Otwórz menu główne

Franciszek Janik

polski pilot sportowy i wojskowy

Franciszek Janik (ur. 7 lipca 1900 się w Mszance, zm. 27 grudnia 1975 w Warszawie) – polski pilot balonowy, szybowcowy, konstruktor lotniczy, skoczek spadochronowy, profesor, naukowiec, wykładowca, mechanik, pilot wojskowy, podporucznik rezerwy piechoty i lotnictwa Wojska Polskiego II RP.

Franciszek Janik
Ilustracja
Franciszek Janik (z lewej) i kpt. Franciszek Hynek podczas Międzynarodowych Zawodów Balonowych o Puchar Gordona Bennetta w Warszawie w 1936 r.
podporucznik piechoty i lotnictwa podporucznik piechoty i lotnictwa
Data i miejsce urodzenia 7 lipca 1900
Mszanka (województwo małopolskie)
Data i miejsce śmierci 27 grudnia 1975
Warszawa
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg - Wojsko Polskie
Roundel of Poland (1921-1993).svg - lotnictwo Wojska Polskiego
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Urodził się 7 lipca 1900 w Mszance koło Gorlic, w swojej rodzinnej miejscowości rozpoczął naukę w szkole powszechnej, następnie uczęszczał do gimnazjum im. M. Kromera w Gorlicach. W czasie I wojny światowej jako czternastoletni chłopiec zobaczył przelatujący samolot austro-węgierski, „Albatros”. Od tej pory zafascynował się lotnictwem. W czerwcu 1919 zdał maturę i rozpoczął Studia na Wydziale Mechanicznym Politechnice Lwowskiej, gdzie konstruował samoloty, uczył się pilotażu szybowców, opanowując jednocześnie wszystkie dyscypliny sportów powietrznych. Franciszek Janik wykonał pracę dyplomową nt.: Maszyna parowa stojąca 20 KM do bezpośredniego sprzężenia z generatorem prądu stałego i 9 czerwca 1927 złożył egzamin dyplomowy. Rada Wydziału Mechanicznego Politechniki Lwowskiej na wniosek Komisji Egzaminacyjnej, której przewodniczył prof. Tadeusz Fiedler, nadała Franciszkowi Janikowi akademicki stopień inżyniera mechanika.

Pozostał na uczelni w charakterze starszego asystenta prof. Maksymiliana Hubera, a następnie dr. inż. Zygmunta Fuchsa w Laboratorium Aerodynamiki Politechniki Lwowskiej. Nadzorował budowę tunelu aerodynamicznego do badań naukowych. Jego zdolności naukowe zwróciły uwagę wybitnych konstruktorów broni pancernej, przeniesiono go do Biura Konstrukcyjnego Broni Pancernej Instytutu Badań Inżynierii w Warszawie, gdzie wraz z zespołem w składzie: mjr inż. Władysław Trzeciak, rtm. Edward Karkoz i inż. Edward Habich pracował nad projektem czołgu lekkiego czołgu szybkobieżnego wz. 30. Inż. Franciszek Janik zajmował się rozwiązaniami napędu tego czołgu. Pierwsze dwa prototypy otrzymały oznaczenie TK-1 i TK-2.

W 1930 dyrektor Instytut Badań Technicznych Lotnictwa zatrudnił Franciszka Janika na stanowisko kierownika działu płatowców, którego zadaniem było sprawdzanie i unowocześnienie obliczeń prototypów samolotów i szybowców oraz przeprowadzanie prób statystycznych. W 1933 został pilotem, ukończył szkolenie samolotowe w Aeroklubie Warszawskim.

W 1932 w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie ukończył ośmiotygodniowy kurs podoficerów rezerwy dla absolwentów cywilnych szkół średnich i wyższych, z drugą lokatą, uzyskując stopień plutonowego podchorążego rezerwy. Prezydent RP zarządzeniem z 27 stycznia 1933 awansował go do stopnia podporucznika rezerwy ze starszeństwem z dniem 1 września 1932, z lokatą 52. Posiadał przydział mobilizacyjny do 85 Pułku Piechoty w Nowej Wilejce. Pozostawał na ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III. W 1936, z uwagi na bardzo dobre wyniki w szkoleniu lotniczym, przeniesiony został z korpusu oficerów rezerwy piechoty do korpusu oficerów rezerwy lotnictwa.

