Ferroptoza

Ferroptoza – forma śmierci komórkowej[1], charakteryzująca się rosnącym poziomem nadtlenków lipidów. Została zidentyfikowana jako mechanizm śmierci komórek w chorobach Parkinsona i Huntingtona oraz sepsie[2]. Poszczególne mechanizmy zaangażowane w tego rodzaju śmierć komórek pozostają tylko częściowo zrozumiałe[1].

Termin ferroptosis powstał w 2012, pochodzi od greckiego ptosis, oznaczającego „upadek” i ferrum, łacińskiego słowa oznaczającego żelazo, opisuje formę regulowanej martwicowej śmierci komórki, w której żelazo wydaje się odgrywać ważną rolę[1]. Jako pierwszy opisał zjawisko ferroptozy w 2012, Scott J. Dixon, jako żelazo-zależnego, nie-apoptotycznego rodzaju śmierci komórki[3].

Główną rolę w ferroptozie odgrywa ACSL4 - enzym zaangażowany w metabolizm kwasów tłuszczowych. Aby uruchomić mechanizm pewna ilość specyficznych utlenionych cząsteczek lipidowych musi być obecna w błonach[1].

Ważną rolę ogrywają dwa białka, PEBP1 oraz lipoksygenaza, które na skutek oddziaływania tworzą kompleks stanowiący maszynę inicjującą peroksydację lipidów a w efekcie śmierć komórki. Istnienie tego kompleksu zostało po raz pierwszy odkryte w 2017. Mechanizm inicjujący ferroptozę może zostać zaburzony przez oddziaływanie substratu kompleksu PEBP1-lipoksygenza z tlenkiem azotu[2].

Ferroptoza odgrywa istotną rolę w leczeniu nowotworów i może przyczyniać się do degradacji tkanki w urazie mózgu, chorobach nerek i astmie[2].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Jak komórki umierają przez ferroptozę - Chemia 2021, Sciences world [dostęp 2021-01-03] (pol.).
  2. a b c Instytut Fizyki - Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, www.ifiz.umk.pl [dostęp 2021-01-03].
  3. Jie Li i inni, Ferroptosis: past, present and future, „Cell Death & Disease”, 11 (2), 2020, s. 1–13, DOI10.1038/s41419-020-2298-2, ISSN 2041-4889 [dostęp 2020-11-28] (ang.).