Otwórz menu główne

Fizyk medyczny – osoba posiadającą tytuł specjalisty w dziedzinie fizyki medycznej stosownie do odpowiednich przepisów[1][2]. W dziedzinie fizyki medycznej minister zdrowia powołuje konsultanta krajowego.

Fizyk medyczny po ukończeniu studiów magisterskich na kierunku fizyka o specjalności fizyka medyczna, podobnie jak lekarz, odbywa 3,5-letnią specjalizację z fizyki medycznej zakończoną egzaminem państwowym. Głównymi obszarami pracy fizyka medycznego są:

7 listopada jest Międzynarodowym Dniem Fizyki Medycznej – w rocznicę urodzin Marii Skłodowskiej-Curie.

Spis treści

Kształcenie w zakresie fizyki medycznejEdytuj

Studia wyższe[3]Edytuj

Studia wyższe w zakresie fizyki medycznej są prowadzone na wielu polskich uczelniach, należą do nich między innymi:

Podyplomowa specjalizacja w dziedzinie fizyki medycznej[17]Edytuj

Od 2002 roku istnieje podstawa prawna do prowadzenia podyplomowej specjalizacji w dziedzinie fizyki medycznej[18]. W lipcu 2014 roku do prowadzenia specjalizacji uprawnionych było 9 ośrodków, dysponujących łącznie 126 miejscami szkoleniowymi[19]. Specjalizacja trwa 3,5 roku i obejmuje kształcenie teoretyczne w wymiarze 520 godzin oraz kształcenie praktyczne w formie staży w łącznym wymiarze 22 tygodni[17]. Program specjalizacji obejmuje następujące moduły:

Zakres umiejętności praktycznych będących przedmiotem specjalizacji obejmuje m.in. sprawdzanie fizycznych parametrów aparatury medycznej, współdziałanie z lekarzem w diagnozowaniu i leczeniu pacjenta, doradztwo w zakresie wyposażenia jednostki w aparaturę, przeprowadzanie audytów, prowadzenie zajęć dydaktycznych i prac badawczych. Specjalizacja kończy się Państwowym Egzaminem Specjalizacyjnym (PESoz), składającym się z egzaminu praktycznego i egzaminu teoretycznego. Zadania egzaminacyjne opracowuje i ustala Centrum Egzaminów Medycznych w porozumieniu z konsultantem krajowym w dziedzinie fizyki medycznej.

Zadania zawodowe fizyka medycznegoEdytuj

Fizyk medyczny jest jednym z zawodów wymienionych w klasyfikacji zawartej w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej[20]. Zgodnie z opisem zawodu[21] fizyk medyczny:

  • stosuje metody fizyki w technice radiacyjnej w celach medycznych,
  • działa lub doradza w dziedzinie dozymetrii i napromieniania pacjentów w chorobach nowotworowych, stosując złożone procedury fizyczne i techniki medyczne oraz wyposażenie wykorzystujące promieniowanie jonizujące,
  • zapewnia optymalizację i jakość zabiegów,
  • sprawuje kontrolę bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla celów medycznych w dziedzinie radioterapii onkologicznej, diagnostyce obrazowej oraz medycynie nuklearnej, doświadczalnej i klinicznej.

Do zadań zawodowych fizyka medycznego należy w szczególności[21]:

Wymagania dotyczące zatrudniania fizyków medycznych w PolsceEdytuj

Polskie prawo wymaga zatrudniania fizyków medycznych w jednostkach opieki zdrowotnej stosujących w diagnostyce lub terapii pacjentów metody, które wiążą się ze znacznym narażeniem na promieniowanie jonizujące. W jednostce prowadzącej radioterapię megawoltową musi działać zakład lub pracownia fizyki medycznej, kierowany przez specjalistę fizyka medycznego odpowiedzialnego za planowanie leczenia oraz za kontrolę fizycznych parametrów aparatów terapeutycznych i symulatorów stosowanych w radioterapii[22]. Każdy podmiot prowadzący radykalną i paliatywną teleradioterapię musi zatrudniać co najmniej 3 fizyków (w tym 2 ze specjalizacją) na 1000 chorych leczonych promieniowaniem w danym roku kalendarzowym, w brachyterapii wymagany jest jeden specjalista fizyki medycznej na 600 chorych w roku, natomiast przy leczeniu chorób nowotworowych przy użyciu produktów radiofarmaceutycznych jeden specjalista na 1000 chorych[23]. Zatrudnianie fizyka medycznego jest wymagane także od świadczeniodawców realizujących niektóre badania diagnostyczne z zakresu medycyny nuklearnej (badania scyntygraficzne, SPECT, PET)[24]. Specjalista w dziedzinie fizyki medycznej jest uprawniony do wykonywania testów eksploatacyjnych urządzeń radiologicznych stosowanych w radioterapii oraz testów specjalistycznych urządzeń radiologicznych stosowanych w medycynie nuklearnej, rentgenodiagnostyce i radiologii zabiegowej[25].

