Filipowice (powiat krakowski)

wieś w województwie małopolskim, powiecie krakowskim

Filipowicewieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice.

Filipowice
wieś
Ilustracja
Filipowice. Widok na Gierasową Górę od strony wschodniej, w tle kościół i cmentarz.
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Powiat

krakowski

Gmina

Krzeszowice

Sołectwo

Filipowice

Liczba ludności (2022)

1990[1]

Strefa numeracyjna

12

Kod pocztowy

32-065[2]

Tablice rejestracyjne

KRA

SIMC

0324145

Położenie na mapie gminy Krzeszowice
Mapa konturowa gminy Krzeszowice, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Filipowice”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Filipowice”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Filipowice”
Położenie na mapie powiatu krakowskiego
Mapa konturowa powiatu krakowskiego, blisko lewej krawiędzi nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Filipowice”
Ziemia50°09′13″N 19°33′59″E/50,153611 19,566389

Wieś położona w województwie krakowskim wraz z folwarkiem wchodziła w 1662 roku w skład hrabstwa tęczyńskiego Łukasza Opalińskiego[3].
W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa krakowskiego.

Integralne części wsiEdytuj

Integralne części wsi Filipowice[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0324151 Blech część wsi
0324168 Palikówka część wsi
0324174 Psia Górka część wsi
0324180 Skała część wsi
0324197 Wzgórze część wsi
0324205 Zagroda część wsi

ToponimiaEdytuj

Nazwa Filipowice pochodzi prawdopodobnie od właściciela lub jej założyciela o imieniu Filip, który był około roku 1340 najpewniej sołtysem. W późniejszym okresie nazwisko ukształtowane od tego imienia było pisane następująco: Filipp, Filipek. Nazwisko Filipek przetrwało we wsi do obecnych czasów.

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego z 1881 roku podaje (tom II, s. 389) przy haśle Filipowice niemiecki odpowiednik tej nazwy Philippsdorf, czyli wieś Filipa. Miejscowa zaś legenda głosi, że nazwę wiosce nadał bliżej nieokreślony książę Filip, któremu bardzo spodobały się te tereny w czasie polowania.

GeografiaEdytuj

Filipowice położone są na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej na dwóch różnych mezoregionach. Północna część Filipowic leży na Wyżynie Olkuskiej. Część południowa położona jest w Rowie Krzeszowickim. Wieś położona jest w Dolinie Filipówki pochodzenia jurajskiego, wydobywano tutaj tuf filipowicki, pochodzenia wulkanicznego, z którego zbudowany jest kościół parafialny[6]. Od strony wschodniej znaczna część Filipowic leży w Dolinie Kamienic. Najwyższymi wzniesieniami Filipowic są: Kowalska Góra 439,8 m n.p.m. oraz Gierasowa Góra 421.5 m n.p.m. Przez Filipowice przepływa potok Filipówka. Rzeka ta zwana była także Cudowną, co odnotowuje Słownik geograficzny Królestwa Polskiego z 1881 roku. Brało się to stąd, że okolicznym mieszkańcom ustępowały różne dolegliwości po wypiciu wody pobranej ze źródła w tzw. Padańcu. Od strony południowej Granicę Filipowic stanowi rzeka Dulówka.
W rejonie Filipowic kopalnie węgla działające od 1805 („Filipowice”, „Wiśniowa Góra”, później „Leopold”) prowadziły na małą skalę wydobycie węgla[7].

Na terenie miejscowości mieści się: szkoła podstawowa im. Stanisława Wyspiańskiego, biblioteka, kościół pw. NMP, cmentarz.

Osoby związane z miejscowościąEdytuj

 
Kościół
 
Szkoła

PrzypisyEdytuj

  1. NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych, Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-04].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 246 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. Jacek Pielas, Podział latyfundium Łukasza Opalińskiego, marszałka nadwornego koronnego z lat 1668-1670, w: Inter maiestatem ac libertatem. Studia z dziejów nowożytnych dedykowane Profesorowi Kazimierzowi Przybosiowi, red. J. Stolicki, M. Ferenc, J. Dąbrowski, Kraków 2010, s. 159.
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
  6. Rajchel 2005 ↓.
  7. Benignus Józef Wanat, Maryjne sanktuarium karmelitów bosych w Czernej, Kraków: Wyd. OO. Karmelitów Bosych, 1992, s. 41, ISBN 83-85401-03-2, OCLC 750884402.

BibliografiaEdytuj

  • Jacek Rajchel: Kamienny Kraków. 2005.