Fosforan wapnia

związek chemiczny

Fosforan wapnia, Ca3(PO4)2nieorganiczny związek chemiczny, sól wapniowa kwasu fosforowego.

Fosforan wapnia
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny

Ca3(PO4)2

Masa molowa

310,18 g/mol

Wygląd

biały lub prawie biały proszek[1]

Identyfikacja
Numer CAS

7758-87-4

PubChem

24456

Podobne związki
Inne aniony

fosforan sodu, fosforan tributylu

Inne kationy

siarczan wapnia, węglan wapnia, chlorek wapnia, azotan wapnia

Pochodne

wodorofosforan wapnia, diwodorofosforan wapnia, pirofosforan wapnia

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC

A12 AA01

Występowanie w przyrodzieEdytuj

Występujący naturalnie jako skała fosforyt wapnia nie jest substancją czystą, lecz zawiera w swej strukturze inne substancje takie jak piasek czy wapień. Występuje on w Maroku, Izraelu, Egipcie, na Filipinach i na półwyspie Kolskim (Rosja). Naturalnie występujące złoża fosforanu wapnia zawierają 30-40% masowych P
4
O
10
.

Kości i zęby kręgowców zbudowane są z fosforanu wapnia, głównie z hydroksyapatytu.

ZastosowanieEdytuj

Naturalnie występujący fosforan wapnia wykorzystywany jest na dużą skalę do produkcji nawozów fosforowych, np. superfosfatu. Używany jest jako dodatek do żywności (E 341c). Często używany jest jako biomateriał pod nazwą TCP (od tricalcium phosphate). Cechuje się on lepszą rozpuszczalnością od HAp (hydroksyapatyt). Zaliczany do biomateriałów ceramicznych, resorbowalnych. Ponadto fosforan wapnia jest substratem do otrzymywania fosforu, poprzez ogrzewanie go z koksem i piaskiem w próżni (do reakcji można używać np. fosforytu lub zmielonych kości):

2Ca3(PO4)2 + 6SiO2 + 10C → 6CaSiO3 + 10CO↑ + P4

Fosfor wydziela się w postaci pary, która ulega kondensacji. Zestalony fosfor oczyszcza się na drodze destylacji.

OtrzymywanieEdytuj

Jednym ze sposobów otrzymywania fosforanu wapnia jest działanie kwasu fosforowego na węglan wapnia w ilościach stechiometrycznych:

3CaCO3 + 2H3PO4 → 3H2O + 3CO2↑ + Ca3(PO4)2

Powstający fosforan wapnia jest praktycznie nierozpuszczalny w roztworze reakcyjnym i tworzy biały osad.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Farmakopea Polska VIII, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491, ISBN 978-83-88157-53-0.
  2. a b Calcium Phosphate, [w:] PubChem [online], United States National Library of Medicine, CID: 24456 [dostęp 2023-01-15] (ang.).
  3. β-tri-Calcium phosphate, karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck KGaA, numer katalogowy: 49963 [dostęp 2023-01-15]. (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)