Federico Barocci

Federico Barocci (Baroccio),, właśc. Federico Fiori (ur. ok. 1535 w Urbino, zm. 30 września 1612 tamże) – włoski malarz, rysownik i sztycharz późnego renesansu i baroku.

Federico Barocci
Ilustracja
Autoportret (ok. 1600)
Imię i nazwisko

Federigo Fiori

Data i miejsce urodzenia

ok. 1535
Urbino

Data i miejsce śmierci

30 września 1612
Urbino

Narodowość

włoska

Dziedzina sztuki

malarstwo, rysunek, grafika

Epoka

późny renesans, wczesny barok

Ważne dzieła
  • Zwiastowanie
  • Madonna del Popolo
  • Narodzenie

ŻycieEdytuj

Był synem zegarmistrza parającego się także wyrobem gemm Ambrogia Barocciego i siostrzeńcem architekta Bartolomea Gengi (1518-1558). Uczył się u manierysty Giovanniego Battisty Franco (ok. 1510-1561). Pracował m.in. dla cesarza Rudolfa II i króla Filipa II Hiszpańskiego. Poza dwoma wyjazdami do Rzymu u progu kariery, całe życie spędził w rodzinnym Urbino. Był bardzo przywiązany do swego rodzinnego miasta; często umieszczał jego widoki w tle swoich kompozycji. Malował głównie obrazy religijne do kościołów[1] w Urbino, Arezzo, Rawennie, Pesaro, Mediolanie, Perugi, Rzymie i Genui. W latach 1561–1563 brał udział w wykonaniu dekoracji (freski na sklepieniu) willi papieża Piusa IV w Ogrodach Watykańskich. Opuścił Rzym z powodów zdrowotnych. Po powrocie do Urbino poważnie chorował i przez wiele lat nie tworzył. Zajmował się też rysunkiem (jako jeden z pierwszych stosował kolorową kredkę) oraz grafiką (był autorem kilku akwafort).

TwórczośćEdytuj

Pierwsze prace tworzył pod wpływem dzieł Rafaela, które studiował podczas pierwszego pobytu w Rzymie. Wpływ Correggia na jego twórczość przejawiał się w stosowaniu żywych barw o pastelowych odcieniach, kompozycji oraz efektach sztucznego światła. W swoich pracach przestrzegał zaleceń Soboru Trydenckiego odnośnie do sztuki religijnej. Jego styl idealnie odpowiadał postulatom kontrreformacji.

Jego obrazy pozbawione są motywów symbolicznych i ukrytych znaczeń. Obfitują w szczegóły zaczerpnięte z życia codziennego, czego przykładem są Narodzenie (1597) oraz Ucieczka Eneasza z Troi (1598). Oprócz dzieł religijnych o złożonej kompozycji (Złożenie do grobu, Madonna del Popolo, Męczeństwo św. Witalisa) malował również portrety (Quintilia Fischieri, Portret młodej kobiety, Franciszek II della Rovere). Jego późniejsza twórczość pozbawiona jest cech manieryzmu[2] i zapowiadała już styl barokowy (Błogosławiona Michalina z Pesaro, Święty Hieronim)[3].

Szczególną wagę przywiązywał do koloru, używając palety żywych, rozświetlonych barw. Lekkie i delikatne oświetlenie pozwalało mu uzyskiwać efekty zanikania i rozpraszania harmonijnie połączonych kolorów. Mawiał: „Jak melodia głosów cieszy słuch, tak wzrok rozwesela współbrzmienie barw przy akompaniamencie harmonijnych linii”[4]. Jak podaje włoski biograf Gian Pietro Bellori w Żywotach nowoczesnych malarzy, rzeźbiarzy i architektów (Rzym 1672), był niezwykle szybki w kolorowaniu i często zacierał kontury wielkim palcem dłoni zamiast pędzlem[5].

Oddziałał na styl malarzy sieneńskich (Francesco Vanni, Ventura Salimbeni) i bolońskich. Jego dzieła podziwiali i badawczo studiowali artyści XVII wieku, od Reniego po Rubensa. Inspirowali się nim również artyści Oświecenia, m.in. Giuseppe Maria Crespi oraz francuscy malarze rokokowi. Wielu artystów XVII i XVIII wieku fascynowała jego umiejętność łagodnych przejść między harmonijnymi odcieniami delikatnych kolorów[6].

Wybrane dziełaEdytuj

Obraz Data Miejsce Grafika
Męczeństwo św. Sebastiana 1557 Katedra w Urbino  
Madonna z Dzieciątkiem i świętymi Szymonem i Judą (Madonna di San Simone) 1567 Galleria Nazionale delle Marche, Urbino  
Zdjęcie z krzyża 1567-79 Katedra w Perugii  
Odpoczynek podczas ucieczki do Egiptu (Madonna z wiśniami) 1570 Muzea Watykańskie, Rzym  
Wizja św. Franciszka 1570 Muzea Watykańskie, Rzym  
Portret Francisca II della Rovere 1572 Uffizi, Florencja  
Madonna z Dzieciątkiem, św. Józefem i Janem Chrzcicielem (Madonna del Gatto) ok. 1575 National Gallery w Londynie  
Madonna del Popolo (Madonna Ludu) 1575-79 Uffizi, Florencja  
Męczeństwo świętego Witalisa 1580-83 Pinakoteka Brera, Mediolan  
Obrzezanie 1590 Luwr, Paryż  
Powołanie św. Piotra i św. Andrzeja 1590-1609 Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa  
Zwiastowanie 1592-96 Santa Maria degli Angeli, Perugia  
Ucieczka Eneasza z Troi 1598 Galeria Borghese, Rzym  
Św. Hieronim 1598 Galeria Borghese, Rzym  
Święty Ambroży 1600 Katedra w Mediolanie  
Narodzenie 1597 Prado, Madryt  
Święty Hieronim ok. 1597 Galeria Borghese, Rzym  
Quintilia Fischeri ok. 1600 National Gallery of Art, Waszyngton  
Ukrzyżowanie 1604 Prado, Madryt  
Ustanowienie Eucharystii 1608 Santa Maria sopra Minerva, Rzym  
Głowa brodatego starca (rysunek) 1584-86 Albertina, Wiedeń  
Złożenie do grobu Muzeum w Nysie

PrzypisyEdytuj

  1. Jedynym motywem świeckim w jego twórczości (nie licząc portretów) były dwie wersje Ucieczki Eneasza z Troi, z których tylko jedna dochowała się do naszych czasów (autorska replika z 1598).
  2. Galleria Borghese, Rzym, Warszawa 2007, s. 64–65; M. Sokołogorska, Stara Pinakoteka w Monachium. Arcydzieła malarstwa, Warszawa 2010, s. 268, 292-293; Sztuka. Ilustrowany przewodnik, red. A. Graham-Dixon, Warszawa 2010, s. 179; S. Zuffi, Wielki słownik malarzy, t. 1. s. 20.
  3. M. Rzepińska, Malarstwo Cinquecenta, Warszawa 1989, s. 75.
  4. C. Pietrangeli, Watykan. Arcydzieła malarstwa, Warszawa 2000, s. 236.
  5. Tamże, s. 237.
  6. Historia sztuki świata, t. 4, Warszawa 2000, s. 116.

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj