Otwórz menu główne

Florian Ziemiałkowski

Florian Ziemiałkowski (ur. 27 grudnia 1817 w Berezowicy Małej koło Zbaraża - zm. 27 marca 1900 w Wiedniu) – polski prawnik, działacz niepodległościowy, polityk demokratyczny, pierwszy prezydent Lwowa po uzyskaniu autonomii przez Galicję, poseł na Sejm Ustawodawczy w Kromieryżu, do galicyjskiego Sejmu Krajowego, austriackiej Rady Państwa, członek austriackiej Rady Panów, minister austriacki dla Galicji.

Florian Ziemiałkowski
Ilustracja
Florian Ziemiałkowski, ok. 1880 r.
Data i miejsce urodzenia 27 grudnia 1817
Berezowica Mała
Data i miejsce śmierci 27 marca 1900
Wiedeń
poseł na Sejm Ustawodawczy (1848)
Okres od 26 lipca 1848
do 7 marca 1849
Przynależność polityczna "Stowarzyszenie" - polscy demokraci
poseł do sejmu Krajowego Galicji
kadencja I
Okres od 15 kwietnia 1861
do maj 1863
Przynależność polityczna Polskie Stronnictwo Demokratyczne
Następca Agenor Gołuchowski
poseł do sejmu Krajowego Galicji
kadencja II, III, IV, V, VI
Okres od 18 lutego 1867
do 17 lutego 1894
Przynależność polityczna Polskie Stronnictwo Demokratyczne
Następca Mikołaj Krzysztofowicz
poseł do austriackiej Rady Państwa
kadencja II
Okres od 26 lutego 1867
do 15 września 1869
Przynależność polityczna Koło Polskie - Polskie Stronnictwo Demokratyczne
Poprzednik Franciszek Smolka
Następca Karol Wild
poseł do austriackiej Rady Państwa
kadencja V, VI, VII
Okres od 4 listopada 1873
do 11 października 1888
Przynależność polityczna Koło Polskie - Polskie Stronnictwo Demokratyczne
Następca Herman Czecz de Lindenwald
Prezydent Lwowa
Okres od 1871
do 1873
minister dla Galicji austriackich rządów Auspergera i Taaffego
Okres od 21 kwietnia 1873
do 11 października 1888
Poprzednik Kazimierz Grocholski
Następca Filip Zaleski
Odznaczenia
Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Leopolda Order Korony Żelaznej I klasy (Austro-Węgry)

ŻyciorysEdytuj

Ukończył szkołę ludową i jezuickie gimnazjum w Tarnopolu[1]. Studiował na wydziale filozoficznym (1833-1835) i prawnym (1835-1838) uniwersytetu we Lwowie[2]. Na tym ostatnim otrzymał w 1840 tytuł doktora praw[1].

W latach 1837-1839 był doradcą prawnym rodziny Kriegshaber hurtowników z Wiednia[1]. Następnie od 1840 praktykant koncepcyjny w Kamerze we Lwowie. Po uzyskaniu stopnia doktora adiunkt studiów prawniczych i politycznych Uniwersytetu Lwowskiego[1]. W latach 30. i 40. XIX w. brał udział w organizacjach spiskowych[2]. Był członkiem Stowarzyszenia Ludu Polskiego oraz Młodej Sarmacji[3]. Aresztowany pod zarzutem zdrady stanu w sierpniu 1841 r. Po długim śledztwie skazany na śmierć w 1845 r. Ostatecznie ułaskawiony i zwolniony, powrócił do Lwowa, gdzie po pozbawieniu go tytułu doktora pracował jako radca prawny[1][4].

Aktywny politycznie w okresie Wiosny Ludów[2], członek Komitetu Narodowego we Lwowie (1848)[5]. Był wraz z Franciszkiem Smolką współautorem petycji do cesarza o przywrócenie swobód narodowych w Galicji. Członek deputacji adresowej Komitetu do Wiednia w której żądano m.in. usunięcia cenzury, swobody słowa, zrównania wszystkich stanów i wyznań, uwolnienia więźniów politycznych, zniesienia pańszczyzny, wprowadzenia do szkół i urzędów języka polskiego, utworzenia Gwardii Narodowej[6]. Następnie był posłem na Sejm Ustawodawczy w Wiedniu i Kromieryżu (26 lipca 1848 - 7 marca 1849), wybranym z okręgu wyborczego miasto Lwów 1[7]. Członek Komisji Konstytucyjnej[4]. W parlamencie należał do „Stowarzyszenia” skupiającego demokratycznych posłów polskich i był jednym z przywódców polskich demokratów[8].

