Otwórz menu główne

Eustenopteron (Eusthenopteron) – rodzaj kopalnych ryb mięśniopłetwych (Sarcopterygii).

Eustenopteron
Eusthenopteron
Whiteaves, 1881
Ilustracja
Eusthenopteron foordi
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada mięśniopłetwe
Podgromada Tetrapodomorpha
Nadrząd Osteolepidida
Rodzina Tristichopteridae
Rodzaj eustenopteron

Żyły w okresie dewonu (ok. 385 mln lat temu) w jeziorach i rzekach. Stanowią jedno z ogniw pośrednich w ewolucji kręgowców od ryb do płazów. Były spokrewnione z rodzajem Hyneria. Badania paleontologiczne Grzegorza Niedźwiedzkiego w Górach Świętokrzyskich dowiodły, że Eusthenopteron był boczną gałęzią ewolucyjną, gdyż odkryto tropy bardziej zaawansowanego ewolucyjnie zwierzęcia, żyjącego 18–20 mln lat wcześniej[1][2].

W każdej z płetw parzystych miały po siedem kości podobnych do kości palców. Dzięki umięśnionym płetwom poruszały się głównie po dnie, gdzie wyszukiwały pokarm. Mogły oddychać powietrzem atmosferycznym, gdy woda w płytkich, zarośniętych zbiornikach wodnych była okresowo pozbawione tlenu.

Gatunki zaliczone do tego rodzaju:

  • Eusthenopteron foordi
  • Eusthenopteron savesoderberghi
  • Eusthenopteron waengsjoei
  • Eusthenopteron wenjukowi
Kręgowce charakterystyczne dla późnego dewonu: ryby mięśniopłetwe i czworonogi ziemnowodne. Z mięśniopłetwych ryb takich jak eustenopteron wyewoluowały ich następcy panderichtys, które mogły oddychać powietrzem atmosferycznym na mulistych płyciznach, następnie pojawił się tiktaalik, który przy pomocy kończyno-podobnych płetw mógł wychodzić na ląd, poprzedzając pierwsze czworonogi takie jak akantostegi, których stopy miały osiem palców i ichtiostegi z rozwiniętymi kończynami, buszujące w chwastach porastających nabrzeżne mokradła. Mięśniopłetwe ryby wyewoluowały także w latimerie, które przetrwały do dnia dzisiejszego


← mln lat temu
Eustenopteron
←4,6 mld 541 485 443 419 359 299 252 201 145 66 23 2


PrzypisyEdytuj

  1. Grzegorz Niedzwiedzki, Piotr Szrek, Katarzyna Narkiewicz, Marek Narkiewicz i inni. Tetrapod trackways from the early Middle Devonian period of Poland. „Nature”. 463 (7277), s. 43-48, 2010. DOI: 10.1038/nature08623. PMID: 20054388. 
  2. Eugeniusz Wiśniewski: Odkrycie Polaków wstrząsa historią ewolucji. Polskie Radio, 2010-01-07. [dostęp 2016-07-27].