Otwórz menu główne

Franciszek Mączyński

polski architekt i konserwator zabytków

Franciszek Mączyński (ur. 21 września 1874 w Wadowicach, zm. 28 kwietnia 1947 w Krakowie) – polski architekt tworzący m.in. w stylu secesji, konserwator zabytków.

Franciszek Mączyński
Ilustracja
Franciszek Mączyński (przed 1906)
Data i miejsce urodzenia 21 września 1874
Wadowice
Data i miejsce śmierci 28 kwietnia 1947
Kraków
Miejsce spoczynku Cmentarz Salwatorski
Zawód, zajęcie Architekt
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Wawrzyn Akademicki
Pomnik Franciszka Mączyńskiego autorstwa Xawerego Dunikowskiego

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Studia podjął w Wyższej Szkole Przemysłowej pod kierunkiem Sławomira Odrzywolskiego. W latach 1902–1904 kontynuował studia w krakowskiej ASP u Konstantego Laszczki, a następnie na dalszą naukę wyjechał do Wiednia i Paryża[1].

Był członkiem towarzystw: Stowarzyszenia Architektów RP, Towarzystwa „Polska Sztuka Stosowana” (1902), Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa i Warsztatów Krakowskich (1919–1926). Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1929)[2] i Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury (1936)[3].

Pochowany został na Cmentarzu Salwatorskim.

TwórczośćEdytuj

Projektował gmachy użyteczności publicznej np. Pałac Sztuki w Krakowie, Śląskie seminarium duchowne (1929, wspólnie z Zygmuntem Gawlikiem), Bazar Polski – późniejszy Pałac Prasy (wspólnie z Tadeuszem Stryjeńskim).

Był autorem projektu stadionu Klubu Sportowego Cracovia; w 2009 roku został on zburzony i wybudowano nowy obiekt.

Jest autorem projektów wielu kościołów i budynków sakralnych, m.in.

Wznosił również wille i kamienice:

  • willę Wojciecha Weissa z 1920 (wspólnie z Tadeuszem Stryjeńskim);
  • gmach Starego Teatru w latach 1903-1906 (przebudowa wspólnie z T. Stryjeńskim)[4];
  • Dom Pod Globusem, wzniesiony na rogu ulic Długiej i Basztowej dla Izby Przemysłowo-Handlowej (wspólnie z Tadeuszem Stryjeńskim);
  • budynek dawnej Lecznicy Związkowej z 1911, obecnie Centrum Onkologii;
  • Wikarówkę z 1932 wzniesioną dla Kościoła Mariackiego;
  • zespół domów przy placu Sikorskiego pod numerami 2,3,4. oraz kamienicę przy ul. Mikołajskiej 6.

Zaprojektował także kopiec Piłsudskiego oraz większą salę w Jamie Michalika (1911, wystrój niezachowany).

Jako konserwator brał udział w pracach w Kościele Mariackim, kościele św. Floriana, przy renowacji krużganków franciszkanów.

GaleriaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Mączyński Franciszek. W: Encyklopedia Krakowa. Warszawa – Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 599. ISBN 83-01-13325-2.
  2. 27 listopada 1929 „za zasługi na polu pracy zawodowej w dziedzinie sztuki budowniczej” M.P. z 1929 r. nr 278, poz. 644
  3. „za wybitne zasługi dla polskiej sztuki w ogóle” Rocznik Polskiej Akademii Literatury, Warszawa 1937, s. 263.
  4. Stary teatr w nowej szacie. „Nowości Illustrowane”. Nr 6, s. 2-3, 10 lutego 1906. 

BibliografiaEdytuj

  • M. Wallis, 1974: Secesja. Wydanie II. Wydawnictwo Arkady, Warszawa.
  • Mączyński Franciszek. W: Encyklopedia Krakowa. Warszawa – Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 599. ISBN 83-01-13325-2.