Falkenberg (Szwecja)

Falkenbergmiasto (tätort)[a] w Szwecji, w regionie administracyjnym (län) Halland. Siedziba władz (centralort) gminy Falkenberg. Do 1970 roku Falkenberg miał administracyjny status miasta.

Falkenberg
Ilustracja
Tullbron na rzece Ätran (2013)
Herb
Herb
Państwo  Szwecja
Region Halland vapen.svg Halland
Gmina Falkenberg vapen.svg Falkenberg
Powierzchnia 22,01[1] km²
Populacja (2018)
• liczba ludności
• gęstość

27 301[1]
1240[1] os./km²
Nr kierunkowy (+46) 346
Kod pocztowy 311 xx
Położenie na mapie Hallandu
Mapa konturowa Hallandu, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Falkenberg”
Położenie na mapie Szwecji
Mapa konturowa Szwecji, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Falkenberg”
Ziemia56°54′10″N 12°29′15″E/56,902778 12,487500
Strona internetowa
Portal Szwecja

W 2015 roku Falkenberg liczył 24 099 mieszkańców[2].

PołożenieEdytuj

Falkenberg jest położony na zachodnim wybrzeżu Szwecji (västkusten) u ujścia rzeki Ätran do Kattegatu, w prowincji historycznej (landskap) Halland.

HistoriaEdytuj

 
Zachowana dolna część wieży zamku Falkenberg
 
Sankt Laurentii kyrka
 
Stare Miasto (Gamla stan) w Falkenbergu
 
Tullbron (zbudowany 1756–1761)
 
Rzeka Ätran i Grand Hotell

W średniowieczu Halland stanowił prowincję pograniczną, należącą wówczas do Królestwa Danii (część Skånelandene). Obszar ten był często terenem wyniszczających wojen granicznych pomiędzy władcami Szwecji, Danii i okresowo Norwegii. Pod koniec XIII w. na lewym brzegu rzeki Ätran, niedaleko jej ujścia do Kattegatu, zbudowano zamek nazwany Falkenberg, który miał strzec północnych granic duńskich. Zamek Falkenberg został zniszczony w 1434 roku podczas powstania Engelbrekta. Odbudowy zamku nigdy już nie podjęto. Nazwę Falkenberg przejęło miasto Ätraby[3].

Na drugim brzegu Ätran, która w pewnych okresach była rzeką graniczną, wyrósł w tym czasie ośrodek handlowy o nazwie Ätraby. Około 1300 roku wzniesiono tam kościół pw. św. Wawrzyńca (Sankt Laurentii kyrka). Pod koniec XIV w. w pobliżu Ätraby założono nowe miasto, nazwane Ny-Falkenberg. W 1508 roku mieszkańcy obu miast mieli zostać przesiedleni do Halmstad. Nie doszło jednak do tego i w 1558 roku prawa miejskie zostały potwierdzone. Jest to najstarszy znany dokument potwierdzający przywileje miejskie dla Falkenberga[4]. Oba miasta, Falkenberg (Ätraby) i Ny-Falkenberg, zostały zniszczone w 1565 roku w czasie I wojny północnej (1563–1570). Ruiny miasta Ny-Falkenberg nie zostały już odbudowane i zasiedlone[3].

W 1645 roku, na mocy traktatu w Brömsebro, Falkenberg wraz z całym Hallandem znalazł się w granicach Królestwa Szwecji. Pod nowymi rządami miasto rozwijało się powoli. W 1658 roku, według Christera Bonde, członka szwedzkiej Rady Królestwa, Falkenberg, określony jako “mała mieścina” (en liten fläck), liczyć miał około 60 mieszczan. W latach 1756–1761 zbudowano nad rzeką Ätran kamienny most (Tullbron). Nazwa mostu pochodzi od pobieranych na nim opłat za przejazd (tullszw. cło, myto). Opłaty te zniesiono w 1914 roku[3].

W XIX w. nastąpił okres stopniowego rozwoju Falkenberga i jego okolic, który w 1854 roku liczył 941 mieszkańców. W 1866 roku miasto Falkenberg odzyskało prawo składu towaru. Przez zmodernizowany port eksportowano m.in. pochodzące z Hallandu zboże, a w mieście zbudowano szereg magazynów zbożowych. W 1886 roku Falkenberg uzyskał połączenie kolejowe[4]. Pod koniec XIX w. powstały pierwsze większe zakłady przemysłowe, m.in. browar Falken (Bryggeri AB Falken; założony w 1896 roku), garbarnia (AB. Daniel Lundgrens läderfabrik; założona w 1835), zakłady spożywcze, warsztaty mechaniczne i cegielnie. W 1910 roku Falkenberg liczył 4452 mieszkańców[3].

W 1971 roku, w wyniku reformy administracyjnej i wprowadzenia jednolitego typu gminy, gmina miejska Falkenberg (Falkenbergs stad) została włączona do nowo utworzonej gminy Falkenberg (Falkenbergs kommun)[3].

DemografiaEdytuj

Liczba ludności tätortu Falkenberg w latach 1960–2015[5]:

Komunikacja i transportEdytuj

Transport morskiEdytuj

U ujścia Ätran do Kattegatu zlokalizowany jest port morski Falkenberg (Falkenbergs hamn) oraz stocznia remontowa[6].

DrogiEdytuj

Przez Falkenberg przebiega trasa europejska E6/E20 oraz mają początek drogi lokalne do Torup (Länsväg 150) i biegnąca przez Ullared i Svenljunga w kierunku Borås Länsväg 154.

KolejeEdytuj

Linię kolejową do Falkenberg doprowadzono w 1886 roku (Mellersta Hallands Järnväg; Varberg – Falkenberg – Halmstad). W 1896 roku linia ta została upaństwowiona i jest częścią magistrali kolejowej Västkustbanan (LundGöteborg). W 2008 roku oddano do użytku nowy dworzec kolejowy (Falkenbergs station), położony około 2 km na północ od centrum Falkenberga[7].

Dzielnice miastaEdytuj

  • Falkagård
  • Stare Miasto (Gamla stan)
  • Herting
  • Hjortsberg
  • Fajans
  • Skogstorp
  • Skrea strand
  • Tröingeberg
  • Västra gärdet
  • Östra gärdet
  • Arvidstorp
  • Näset
  • Slätten

SportEdytuj

Miasta partnerskieEdytuj

Miasta partnerskie gminy Falkenberg:

UwagiEdytuj

  1. Według definicji Statistiska centralbyrån (SCB).

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Statistiska tätorter 2018; befolkning, landareal, befolkningstäthet (szw.). Statistikmyndigheten SCB, 2020-03-20. [dostęp 2020-09-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-03-24)].
  2. Statistiska centralbyrån: Tätorter 2015; befolkning, landareal, andel som överlappas av fritidshusområden (szw.). [dostęp 2018-05-07].
  3. a b c d e Falkenbergs kommun: Falkenbergs historia (szw.). [dostęp 2018-05-07].
  4. a b Nordisk familjebok. Uggleupplagan (1907): Falkenberg (szw.). [dostęp 2018-05-07].
  5. Statistiska centralbyrån: Landareal per tätort, folkmängd och invånare per kvadratkilometer. Vart femte år 1960 - 2015 (szw.). [dostęp 2018-05-07].
  6. Falkenbergs kommun: Hamnar (szw.). [dostęp 2018-05-07].
  7. Falkenbergs kommun: Falkenbergs tågstation (szw.). [dostęp 2018-05-07].