Franciszek Sikorski

polski generał

Franciszek Józef Sikorski (ur. 4 października 1889 we Lwowie, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – inżynier, generał brygady Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Franciszek Józef Sikorski
Ilustracja
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia

4 października 1889
Lwów, Austro-Węgry

Data i miejsce śmierci

1940
Charków, USRR, ZSRR

Przebieg służby
Lata służby

1914–1933
1939–1940

Siły zbrojne

Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Armia Austro-Węgier
Orzeł hallerczyków.jpg Armia Polska we Francji
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie

Formacja

Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie

Jednostki

13 Pułk Strzelców Polskich
28 Pułk Piechoty
XIX Brygada Piechoty
XX Brygada Piechoty
9 Dywizja Piechoty

Stanowiska

d-ca batalionu
d-ca pułku
d-ca brygady
d-ca piechoty dywizyjnej
d-ca dywizji

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
obrona Lwowa

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, trzykrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Krzyż Wojenny 1939–1945 (Francja) Medal Zwycięstwa (międzyaliancki)
Oficerowie II baonu 4 pp Legionów z kpt. Franciszkiem Sikorskim (siedzi pośrodku)
Franciszek Sikorski podczas służby w Legionach

ŻyciorysEdytuj

Syn lekarza weterynarii Narcyza i Adeli z Małuszyńskich[1]. Rodzina zamieszkiwała w dworku przy ul. Zielonej 82[2].

Ukończył we Lwowie gimnazjum, następnie studia na Politechnice Lwowskiej i filologię na Uniwersytecie Jagiellońskim[1]. Przed I wojną światową był członkiem polskich organizacji wojskowo-niepodległościowych – w Związku Walki Czynnej (od maja 1909[1]) i w Związku Strzeleckim (od 1910[1]). Ukończył strzelecka szkołę podoficerską i wyższy kurs szkoły oficerskiej w 1912.

W czasie I wojny światowej od 16 sierpnia 1914[1] do lipca 1917 służył w Legionach Polskich – jako dowódca batalionu w 3 pułku piechoty, a potem 4 pułku piechoty (porucznik z września 1914, kapitan ze stycznia 1915). Po kryzysie przysięgowym został uwięziony w Przemyślu[1], a następnie wcielony w listopadzie 1917 do armii austro-węgierskiej. Od stycznia 1918 dowódca Okręgu Lwów Polskiej Organizacji Wojskowej. Od października 1918 już w odrodzonym Wojsku Polskim w szeregach 4 Dywizji Strzelców Polskich[1]. W grudniu 1918 został dowódcą 13 pułku strzelców polskich, na czele którego wrócił przez Bukowinę do kraju[3].

W lipcu 1919 objął dowództwo 28 pułku piechoty. Październik 1919 – grudzień 1920 dowódca XIX, a następnie XX Brygady Piechoty. Od maja do listopada 1920 walczył z bolszewikami, najpierw na Froncie Północnym, potem w bitwie warszawskiej na polach Radzymina, a następnie w walkach pościgowych w Małopolsce Wschodniej. Od grudnia 1920 do kwietnia 1921 szkolił się na kursie informacyjnym dla wyższych dowódców w Wyższej Szkole Wojennej. W okresie kwiecień 1921 – styczeń 1922 był dowódcą XIX BP i pełniącym obowiązki dowódcy 10 Dywizji Piechoty.

Szczególnie odznaczył się w walkach „w czerwcu podczas walk nad Dzisną, osobiście dowodząc brygadą, odpierając kilkakrotne ataki nieprzyjaciela i osłaniając odwrót polskich oddziałów”[1]. Za tę waleczność został odznaczony Orderem Virtuti Militari[1].

3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 53. lokatą w korpusie oficerów piechoty[4]. 1923 – lipiec 1926 był dowódcą piechoty dywizyjnej 9 Dywizji Piechoty w Siedlcach[5]. W czasie wypadków majowych w 1926 opowiadał się po stronie marsz. Józefa Piłsudskiego. Na czele 22 pułku piechoty szedł na pomoc Warszawie. Od lipca 1926 do marca 1932 dowódca 9 Dywizji Piechoty.

16 marca 1927 mianowany został generałem brygady ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1927 i 8 lokatą w korpusie generałów. Razem z nim awans otrzymał dr Bronisław Karol Sikorski (19 lokata). Od marca 1932 do czerwca 1933 w dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr IX w Brześciu. 30 czerwca 1933 został przeniesiony w stan spoczynku[1]. Zamieszkał w Warszawie (wg Polaka we Lwowie[1]), działał w Związku Hodowców Drobiu i pisał pamiętnik, który spłonął we wrześniu 1939.

Po agresji III Rzeszy na Polskę 5 września ewakuował się do Brześcia, gdzie miał objąć dowództwo twierdzy. Następnie udał się do Lwowa, gdzie zameldował się do dyspozycji dowództwa Frontu Południowego. 12 września objął dowództwo obrony Lwowa, walczył z zagonami niemieckimi. Po agresji ZSRR na Polskę i kapitulacji Lwowa przed Armią Czerwoną został wbrew warunkom kapitulacji miasta wzięty do niewoli sowieckiej i przewieziony do obozu w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany przez NKWD w Charkowie i pogrzebany w Piatichatkach.

Od 17 czerwca 2000 spoczywa na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie[6].

Awanse i upamiętnienieEdytuj

Postanowieniem nr 112-48-07 Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z dnia 5 października 2007 został awansowany pośmiertnie do stopnia generała dywizji[7]. Awans został ogłoszony w dniu 9 listopada 2007 roku w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Życie prywatneEdytuj

Dzieci: Krystyna (1924), Adela (1929), Maria (1931)[8].

Był młodszym bratem Adama Mariana (1886–1947) i Heleny, która wyszła za mąż za kapitana Legionów Polskich Tadeusza Andrzeja Terleckiego (1886–1918)[9].

Ordery i odznaczeniaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j k l Polak (red.) 1991 ↓, s. 131.
  2. Szymon Nowak, Franciszek Sikorski, Warszawa: IPN, 2020, s. 5–6.
  3. Zaborowski 1928 ↓, s. 3.
  4. Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 20.
  5. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 111, 227, 395.
  6. Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 483.
  7. M.P. z 2007 r. nr 85, poz. 885.
  8. a b c Polak (red.) 1991 ↓, s. 132.
  9. Leinwand 1995 ↓.
  10. a b Franciszek Józef Sikorski, www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2021-11-19] (pol.).

BibliografiaEdytuj