Fizyk medyczny w prawie europejskimEdytuj

Dyrektywa Rady Unii Europejskiej 2013/59/EURATOM[26] posługuje się pojęciem „eksperta fizyki medycznej” odnosząc je do osoby mającej wiedzę, przygotowanie i doświadczenie umożliwiające prowadzenie działań lub udzielanie porad w kwestiach związanych z fizyką radiacyjną stosowaną w odniesieniu do narażenia medycznego, i której kwalifikacje w tym zakresie zostały uznane przez właściwy organ. Zgodnie z zapisami dyrektywy państwa członkowskie Unii Europejskiej zapewniają, aby ekspert fizyki medycznej m.in.:

  • był ściśle zaangażowany w praktyki radioterapeutyczne, w praktyki terapeutyczne w dziedzinie medycyny nuklearnej, jak również w praktyki radiodiagnostyczne oraz w praktyki radiologii zabiegowej obejmujące wysokie dawki promieniowania jonizującego,
  • był odpowiedzialny za dozymetrię, w tym fizyczne pomiary służące ocenie dawki otrzymanej przez pacjenta,
  • przyczyniał się do optymalizacji ochrony przed promieniowaniem w odniesieniu do pacjentów i innych osób poddawanych narażeniu medycznemu,
  • przyczyniał się do przygotowania specyfikacji technicznych dla medycznego sprzętu radiologicznego oraz utrzymywania jakości medycznego sprzętu radiologicznego,
  • przyczyniał się do szkolenia lekarzy prowadzących i innego personelu w zakresie ochrony przed promieniowaniem.

Państwa członkowskie powinny wprowadzić w życie przepisy niezbędne do wykonania dyrektywy do dnia 6 lutego 2018 r.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Art. 33c ust. 9 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 792).
  2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej (Dz.U. z 2017 r. poz. 884).
  3. a b Fizyka medyczna | Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki, mfi.ug.edu.pl [dostęp 2016-02-06].
  4. Uniwersytet Warszawski, lista studiów na kierunku "Zastosowania fizyki w biologii i medycynie". [dostęp 2015-03-06].
  5. Wydział Fizyki - Uniwersytet w Białymstoku, physics.uwb.edu.pl [dostęp 2016-02-01].
  6. Uniwersytet Śląski, fizyka medyczna. [dostęp 2016-03-16].
  7. Akademia Górniczo-Hutnicza, kierunek fizyka medyczna. [dostęp 2015-03-06].
  8. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, kierunki studiów na Wydziale Fizyki. [dostęp 2015-03-06].
  9. Specjalność fizyka medyczna na Politechnice Warszawskiej. [dostęp 2015-03-06].
  10. Kierunki studiów i specjalności oferowane w Instytucie Fizyki Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. [dostęp 2015-03-06].
  11. Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, program i struktura studiów w Instytucie Fizyki.
  12. Studia prowadzone w Instytucie Fizyki Uniwersytetu im. Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. [dostęp 2015-03-06].
  13. Fizyka medyczna, Instytut Fizyki Politechniki Łódzkiej. [dostęp 2015-03-06].
  14. Fizyka medyczna, Uniwersytet Opolski.
  15. Uniwersytet Jagielloński, studia na kierunku Biofizyka i Fizyka Medyczna. [dostęp 2016-03-16].
  16. Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej UŁ - Kierunki i specjalności, „Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej” [dostęp 2018-01-21] (pol.).
  17. a b Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego: Program specjalizacji w dziedzinie Fizyka Medyczna (2011). www.cmkp.edu.pl. [dostęp 2015-03-06].
  18. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 września 2002 r. w sprawie uzyskiwania tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2002 r. Nr 173, poz. 1419). isap.sejm.gov.pl. [dostęp 2015-03-06].
  19. Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego: Wykaz jednostek uprawnionych do prowadzenia specjalizacji w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia. www.cmkp.edu.pl. [dostęp 2015-03-06].
  20. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 sierpnia 2014 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania (Dz. U. z 2014 r. poz. 1145). isap.sejm.gov.pl. [dostęp 2015-03-06].
  21. a b Opis zawodu "Fizyk Medyczny" w klasyfikacji zawodów i specjalności na stronie www Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. psz.praca.gov.pl. [dostęp 2015-03-06].
  22. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 51, poz. 265). isap.sejm.gov.pl. [dostęp 2015-03-06].
  23. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 kwietnia 2006 r. w sprawie minimalnych wymagań dla zakładów opieki zdrowotnej ubiegających się o wydanie zgody na prowadzenie działalności związanej z narażeniem na promieniowanie jonizujące w celach medycznych, polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu radioterapii onkologicznej (Dz. U. z 2006 r. Nr 75, poz. 528). isap.sejm.gov.pl. [dostęp 2015-03-06].
  24. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (Dz. U. z 2013 poz. 1413). isap.sejm.gov.pl. [dostęp 2015-03-06].
  25. Ustawa z dnia 25 lipca 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo atomowe (Dz. U. z 2014 r. poz. 1162). isap.sejm.gov.pl. [dostęp 2015-03-06].
  26. DYREKTYWA RADY 2013/59/EURATOM z dnia 5 grudnia 2013 r. ustanawiająca podstawowe normy bezpieczeństwa w celu ochrony przed zagrożeniami wynikającymi z narażenia na działanie promieniowania jonizującego oraz uchylająca dyrektywy 89/618/Euratom, 90/641/Euratom, 96/29/Euratom, 97/43/Euratom i 2003/122/Euratom. eur-lex.europa.eu. [dostęp 2015-03-06].