Otwórz menu główne

Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”

Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star” – dawne polskie zakłady motoryzacyjne specjalizujące się w produkcji lekkich i średnich samochodów ciężarowych, które miały swoją siedzibę w Starachowicach. Ich głównym sukcesorem w zakresie fabryki w Starachowicach jest spółka MAN Bus.

Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
Adres ul. 1 Maja 12
27-200 Starachowice
Data założenia 1948
Data likwidacji 9 stycznia 2009
Forma prawna przedsiębiorstwo państwowe, a następnie Sp. z o.o.
Zatrudnienie 22 000 (1976)[1]
Położenie na mapie Starachowic
Mapa lokalizacyjna Starachowic
Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”
Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”
Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”
Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”
Położenie na mapie powiatu starachowickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu starachowickiego
Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”
Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”
Ziemia51°03′20,0″N 21°03′33,9″E/51,055556 21,059417

Spis treści

HistoriaEdytuj

 
Star 660
 
Star 742
 
Star S2000 (Star 14.227)
 
Star 266, który wziął udział w Rajdzie Paryż-Dakar
 
Papamobile na bazie ciężarówki Star 660 (rekonstrukcja)

Zakłady powstały w 1948 roku jako przedsiębiorstwo państwowe, na bazie Zakładów Mechanicznych w Starachowicach założonych w 1920 roku, produkujących w okresie międzywojennym armaty oraz ramy do samochodów wytwarzanych przez przedsiębiorstwo Lilpop, Rau i Loewenstein w Warszawie. Otrzymały początkowo nazwę Fabryka Samochodów Ciężarowych im. Feliksa Dzierżyńskiego[2] i mieściły się w Starachowicach. Były tam produkowane samochody ciężarowe marki „Star”, poczynając od Star 20 z 1948 roku. W 1981 roku wyprodukowano 500-tysięczną ciężarówkę[3].

Podczas przemian ekonomicznych na przełomie lat 80. i 90. fabryka znalazła się w trudnej sytuacji i groziła jej likwidacja. Po strajku okupacyjnym w 1991 roku zakłady zostały przekształcone w spółkę o nazwie Zakłady Starachowickie Star S.A. i sprywatyzowane[2] W połowie lat 90. XX wieku kontrolę nad przedsiębiorstwem przejęła spółka Sobiesław Zasada Centrum S.A., co do dziś uważane jest za kontrowersyjne[4]. W późniejszym okresie przedsiębiorstwo zostało podzielone na dwie spółki: Star Trucks Sp. z o.o. (główna część zakładów) i Inwest Star S.A., produkująca część komponentów[5]. Pod koniec 1999 roku głównym udziałowcem spółki Star Trucks została niemiecka grupa MAN AG. Po tym przejęciu przez kilka lat dawna fabryka Star dalej produkowała ciężarówki. Najpierw własnej konstrukcji, potem modele z dużym udziałem części koncernu MAN, takich jak kabiny kierowcy i silniki.

W 2003 roku zmieniono nazwę spółki Star Trucks na MAN STAR Trucks & Buses Sp. z o.o. (pierwotnie do 2004 roku w formie: MAN STAR Trucks & Busses), po czym w związku z przekształceniami przeniesiono jej siedzibę do Sadów koło Poznania, a zakład w Starachowicach stał się jej oddziałem[6]. W 2003 roku w Starachowicach uruchomiono produkcję szkieletów nadwozi[3] i komponentów autobusowych dla zakładów w Sadach (zamknięty w 2016 roku) i w Salzgitter. W 2004 r. zakład w Starachowicach otrzymał certyfikat ISO 9001-2000.

Poziom produkcji ciężarówek wciąż spadał, sięgając w końcowym okresie kilkuset sztuk rocznie, dlatego w 2004 roku przeniesiono ją do zakładów MAN-a w Austrii w Grazu (były Steyr-Daimler-Puch AG). W Starachowicach pozostała jedynie niewielka produkcja terenowych ciężarówek dla wojska i różnych służb (np. leśników).

W 2006 roku zakończono definitywnie produkcję samochodów ciężarowych. Zakład w Starachowicach produkuje obecnie szkielety autobusów oraz komponenty autobusów i ciężarówek grupy MAN AG. Przykładowo, wkrótce po przejęciu Stara przez MAN-a, rozwijano produkcję wiązek kabli instalacji elektrycznych.