W 1937 Franciszek Janik w swojej pracy naukowej pod tytułem "Wymagana wytrzymałość samolotu" opisał teorię „krzywej wyrwania” (krzywa obciążeń manewrowych), która została wprowadzona po wojnie do międzynarodowych przepisów ICAO (Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego).

W 1938 wraz z kpt. Antonim Januszem zdobył w zawodach balonowych w Belgii Puchar Gordona Bennetta.

We wrześniu 1939 ewakuowany został wraz z Wytwórnią Płatowców nr 1 Państwowych Zakładów Lotniczych (PZL WP-1) z Palucha do Rumunii, a stamtąd przez Jugosławię przedostał się do Francji. We Francji przyjęty został do Wojska Polskiego i przydzielony do Batalionu Oficerów Lotnictwa w Lyon-Bron, w charakterze wykładowcy przedmiotu budowy płatowców i aerodynamiki. Podczas drugiej wojny światowej przebywał w Paryżu i Ankarze, prowadząc prace konstrukcyjne w fabrykach lotniczych, szkolił studentów, inżynierów i lotników.

Po zakończeniu II wojny światowej wrócił do kraju i podjął pracę w Instytucie Lotnictwa i na Politechnice Warszawskiej. Pracował jako wykładowca teorii lotniczej jako konstruktor oraz wykonywał ekspertyzy lotnicze. Opublikował wiele prac naukowych, wiele książek, podręczników i skryptów. Oprócz działalności naukowej był także aktywnym pilotem i skoczkiem spadochronowym.

Franciszek Janik zmarł w Warszawie 27 grudnia 1975, został pochowany na cmentarzu Prawosławnym w Warszawie na Woli – kwatera katolicka.

Odznaczenia i wyróżnieniaEdytuj

  • Złoty Krzyż Zasługi (1938 r.),
  • Srebrny Krzyż Zasługi (1934 r. i 1935 r.),
  • Medal 10-lecia Polski Ludowej (1954 r.),
  • Dyplom Człon­ka Honorowego AW (1958 r.),
  • Dyplom za 25-lecie pracy w lotnictwie,
  • Odznaka Za­służonego Działacza Lotnictwa Sportowego,
  • dyplom honorowy FAI im. Montgolfiera,
  • dyplom honorowy FAI im. P. Tissandiera.

KsiążkiEdytuj

  • "Podstawowa nawigacja lotnicza", autorzy: Franciszek Janik i Czesław Malinowski, wydawca: Wydawnictwa Komunikacyjne (1957)

UpamiętnienieEdytuj

Dla upamiętnienia zasług jego imieniem nazwano jedną z ulic na osiedlu Gocław w dzielnicy Praga-Południe w Warszawie[1]. 18 kwietnia 2015 odsłonięto w Gorlicach popiersie Franciszka Janika oraz nazwano jego imieniem salę audiowizualną w miejscowym Centrum Kształcenia Praktycznego i Ustawicznego.

W 1995 roku zorganizowano po raz pierwszy Międzynarodowe Zawody Balonowe o Memoriał Franciszka Janika. W 2005 roku w Gorlicach odbyły się Międzynarodowe Zawody balonowe o Memoriał Franciszka Janika z okazji 90-lecia Bitwy Gorlickiej i 650. rocznicy istnienia miasta Gorlice.

Linki zewnętrzneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Uchwała nr 49 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 31 stycznia 1979 r. w sprawie nadania nazw ulicom, „Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy", Warszawa, dnia 2 kwietnia 1979 r., nr 5, poz. 21, s. 3.

BibliografiaEdytuj

  • Jerzy Ryszard Konieczny, Tadeusz Malinowski, Mała encyklopedia lotników polskich, Biblioteczka Skrzydlatej Polski, tom 19, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 1983, wyd. I, ​ISBN 83-206-0337-4​, s. 78-83.
  • Rocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34, s. 90, 569.

PrzypisyEdytuj