Otwórz menu główne

Fraza (językoznawstwo)

związek wyrazów
Ten artykuł dotyczy pojęcia z dziedziny językoznawstwa. Zobacz też: inne znaczenia słowa „fraza”.

Fraza (gr.: phrásis = mówienie, wysłowienie) – związek wyrazów tworzący pewną całość znaczeniową i intonacyjną[1], niekiedy również synonim zdania[2]. W rozumieniu syntaktyki fraza (grupa składniowa) to zbiór wyrazów in praesentia zespolonych kategorialnymi związkami syntaktycznymi (syntagmatycznymi)[3].

W rozumieniu frazeologii fraza jest związkiem frazeologicznym przybierającym postać pełnego syntaktycznie zdania[2]. W starszej teorii frazeologicznej pojęcie frazy rozumiano w sposób bardziej ogólny, określając nim każdą podstawową jednostkę frazeologii[2].

W formalno-semantycznym podziale frazeologizmów fraza to zespół wyrazów złożony z członów rzeczownikowych i czasownikowych, pełniący funkcję zdania[4]. Frazy proste mają postać zdania pojedynczego (np. burza huczy, serce boli), frazy bardziej złożone mogą przybierać postać zdań złożonych (np. nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło). Zdanie jest pojęciem szerszym niż fraza: jako frazy klasyfikuje się wyłącznie zdania o charakterze utartym, powtarzane w tej samej formie i w tym samym porządku wyrazowym[5]. Do fraz można zaliczyć, obok pewnych frazeologizmów właściwych[6], również przysłowia, sentencje, maksymy czy też porzekadła[5].

Frazami określa się też potoczne związki wyrazów, postrzegane jako banalne i pozbawione głębszego sensu[7].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. fraza [w:] Słownik języka polskiego [online], PWN [dostęp 2019-08-24].
  2. a b c Mlacek i Ďurčo 1995 ↓.
  3. Polański 1999 ↓, s. 227.
  4. Agnieszka Wierzbicka, fraza a zdanie [w:] Poradnia językowa [online], Uniwersytet Łódzki, 15 listopada 2018 [dostęp 2019-08-24].
  5. a b Skorupka 1967 ↓.
  6. Paweł Pomianek, Związki frazeologiczne. Wyrażenie, zwrot i fraza [w:] Językowe Dylematy [online], 28 lipca 2018 [dostęp 2019-08-24].
  7. Čermák i Karlík 2017 ↓.

BibliografiaEdytuj