Marka Star była wykorzystywana przy sprzedaży na rynku polskim ciężarówek produkowanych w Grazu w zakładzie Steyr należącym do MAN AG.

W dniu 8 stycznia 2009 roku przedsiębiorstwo MAN Star Trucks & Buses wyeliminowało z nazwy markę „Star” i od tego momentu nazywa się MAN Bus Sp. z o.o., a od 2017 ponownie ma siedzibę w Starachowicach[6].

W czasie istnienia zakładu wyprodukowano łącznie 631,5 tys. pojazdów. Ciężarówki Star przez kilka lat były eksportowane do państw Bloku wschodniego, a także do Angoli, Libii, Chin, Egiptu, Jemenu i Tajlandii.

W 2018 r. Grupa Zasada w porozumieniu z Agencją Rozwoju Przemysłu wyraziły zainteresowanie możliwością powrotu marki „Star” na rynek polski, w szczególności do produkcji dla wojska. Związane jest to m.in. z tym, że duża część bazy transportowej wojska polskiego używa samochodów tej marki, które są remontowane i unowocześniane w Starachowicach przez przedsiębiorstwo Autobox, które wyraziło też zainteresowanie produkcją nowych ciężarówek pod tą marką. Dlatego Grupa Zasada zwróciła się do przedsiębiorstwa MAN o zwrot dokumentacji technicznej samochodów Star (do czego upoważniały warunki umowy), a otrzymana dokumentacja została przekazana przedsiębiorstwu Autobox. Natomiast znak firmowy Stara wciąż jest w dyspozycji MAN-a[7].

Produkty StarEdytuj

FSC Star produkowała następujące modele pojazdów ciężarowych:

AutobusyEdytuj

Pojazdy z napędem 4x2Edytuj

W skład rodziny S2000 wchodziły następujące modele: 8.117, 10.157, 12.157, 12.227, 13.227, 14.227, 15.227 seria ta była identyczna z rodziną samochodów MAN L2000. W latach 2004-2007 samochody Star S2000 produkowane były w Austrii.

Pojazdy z napędem 4x4Edytuj

Pojazdy z napędem 6x6Edytuj

SilnikiEdytuj

Produkowano również silniki rodzin S42 oraz S53 i ich pochodnych oraz podzespoły takie jak osie, także dla firm zewnętrznych, np. Autosan.

FilmEdytuj

1991: To nie ten sierpień; (realizacja: Sławomir Koehler, Ewa Sochacka; zdjęcia: Grzegorz Lachman, Jan Żurowski; montaż: Cezary Łuksza, Marek Piechotka; kier. produkcji: Waldemar Baczuń) – film dokumentalny przedstawiający nastroje robotników związków zawodowych NSZZ „Solidarność” oraz Zarządu w Fabryce FSC „Star” w Starachowicach, panujące podczas strajku w sierpniu 1991 roku. Film ten był emitowany w TVP Historia w 2011 roku.

PrzypisyEdytuj

  1. Fabryka Samochodów Ciężarowych w Starachowicach, wmeritum.pl [dostęp 2018-04-10] (pol.).
  2. a b Jan Seweryn: Historia pewnej fabryki (Jak oszukano 20 tysięcy pracowników FSC w Starachowicach) (pol.). NSZZ Solidarność Starachowice. [dostęp 1 grudnia 2009].
  3. a b MAN w Polsce » Lokalizacje » Starachowice / Historia, www.truck.man.eu [dostęp 22.03.2019]
  4. Gdzie są nasze pieniądze?, Gazeta Starachowicka [dostęp 2018-04-17] (pol.).
  5. Jarosław Brach, Star 266 - projekty modernizacji. Część I, „Nowa Technika Wojskowa” nr 4/2018, s. 50-51.
  6. a b Odpis pełny z Krajowego Rejestru Sądowego nr KRS 0000003195 [dostęp 22-03-2019]
  7. Włodzimierz Kaleta: Star mógłby wrócić na rynek, ale pod pewnymi warunkami (pol.). 10-03-2018. [dostęp 03-12-2018].

BibliografiaEdytuj

  • Sawicki J., 60 lat ciężarówek ze Starachowic, [w:] „Transport – Technika Motoryzacyjna”, 11/2007, s. 12-17.

Linki zewnętrzneEdytuj