Otwórz menu główne

Europejski Szlak Dziedzictwa Przemysłowego

Szyb wydobywczy kopalni Zollern w Dortmundzie
Stara Kopalnia – Centrum Nauki i Sztuki w Wałbrzychu
Zakłady Salta w Saltaire
Browary Heinekena w Amsterdamie
Zakłady Derwent Valley
Huta żelaza w Völklingen
Most Żelazny Gorge
Muzeum Cruquius
Kopalnia Remmelsberg
New Lanark
Muzeum Garncarstwa Gladstone

Europejski Szlak Dziedzictwa Przemysłowego (ang. European Route of Industrial Heritage, ERIH) – sieć łącząca ponad 850 europejskich obiektów dziedzictwa przemysłowego takich jak krajobrazy postindustrialne, nieczynne kompleksy przemysłowe czy pojedyncze zakłady.

Projekty ERIHEdytuj

Sieć jest rezultatem dotychczasowej współpracy pomiędzy 11 europejskimi partnerami w Wielkiej Brytanii, Niemczech i Holandii[1], uczestnikami projektu ERIH II (2003-2008) współfinansowanego w ramach europejskiej inicjatywy wspólnotowej Interreg III B. Projekt bazuje na masterplanie powstałym w grudniu 2001 r. w ramach ERIH I (1999-2001) współfinansowanego poprzez wspólnotowy program Interreg II C[2].

Wzorem dla projektu ERIH był Szlak Dziedzictwa Przemysłowego w Zagłębiu Ruhry[3], największa wówczas sieć turystyczna łącząca obiekty dziedzictwa przemysłowego. ERIH przejął strukturę tej sieci – z tzw. punktów kotwicznych (p. niżej) rozchodzą się pomniejsze szlaki regionalne lub tematyczne. Sam szlak ERIH nie jest oznakowany z uwagi na zbyt duże odległości pomiędzy poszczególnymi obiektami.

Celem projektu ERIH II jest zwrócenie uwagi na wspólne europejskie dziedzictwo przemysłowe oraz promocja turystyczna miejsc związanych z historią przemysłu. Obecnie Europejski Szlak Dziedzictwa Przemysłowego wiedzie przez Wielką Brytanię, Belgię, Holandię, Luksemburg i Niemcy. W ramach projektu ERIH II wyznaczono również Szlaki Regionalne (na terenie Niemiec, Wielkiej Brytanii i Holandii) oraz 10 Europejskich Szlaków Tematycznych w 23 krajach Europy.

Punkty kotwiczneEdytuj

Główny szlak składa się z 78 punktów kotwicznych, w tym 7 w Polsce – obiektów dziedzictwa przemysłowego o szczególnym znaczeniu historycznym i potencjale turystycznym:

Położenie Obiekt Temat
  Amlwch Mynydd Parys i Porth Amlwch Górnictwo, Transport i komunikacja, Krajobrazy przemysłowe
  Amsterdam Heineken Experience – Browar Heineken Browarnictwo
  Beringen Flamandzkie Muzeum Górnictwa Węglowego Górnictwo
  Birmingham Dzielnica Jubilerów Produkcja
  Blaenavon Narodowe Muzeum Węgla Big Pit Górnictwo, Krajobrazy przemysłowe
  Bradford Saltaire Włókiennictwo, Budownictwo i architektura
  Brandenburg an der Havel Muzeum Przemysłu Żelazo i stal
  Brentford Muzeum Pary Kew Bridge Energia, Woda
  Bydgoszcz Exploseum w Bydgoszczy Technika wojenna
  Chatham Doki Chatham Produkcja, Transport i komunikacja
  Chemnitz Muzeum Przemysłu Włókiennictwo, Produkcja, Transport i komunikacja
  Cromford Zakłady Derwent Valley Włókiennictwo, Krajobrazy przemysłowe
  Delmenhorst Nordwolle Włókiennictwo, Budownictwo i architektura
  Differdange Park Fond-de-Gras Górnictwo, Transport i komunikacja
  Dortmund Kopalnia Zollern II/IV, Koksownia Hansa Górnictwo, Budownictwo i architektura
  Duisburg Park Krajobrazowy North Duisburg Żelazo i stal, Krajobrazy przemysłowe
  Dundee Zakłady Verdant Włókiennictwo
  Duxford Muzeum wojskowe Transport i komunikacja
  Enschede Muzeum Włókiennictwa Jannink Włókiennictwo
  Essen Kompleks przemysłowy kopalni i koksowni Zollverein Górnictwo, Budownictwo i architektura
  Euskirchen Reńskie Muzeum Przemysłu Zakłady Włókiennicze Muellera Włókiennictwo
  Furtwangen Muzeum Zegarów Produkcja
  Gandawa Muzeum Archeologii Przemysłowej i Włókiennictwa Włókiennictwo
  Gloucester Muzeum Narodowe Wodaways oraz dok Gloucester Transport i komunikacja
  Goslar Kopalnia Rammelsberg Górnictwo
  Gräfenhainichen Ferropolis – miasto żelaza Górnictwo, Żelazo i stal
  Haarlemmermeer Muzeum Cruquius Woda, Budownictwo i architektura
  Hamburg Muzeum Pracy Produkcja, Transport i komunikacja
  Hengelo Muzeum Technologii HEIM Produkcja, Energia, Transport i komunikacja
  Hoorn Muzeum Tramwajów Parowych Hoorn-Medemblik Transport i komunikacja
  Hoyerswerda Łużyckie Muzeum Górnictwa w Knappenrode Górnictwo
  Kerkrade Muzeum Przemysłu INDUSTRION Górnictwo, Produkcja
  Kidderminster Kolej Severn Valley Transport i komunikacja
  Kongens Lyngby Zakłady Brede Włókiennictwo, Produkcja, Budownictwo i architektura
  La Louvière Kopalnia Bois-du-Luc Górnictwo, Budownictwo i architektura
  Lage Westfalskie Muzeum Przemysłu Cegielnia w Lage Produkcja
  Lanark New Lanark Włókiennictwo, Budownictwo i architektura
  Lichterfeld Most transmisyjny F60 Górnictwo, Żelazo i stal, Krajobrazy przemysłowe
  Liverpool Muzeum Morskie Merseyside Transport i komunikacja, Budownictwo i architektura
  Llanberis Walijskie Muzeum Slate Produkcja, Budownictwo i architektura, Krajobrazy przemysłowe
  Łódź Manufaktura Przemysł, Włókiennictwo
  Manchester Muzeum Nauki i Przemysłu Włókiennictwo, Produkcja, Energia, Transport i komunikacja, Woda
  Market Harborough Śluzy Foxton Transport i komunikacja
  Merkers Kopalnia Merkers Adventure Górnictwo
  Newtongrange Szkockie Muzeum Górnictwa Górnictwo
  Northwich Zakłady Lion Salt Górnictwo
  Norymberga Muzeum Kolei Niemieckich (DB) Transport i komunikacja
  Oberhausen Norweskie Muzeum Energii Wodnej i Przemysłu Żelazo i stal, Energia
  Odda-Tyssedal Dawny zbiornik gazu na terenie centrum handlowo-rozrywkowego CentrO Energia, Krajobrazy przemysłowe
  Papenburg Stocznia Meyer Produkcja, Transport i komunikacja
  Peenemünde Centrum Informacji Historycznej i Technicznej Energia, Transport i komunikacja, Krajobrazy przemysłowe
  Petite-Rosselle Muzeum Carreau Wendel Górnictwo
  Pilzno Browar Pilsner Urquell i Muzeum Browarnictwo
  Rhondda Park Dziedzictwa Rhondda Górnictwo, Krajobrazy przemysłowe
  Rolfstorp Grimeton Transport i komunikacja
  Rotterdam Nabrzeże Wilhelmina Produkcja, Transport i komunikacja
  Selb Europejskie Muzeum Przemysłu Chin Produkcja
  Sheffield Muzeum Kelham Island Żelazo i stal, Produkcja, Energia
  Solingen Reńskie Muzeum Przemysłu Hendricha Żelazo i stal
  Stoke-on-Trent Muzeum Garncarstwa Gladstone Produkcja
  Swansea Narodowe Muzeum Wodafront Górnictwo, Żelazo i stal, Produkcja, Transport i komunikacja
  Tarnowskie Góry Zabytkowa Kopalnia Srebra Górnictwo
  Tavistock Nabrzeże Morwellham Górnictwo, Transport i komunikacja
  Telford Muzea Mostu Żelaznego Gorge Żelazo i stal, Produkcja, Energia
  Terrassa Katalońskie Muzeum Nauki i Przemysłu Włókiennictwo, Energia, Transport i komunikacja
  Tychy Tyskie Browarium Browarnictwo
  Völklingen Huta żelaza Żelazo i stal, Energia, Krajobrazy przemysłowe
  Wakefield Narodowe Muzeum Górnictwa Węglowego Anglii Górnictwo
  Waltham Abbey Królewska Fabryka Prochu Waltham Abbey Royal Górnictwo, Produkcja, Krajobrazy przemysłowe
  Zaandam Muzeum Zaanse Schans Energia, Woda
  Zabrze Zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego Guido Górnictwo
  Zehdenick Park Cegielni Mildenberg Produkcja
  Zevenaar Cegielnia De Panoven Produkcja
  Zwickau Muzeum Augusta Horcha Produkcja, Transport i komunikacja
  Żywiec Muzeum Browaru Żywiec Browarnictwo
  Wałbrzych Stara Kopalnia – Centrum Nauki i Sztuki Górnictwo, Nauka, Sztuka, Krajobraz Przemysłowy[4].