Po zamknięciu parlamentu od sierpnia 1849 przebywał na wygnaniu w Merano (Tyrol)[2]. Do Lwowa wrócił w 1850. Po odzyskaniu w 1849 stopnia doktora wznowił pracę jako prawnik. Zdał także egzamin adwokacki, ale nie miał pozwolenia na praktykę. Pracował wówczas jako doradca prawny w oddziale Credit-Anstalt we Lwowie[2]. W czasie powstania styczniowego pracował w organizacji powstańczej na terenie Galicji[9]. W lipcu 1863 aresztowany pod zarzutem udziału w powstaniu polskim. Po śledztwie skazany w maju 1864 na trzy lata więzienia. Po amnestii cesarskiej, zwolniony w listopadzie 1865[4]. Powrócił do Lwowa, gdzie ponownie podjął pracę w instytucjach kredytowych[2].

Ziemianin, właściciel dóbr Dębowiec, pod Jasłem[4][10]. Był jednym z czołowych polityków demokratycznych okresu autonomicznego w Galicji. Był pierwszym wybranym prezydentem miasta Lwowa (1871-1873)[4]. Poseł na Sejm Krajowy Galicji I kadencji (15 kwietnia 1861 - maj 1863) wybrany w III kurii, w okręgu wyborczym Lwów, po jego aresztowaniu i pozbawieniu go mandatu w jego miejsce wybrany został Agenor Gołuchowski (starszy). Powtórnie był posłem do Sejmu Krajowego w okresie II kadencji (18 lutego 1867 - 10 października 1868), III kadencji (20 sierpnia 1870 - 26 kwietnia 1876), IV kadencji (8 sierpnia 1877 - 21 października 1882), V kadencji (15 września 1883 - 26 stycznia 1889), VI kadencji (10 października 1889 - 17 lutego 1894). Mandat uzyskiwał wybierany w kurii III (gmin wiejskich) w kadencji II i III z okręgu nr 1 Lwów, w kadencji IV i V z okręgu nr 8 Drohobycz, w kadencji VI z okręgu nr 15 Kołomyja[11]. Członek Wydziału Krajowego Galicji (1861-1863, 1868-1870)[1]. Poseł do austriackiej Rady Państwa II kadencji (20 maja 1867 - 15 września 1869) jako reprezentant Lwowa. Zrezygnował wraz z 17 innymi posłami galicyjskimi na znak protestu przeciwko nieprzyjęciu przez parlament rezolucji mającej nadać Galicji szerszą autonomię. Powtórnie był członkiem Rady Państwa w kadencjach V (4 listopada 1873 - 22 maja 1879) VI (7 października 1879 - 23 kwietnia 1885) i VII (22 września 1885 - 11 października 1888), wybieranym w kurii III (gmin wiejskich) w okręgu wyborczym nr 2 Biała-Kęty-Oświęcim-Żywiec-Milówka-Slemień[12]. Był członkiem frakcji posłów demokratycznych należących do Koła Polskiego w Wiedniu. Od maja 1867 do 23 października 1868 jego prezesem. W latach 1869-1883 członek austriackiego Sądu Rzeszy. Był także od 21 kwietnia 1873 do 11 października 1888 roku ministrem bez teki (dla Galicji) w gabinecie księcia Adolfa Auersperga i rządzie Eduarda Taaffego[13]. W swoim działaniu unikał ryzyka, wykorzystywał środki konstytucyjne, był zwolennikiem ograniczonej autonomii i kompromisu z zaborcą. Taka postawa była przyczyną uchwalenia wobec niego votum nieufności przez Sejm Krajowy (1888).

