Swobodne nurkowanie przy użyciu monopłetwy

Freediving (z ang. free – wolny, swobodny; diving – nurkowanie) – nurkowanie na wstrzymanym oddechu. Podczas zanurzenia nurek nie używa akwalungu, przez co freediving często jest błędnie nazywany nurkowaniem bezsprzętowym. Nie jest to do końca prawda, ponieważ freediverzy korzystają ze sprzętu takiego jak maski/okulary, specjalne płetwy, pianki/skóry pływackie, balast itp.

Historia[1]Edytuj

Odkrycia archeologiczne na całym świecie dowodzą, że nurkowanie swobodne jest tak stare, jak sama ludzkość. Najstarsze tzw. śmietniska muszlowe, czyli kopce usypane z muszli małży spożywanych przez prehistorycznych ludzi, datowane są na 140 tysięcy lat. Najstarszą (datowaną na około 5500 rok p.n.e.) perłę wskazującą na podwodną aktywność człowieka odkryto w południowo-wschodniej części Półwyspu Arabskiego. Źródła dowodzą, że nurkowanie na wstrzymanym oddechu w celu pozyskiwania owoców morza, gąbek i pereł było powszechnie praktykowane już w V-III w. p.n.e. Inne udokumentowane zastosowanie nurkowania na wstrzymanym oddechu dotyczy działań wojennych, m.in. podczas oblężenia Syrakuz (415 p.n.e.) czy oblężenia Tyru (333 p.n.e.).

Spośród starożytnych nurków najlepiej znane są ama - japońskie i koreańskie poławiaczki m.in. pereł, homarów i ostryg, a także greccy poławiacze gąbek wykorzystujący metodę skandalopetra.

Współczesny freediving[1]Edytuj

Współczesny freediving związany jest z Europą Południową, a jego popularność wynika z wynalezienia okularów nurkowych i ich stosowaniu przez łowców podwodnych. Pierwszy oficjalny rekord głębokościowy we freedivingu ustanowił Raimondo Bucher w 1949 roku nurkując na 30 m. Barierę 50 metrów podczas oficjalnej próby jako pierwszy pokonał  Enzo Maiorca w 1961 roku. Bariera 100 metrów została pokonana na wstrzymanym oddechu przez Jacques'a Mayol'a w 1976 roku, a na 150 metrów jako pierwszy freediver zanurkował Włoch Umberto Pelizzari w 1999 roku. "Najgłębszym człowiekiem świata" jest Austriak Herbert Nitsch, który zanurkował w 2007 roku na 214 metrów.

W 1991 roku powstała AIDA International - międzynarodowa federacja zrzeszająca narodowe federacje nurków na wstrzymanym oddechu. AIDA International organizuje zawody międzynarodowe, opracowuje standardy edukacji i bezpieczeństwa, a także udoskonala regulacje dotyczące zmagań sportowych[2].

Rodzaje konkurencjiEdytuj

Sport ten dzielimy na[3][4]:

  • konkurencje głębokościowe – gdzie celem jest osiągnięcie jak największej głębokości:
    • stały balast (CWT) – nurek zanurza się i wynurza wyłącznie o własnych siłach wykonując równoległe ruchy nóg jak w delfinie, przy czym zastosowany balast jest stały i nie można go odrzucać; można używać płetw lub monopłetwy, a także dozwolone jest jednokrotne złapanie się za linę w celu zakończenia zanurzania oraz rozpoczęcia wynurzania; od 2019 roku dyscyplina posiada podkategorię stały balast w płetwach podwójnych (CWT Bifins) gdzie nurek podczas zanurzenia i wynurzenia w płetwach podwójnych wykonuje nogami ruchy nożycowe (naprzemienne);
    • stały balast bez płetw (CNF) - nurek zanurza się i wynurza o własnych siłach bez użycia płetw, przy czym zastosowany balast jest stały i nie można go odrzucać; dozwolone jest jednokrotne złapanie się za linę w celu zakończenia zanurzania oraz rozpoczęcia wynurzania;
    • free immersion (FIM) – nurkowanie bez płetw, zawodnik pokonuje drogę w dół i do góry podciągając się rękoma po linie; nie ma znaczenia, czy zanurzenie będzie następowało „głową w dół” czy „nogami w dół”;
    • zmienny balast (VWT) – zawodnik zanurza się z dodatkowym balastem, który zostawia na dole i powraca o własnych siłach korzystając z płetw i/lub liny;
    • no limits (NLT) – zawodnik zanurza się z dodatkowym balastem, najczęściej na specjalnej konstrukcji zwanej „windą”, wynurza zaś w dowolnie wybrany przez siebie sposób, najczęściej za pomocą balonu z powietrzem lub dmuchanej kamizelki.
  • konkurencje basenowe
    • dynamika w płetwach – zawodnik ma za zadanie przepłynąć jak najdłuższy dystans pod wodą korzystając z płetw lub monopłetwy wykonując równoległe ruchy nóg jak w delfinie; od 2019 roku dyscyplina posiada podkategorię dynamika w płetwach podwójnych (DYN Bifins) gdzie nurek podczas płynięcia w płetwach podwójnych wykonuje nogami ruchy nożycowe (naprzemienne);
    • dynamika bez płetw – zawodnik ma za zadanie przepłynąć jak najdłuższy dystans pod wodą bez płetw;
    • statyka – statyczne wstrzymywanie oddechu (nurek nie porusza się w celu zmniejszenia zużycia tlenu), konkurencja polegająca na jak najdłuższym wstrzymaniu oddechu pod wodą.

