Otwórz menu główne

Franciszek Salezy Lewental

Salomon (Franciszek Salezy) Lewental (ur. 22 lipca 1841 we Włocławku, zm. 23 września 1902 w Wiesbaden) – wydawca i księgarz warszawski. Pochodził z rodziny żydowskiej. Był synem Dawida, filozofa, pisarza i tłumacza, który tłumaczył Talmud na francuski oraz Bajki Krasickiego na hebrajski.

Franciszek Salezy Lewental
Salomon Lewental
Ilustracja
Salomon Lewental, fot. 1890
Data i miejsce urodzenia 22 lipca 1841
Włocławek
Data i miejsce śmierci 23 września 1902
Wiesbaden
Zawód, zajęcie wydawca, księgarz
Tysięczny numer „Kłosów”, 1884
Zakłady "Kłosów", 1884

Lewental odebrał wykształcenie w warszawskiej szkole rabinów, którą ukończył w 1856 roku i zaczął pracę w wydawnictwie Jana Glücksberga. W 1860 poślubił córkę swego pracodawcy Ernestynę (1831-1877). Po ślubie objął przedsiębiorstwo zmarłego rok wcześniej teścia i zmienił jej firmę na Księgarnia Nakładowa S.Lewentala i rozpoczął działalność wydawniczą. W 1862 założył „Kalendarz Ludowy” a trzy lata później tygodnik „Kłosy”. W 1871 zaczął wydawać „Tygodnik Romansów i Powieści”, a rok później, przy „Kłosach”, książki pisarzy polskich i zagranicznych. Wydał niemal wszystkie dzieła Józefa Korzeniowskiego, Aleksandra Fredry, Władysława Syrokomli, Henryka Rzewuskiego, Teodora Tomasza Jeża, Michała Bałuckiego, a także dziesięciotomowy wybór dzieł Kraszewskiego, 47 tomów Orzeszkowej i wiele innych. Część z nich stała się częścią „Biblioteki Najcelniejszych Utworów Literatury Europejskiej”. Redaktorami „Biblioteki” byli: Piotr Chmielowski i Fryderyk Henryk Lewestam. Redaktorką wydawanego w latach 1881-1882 czasopisma kobiecego „Świt” była Maria Konopnicka. W 1887 roku stał się właścicielem połowy udziałów „Kuriera Warszawskiego”, które kupił od przedsiębiorstwa Gebethner i Wolff. Najciekawszym a zarazem pionierskim wydawnictwem Lewentala był „Album Jana Matejki” (Warszawa 1872) zawierający doskonałe reprodukcje drzeworytnicze.

Salomon Lewental ofiarował kaucję potrzebną do uwolnienia z więzienia pruskiego Józefa Ignacego Kraszewskiego. Udzielał się również społecznie działając w zarządzie Gminy Starozakonnych w Warszawie oraz będąc kuratorem szpitala żydowskiego. Był również członkiem komitetu synagogi na Tłomackiem, której był również fundatorem (wprowadził do niej język polski).

Po śmierci pierwszej żony ożenił się po raz drugi w 1878 roku z Hortensją Bersohn (1856-1923), córką historyka sztuki i kolekcjonera Mathiasa Bershona, z którą miał syna i 4 córki.

W 1902 roku wraz z żoną przeszedł katolicyzm, przyjmując w Rzymie chrzest oraz imiona Franciszek Salezy.

Zmarł na atak serca 24 września 1902 roku w Wiesbaden, 29 września 1902 został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim.

BibliografiaEdytuj

  • Ś.P. Franciszek Salezy Lewental, „Biesiada Literacka” 1902, nr 40, s. 277-278
  • Irena Landau, Lewental Salomon (Franciszek Salezy), [w:] Polski Słownik Biograficzny, tom 17, Ossolineum 1972, s. 220-221
  • Stanisław Szenic, Cmentarz Powązkowski 1891-1918. Zmarli i ich rodziny, wyd. Wyd. 1, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1983, ISBN 83-06-00921-5, OCLC 11676051.