listopada 1877 w Krakowie) i miał z nią pięcioro dzieci. Byli to w kolejności: Eugenia (ur. 1899), Stanisław (1900-1941), Władysław (1901-1978), Wanda (ur. 1905) i Leszek (ur. 1907)[6][11].

PrzypisyEdytuj

  1. Władysław Kucharski: Przegląd historyczny 50-lecia Gimnazjum IV im. Jana Długosza we Lwowie. W: Władysław Kucharski (red.): Księga pamiątkowa 50-lecia Gimnazjum im. Jana Długosza we Lwowie. Lwów: 1928, s. 70.
  2. Lwowski klub sportowy „Pogoń” w roku 1937. Lwów: 1937, s. 2.
  3. „Wychowanie Fizyczne” w Wielkopolskie Bibliotece Cyfrowej [dostęp z dnia: 2016-03-10].
  4. Mieczysław Stański, Heliodor Święcicki 1854-1923, PWN, Warszawa-Poznań, 1983, s. 87, ​ISBN 83-01-00799-0​.
  5. Eugeniusz Piasecki – miejsce pochówku [dostęp z dnia: 2016-03-10].
  6. a b Eugeniusz Witold Piasecki w Wielkiej Genealogii Minakowskiego [dostęp z dnia: 2016-03-10].
  7. Eugeniusz Piasecki, Harce młodzieży polskiej, wyd. 1920 [wersja cyfrowa publikacji], wyd. wyd. 3 poszerzone, polona.pl [dostęp 2019-07-23].
  8. Eugeniusz Piasecki, Zasady wychowania fizycznego, wyd. 1904., polona.pl [dostęp 2018-08-03].
  9. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 19.
  10. a b Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 566.
  11. Rodzina Piasecki w Aktach Miasta Poznania [dostęp z dnia: 2016-03-10].

BibliografiaEdytuj

  • Stanisław M. Brzozowski, Eugeniusz Piasecki, w: Polski Słownik Biograficzny, tom XXV, 1980
  • Mała encyklopedia sportu, Warszawa 1987 (tam m.in. fotografia oraz podane miejsce śmierci Poznań)
  • Andrzej Gowarzewski, 75 lat PZPN. Księga jubileuszowa, 12. tom cyklu Encyklopedia Piłkarska FUJI, Katowice 1994
  • Andrzej Gowarzewski, Lwów i Wilno w ekstraklasie, 4. tom cyklu Kolekcja klubów, Katowice 1997