Od 11 października 1888 dożywotni członek austriackiej Izby Panów. Ostatnie 25 lat życia spędził w Wiedniu, gdzie zmarł[10]. Z tego ostatniego okresu życia pochodzi jego charakterystyka pozostawiona przez siostrzenicę jego żony Helenę Kozicką która napisała "Człowiek to był nieprzeciętnej inteligencji, bardzo wykształcony, znawca ludzi, ale sceptyk, ludzi nie kochał, nie ufał im. Przeszedł w życiu wiele i duże miał zasługi, rządowi służył wiernie. Na starość próżność go opanowała, stał się niewolnikiem swego stanowiska, drobiazgowym do śmieszności[10]. Pochowany został wraz z żoną na Cmentarzu Centralnym w Wiedniu (Wiener Zentralfriedhof)[2].

Wyróżniony i odznaczonyEdytuj

Od 1875 tajny radca[4]. W 1880 otrzymał austriackie szlachectwo, z tytułem Freiherr ( baron)[4]. Honorowy obywatel miast: Jarosławia (1873), Sanoka (1880, w uznaniu za przyczynek do utworzenia Gimnazjum Męskiego)[14], Jasła[15] a także Bełza i Sokala[16]. Odznaczony wielką wstęgą orderu ces. Leopolda, i kawaler orderu żelaznej korony kl. I[16].

Stosunki rodzinneEdytuj

Pochodził z biednej rodziny, jego ojcem był kucharz Michał (zm. 1851) matką Anna z Łotockich. Ożenił się w 1858 z Heleną z Dylewskich (1840-1917), córką Mariana Dylewskiego. Dzieci nie mieli[1][10][17].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g Parlament Österreich Republik, Kurzbiografie Ziemiałkowski, Florian (Florjan, Floryan) Freiherr von (1880) Dr. iur. - Parlamentarier 1848-1918 online [10.12.2019]
  2. a b c d e f g Zbigniew Fras: Florian Ziemiałkowski (1817-1900). Biografia polityczna. Wrocław 1991.
  3. Historia Polski / Florian Ziemiałkowski - online [10.12.2019]
  4. a b c d e f g Leon Gustaw Dziubiński: Poczet prezydentów, wiceprezydentów i obywateli honorowych miasta Lwowa. Lwów: 1896, s. 3-4
  5. Marian Stolarczyk, Działalność lwowskiej Centralnej Rady Narodowej, Rzeszów 1994,
  6. Antoni Knot, Miscellanea źródłowe do dziejów 1848 r. w Galicji, "Sobótka" tom 3, 1948, nr 1, s. 208
  7. Józef Buszko, Polacy w parlamencie wiedeńskim – 1848–1918, Warszawa 1996, s. 350.
  8. Protokoły Koła Polskiego w wiedeńskiej Radzie Państwa (lata 1867–1868), oprac. Zbigniew Fras i Stanisław Pijaj, Kraków 2001, s. 27.
  9. Księga pamiątkowa opracowana staraniem Komitetu Obywatelskiego w czterdziestą rocznicę powstania r. 1863/1864, Lwów 1904, s, 415.
  10. a b c d Helena Kozicka, z Gostkowskich, Wspomnienia z lat 1867-1914, oprac. Kamila Cybulska, Kielce 2015, s. 28, 101, 102, 111-117, 125
  11. Stanisław Grodziski: Sejm Krajowy galicyjski 1861-1914. Warszawa 1993.
  12. Józef Buszko, Polacy w parlamencie austriackim ..., s. 359, 362, 374, 383, 392, 398.
  13. Damian Szymczak, Galicyjska "ambasada" w Wiedniu. Dzieje ministerstwa dla Galicji 1871-1918, Poznań 2013, s. 103-153
  14. Edward Zając: Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 2002, s. 29-30. ISBN 83-909787-8-4.
  15. Honorowi Obywatele Miasta. jaslo.pl, 2014-07-04. [dostęp 2016-07-10].
  16. a b Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1890, s. 226; 1900, s. 276;
  17. Florian bar. Ziemiałkowski h. wł.- M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego - online [10.12.2019]

BibliografiaEdytuj