Franciszek Litwin

polski lekarz, polityk, b. minister zdrowia

Franciszek Litwin (ur. 29 grudnia 1899 w Gostomi, zm. 9 lipca 1965 w Warszawie) – polski lekarz, doktor nauk medycznych i polityk. Minister zdrowia w latach 1945–1947, poseł do Krajowej Rady Narodowej. Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

Franciszek Litwin
Data i miejsce urodzenia 29 grudnia 1899
Gostomia, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 9 lipca 1965
Warszawa, Polska
Minister zdrowia
Okres od 14 kwietnia 1945/5 lipca 1945[1]
do 6 lutego 1947
Przynależność polityczna Stronnictwo Ludowe
Poprzednik Wiktor Trojanowski[2]
Następca Tadeusz Michejda
Odznaczenia
Order Krzyża Grunwaldu III klasy Medal za Warszawę 1939–1945 Medal 10-lecia Polski Ludowej Sprawiedliwy wśród Narodów Świata
Sprawiedliwy wśród Narodów Świata
Medal F. Litwina Sprawiedliwy wśród Narodów Świata
Grób Franciszka Litwina na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

ŻyciorysEdytuj

Syn Antoniego i Florentyny. Początkowo uczył się w tajnej szkole polskiej w swojej rodzinnej wsi. Wstąpił do gimnazjum w Radomiu, wybuch I wojny światowej przerwał naukę. Podjął ją ponownie w 1915 w gimnazjum w Warszawie. W 1918 znowu zmuszony był opuścić szkołę. Po krótkiej przerwie zaczął uczęszczać do Gimnazjum im. Tadeusza Reytana. W 1921 uzyskał w nim świadectwo dojrzałości[3] i zapisał się na Wydział Lekarski Uniwersytetu Warszawskiego, który ukończył w 1927 i rozpoczął pracę zawodową. Był lekarzem rejonowym ubezpieczalni społecznej powiatu warszawskiego – w Jeziornie Fabrycznej, Otwocku, a następnie w Markach. Łączył obowiązki lekarza ubezpieczalni i woluntariusza w oddziale chirurgicznym Szpitala Przemienienia Pańskiego w Warszawie.

Działalność polityczną rozpoczął od wstąpienia do Stowarzyszenia Niezależnej Młodzieży Ludowej[4]. W latach 1918–1924 był członkiem Polskiego Stronnictwa Ludowego „Wyzwolenie”, w okresie 1924–1927 działał w Niezależnej Partii Chłopskiej. Był redaktorem jej organu prasowego „Walka Ludu". Wchodził w skład jej centralnego aktywu. W latach 1927–1931 należał do Zjednoczenia Lewicy Chłopskiej „Samopomoc”. W 1944 był współzałożycielem Stronnictwa Ludowego „Wola Ludu” i członkiem zarządu głównego. Był także członkiem rady naczelnej i Naczelnego Komitetu Wykonawczego Stronnictwa Ludowego, od 1949 należał do Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego.

W okresie II wojny światowej łączył działalność lekarza i żołnierza Polskiego Państwa Podziemnego. Był instruktorem sanitarnym oddziału Armii Ludowej, był członkiem tajnego Komitetu Porozumiewaczego Lekarzy Demokratów i Socjalistów. W Kasie Chorych, w której pracował jako lekarz, otrzymywali pomoc i opiekę lekarską partyzanci Gwardii Ludowej, Armii Ludowej, żołnierze Batalionów Chłopskich i innych ugrupowań konspiracyjnych. Zdobywał materiały wybuchowe, nabywał niektóre ich składniki w aptekach i przekazywał je GL i AL oraz walczącej ludności getta, w grudniu 1943 współtworzył Krajową Radę Narodową, do której był posłem. W 1945 został ministrem zdrowia, urząd pełnił do 1947. Po odsunięciu w lutym 1947 od działalności politycznej, poświęcił się pracy zawodowej i naukowej. W tymże roku został lekarzem w drugiej klinice wewnętrznej, kierowanej początkowo przez profesora Witolda Orłowskiego, a następnie profesora Mściwoja Semerau-Siemianowskiego. W 1952 uzyskał habilitację. Dwa lata później został etatowym docentem w klinice. W 1963 otrzymał ordynaturę oddziału wewnętrznego w Szpitalu Wojewódzkim w Warszawie i obowiązki te pełnił do ostatniej chwili życia.

Uchwałą Prezydium KRN z 3 stycznia 1945 odznaczony Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy, a 17 stycznia 1946 – Medalem za Warszawę 1939–1945 (1946)[5]. W 1955 otrzymał Medal 10-lecia Polski Ludowej[6].

Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera C 2, rz. 6, m. 9)[7].

Rada ds. Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata przy Instytucie Pamięci Narodowej Jad Waszem, na posiedzeniu 23 stycznia 1997 odznaczyła pośmiertnie Franciszka Litwina Medalem Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata, w dowód uznania, że z narażeniem własnego życia ratował Żydów prześladowanych w latach okupacji hitlerowskiej[8].

PrzypisyEdytuj

  1. 5 lipca 1945 Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej zyskał uznanie międzynarodowe.
  2. Wiktor Trojanowski pełnił urząd ministra pracy, opieki społecznej i zdrowia w nieuznawanym międzynarodowo Rządzie Tymczasowym RP.
  3. Wojciech Rylski: Absolwenci Reytana 1921. wne.uw.edu.pl. [dostęp 2021-09-04].
  4. Praca zbiorowa 1971 ↓, s. 393.
  5. M.P. z 1946 r. nr 26, poz. 43
  6. M.P. z 1955 r. nr 99, poz. 1387
  7. Wyszukiwarka cmentarna – warszawskie cmentarze, cmentarzekomunalne.com.pl [dostęp 2020-11-13].
  8. Righteous Among the Nations Honored by Yad Vashem by 1 January 2016 – POLAND (ang.). Jad Waszem, 1 stycznia 2016. [dostęp 2016-07-11].

BibliografiaEdytuj