Otwórz menu główne

Franciszek Lanckoroński herbu Zadora (ur. ok. 1645 – zm. 1716) – wojewoda krakowski w latach 1706 - 1709, starosta budziszowski od 1679, stopnicki od 1683 i bocheński od 1703, oberszter piechoty.

Franciszek Lanckoroński
Herb
Zadora
Rodzina Lanckorońscy
Data urodzenia ok. 1645
Data śmierci 1716
Ojciec Pakosław Kazimierz Lanckoroński
Matka Anna Dembińska, córka Franciszka Dembińskiego h. Rawicz
Żona

Jadwiga Morsztyn h. Leliwa

Dzieci

Wawrzyniec Lanckoroński
Józef Lanckoroński

W 1673 na czele stukonnej chorągwi kozaków wziął udział w bitwie pod Chocimiem. W 1674 podpisał elekcję Jana III Sobieskiego. Jako podpułkownik regimentu pieszego gen. Eliasza Jana Łąckiego brał udział w bitwie pod Wiedniem i pod Parkanami w 1683. 10 listopada 1683 został ciężko postrzelony w nogę, którą musiano amputować. Mimo kalectwa od 1 lutego 1685 objął dowództwo nad regimentem ks. kurlandzkiego Fryderyka Kazimierza Kettlera. Za swe zasługi wojskowe otrzymał w 1679 starostwo budziszowskie, w 1683 starostwo stopnickie. W 1696 został sędzią kapturowym w województwie krakowskim, a w 1698 szlachta krakowska wybrała go na urząd podkomorzego. Jago chrągiew pancerna walczyła pod Kliszowem w 1702, jako część pułku jazdy hetmana Hieronima Lubomirskiego. Za zasługi wojenne sejm przyznał mu w 1690 nagrodę w wysokości 50 000 złp. W latach 1699 i 1703 był mianowany komisarzem sejmowym do negocjacji z Brandenburgią w sprawie Elbląga. Był członkiem konfederacji sandomierskiej 1704 roku[1], jednak podpisał pacta conventa Stanisława Leszczyńskiego[2]. Jako reprezentant Augusta II występował w 1705 jako komisarz do rokowań ze Szwecją. W 1706 poparł Stanisława Leszczyńskiego, który obdarzył go urzędem wojewody krakowskiego. W 1709 zrezygnował z tej godności i powrócił na urząd podkomorzego krakowskiego. Pozostał jednak niechętny Augustowi II Mocnemu.

Był konsyliarzem powiatu krakowskiego i województwa krakowskiego w konfederacji tarnogrodzkiej 1715 roku[3].

Franciszek Lanckoroński podniósł znaczenie rodu, zrobił karierę i dorobił się magnackiej fortuny. Obok starostw stopnickiego i skalskiego, miał tenuty: bocheńską i wielicką, a przede wszystkim dochody z warzelni soli. Po ojcu odziedziczył klucz wodzisławski. Forunę tę powiększyli jego synowie Józef i Wawrzyniec, których miał z małżeństwa z Jadwigą Morsztynówną. Franciszek Lanckoroński żył jeszcze 25 kwietnia 1716, wtedy bowiem będąc ciężko chory, poprosił w liście do Adama Sieniawskiego o opiekę nad synami.

PrzypisyEdytuj

  1. Actum In Castro Sandomiriensi Sabbatho Ante Festvm Sanctorum Viti et Modesti martyrum proximo, Anno Domini millesimo sptingentesimo quarto, [b.n.s.].
  2. Articuli pactorum conventorum Stanów tej Rzeczypospolitej i W. X. L. i państw do nich nalężących z Posłami JKM [...], s. 18.
  3. Lwowska Naukowa Biblioteka im. W. Stefanyka NAN Ukrain. Oddział Rękopisów. Zespół 4 (Zbiór rękopisów Biblioteki Baworowskich) Dział I (Inwentarz rękopisów Biblioteki Baworowskich), rkps 638 Akt konfederacji generalnej tarnogrodzkiej, 26 listopada 1715 (mylnie opisany w zasobach archiwalnych jako 26 lutego). Varia, brak foliacji.

BibliografiaEdytuj

  • Biografia w iPSB
  • Stanisław Cynarski: Dzieje rodu Lanckorońskich z Brzezia od XIV do XVIII wieku. Sprawy kariery urzędniczej i awansu majątkowego. Warszawa-Kraków: PWN, 1996, s. 174–177.