Szlaki regionalneEdytuj

W ramach projektu ERIH przewiduje się wyznaczenie szlaków regionalnych rozchodzących się z punktów kotwicznych. Obecnie istnieją następujące szlaki regionalne:

Europejskie szlaki tematyczneEdytuj

Aktualnie wyznaczonych jest 10 szlaków tematycznych, obejmujących ponad 350 obiektów w 23 krajach europejskich:

  • Górnictwo: Skarby ziemi
  • Żelazo i stal: Ciepło wielkich pieców
  • Włókiennictwo: Od włókna do tkaniny
  • Produkcja: Dobra dla świata
  • Energia: Co nas napędza
  • Transport i komunikacja: Tory rewolucji przemysłowej
  • Woda: Niebieskie złoto
  • Budownictwo i architektura
  • Usługi oraz przemysł rozrywkowy
  • Krajobrazy przemysłowe

Obiekty europejskich szlaków tematycznych w PolsceEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Wielka Brytania: Essex County Council, Telford & Wrekin Borough, The University of Manchester, Torfaen County Borough; Holandia: Stichting Industriecultur Nederlands, prowincja Noord Holland; Niemcy: Ministerium für Bauen und Verkehr NRW, Ministerium für Wirtschaft, Energie und Landesplanung NRW, Projekt Ruhr GmbH, Nordrhein--Westfalen Tourismus e.V., Huta Żelaza w Völklingen
  2. Jürgen Schwark, Antje Boshold: Tourismus und Industriekultur: Vermarktung von Technik und Arbeit. Erich Schmidt Verlag GmbH &, 2004, s. 41–42. ISBN 3-503-07845-2. [dostęp 2010-02-03]. (niem.)
  3. Alison Hems, Marion R. Blockley: Heritage interpretation. Taylor & Francis, 2006, s. 119–120. ISBN 0-415-23797-1. [dostęp 2010-02-03]. (ang.)
  4. Stara Kopalnia dołączyła do Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego. walbrzych24.com. [dostęp 2015-07-14].
  5. PAP: Śląski Szlak Zabytków Techniki w Europejskim Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego. gospodarka.gazeta.pl, 13 stycznia 2010. [dostęp 2010-02-03].
  6. ERIH: New Regional Route in Poland connected to ERIH network (ang.). www.erih.net. [dostęp 2010-02-03].
  7. Muzeum Browaru punktem kotwicznym na Europejskim Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego. www.muzeumbrowaru.pl, 19 stycznia 2010. [dostęp 2010-02-03].

BibliografiaEdytuj

  1. Europejski Szlak Dziedzictwa Przemysłowego: Strona oficjalna (niem. • ang. • fr. • niderl.). [dostęp 15 stycznia 2009].

Linki zewnętrzneEdytuj