Oficjalne rekordy świata uznane przez AIDA InternationalEdytuj

Dyscyplina Rekord Zawodnik Data Miejsce
Stały balast bez płetw (Constant Weight Apnea Without Fins – CNF) 72 m   Sayuri Kinoshita 2016-04-26   Dean's Blue Hole, Bahamy
Stały balast w płetwach (Constant Weight Apnea With Fins – CWT) 104 m   Alessia Zecchini 2017-05-02   Dean's Blue Hole, Bahamy
Stały balast w płetwach podwójnych (Constant Weight Apnea with Bifins - CWT Bifins)
Pływanie dynamiczne bez płetw (Dynamic Apnea Without Fins – DNF) 191 m   Magdalena Solich - Talanda 2017-07-01   Opole, Polska
Pływanie dynamiczne z płetwami (Dynamic Apnea With Fins – DYN) 243 m   Magdalena Solich - Talanda 2018-06-29   Belgrad, Serbia
Pływanie dynamiczne w płetwach podwójnych (Dynamic Apnea With Bifins - DYN Bifins) 208 m   Mirela Kardasevic 2018-02-23   Moskwa, Rosja
Statyczne wstrzymywanie oddechu (Static Apnea – STA) 9 min. 2 sek.   Natalia Mołczanowa 2013-06-29   Belgrad, Serbia
Free immersion (Free immersion Apnea - FIM) 91 m   Jeanine Grasmeijer 2016-09-06   Kralendijk, Antyle Holenderskie
Zmienny balast (Variable Weight Apnea – VWT) 130 m   Nanja Van Den Broek 2015-10-18   Szarm el-Szejk, Egipt
No limits (No-Limits Apnea – NLT) 160 m   Tanya Streeter 2002-08-17   Turks i Caicos
Dyscyplina Rekord Zawodnik Data Miejsce
Stały balast bez płetw (Constant Weight Apnea Without Fins – CNF) 102 m   William Trubridge 2016-07-20   Dean's Blue Hole, Bahamy
Stały balast w płetwach (Constant Weight Apnea With Fins – CWT) 129 m   Aleksiej Mołczanow 2017-05-02   Dean's Blue Hole, Bahamy
Stały balast w płetwach podwójnych (Constant Weight Apnea with Bifins - CWT Bifins)
Pływanie dynamiczne bez płetw (Dynamic Apnea Without Fins – DNF) 244 m   Mateusz Malina 2016-07-03   Turku, Finlandia
Pływanie dynamiczne z płetwami (Dynamic Apnea With Fins – DYN) 300 m   Mateusz Malina,

  Giorgos Panagiotakis

2016-07-02   Turku, Finlandia
Pływanie dynamiczne w płetwach podwójnych (Dynamic Apnea With Bifins - DYN Bifins) 234 m   Boris Milošić 2019-02-23   Belgrad, Serbia
Statyczne wstrzymywanie oddechu (Static Apnea – STA) 11 min. 35 sek.   Stéphane Mifsud 2009-06-08   Hyeres, Francja
Nurkowanie bez płetw (Free Immersion Apnea – FIM) 124 m   William Trubridge 2016-05-02   Dean's Blue Hole, Bahamy
Zmienny balast (Variable Weight Apnea – VWT) 146 m   Stavros Kastrinakis 2015-11-01   Kalamata, Grecja
No limits (No-Limits Apnea – NLT) 214 m   Herbert Nitsch 2007-06-14   Spetses, Grecja

Freediving w PolsceEdytuj

Pod koniec 2004 roku powstała w Polsce pierwsza organizacja w kraju skupiająca ludzi uprawiających freediving – Stowarzyszenie Freediving Poland (SFP). Celem SFP jest popularyzacja freedivingu, poprawianie bezpieczeństwa nurkujących freediverów oraz wpływanie na wzrost świadomości wśród płetwonurków pragnących uprawiać ten rodzaj nurkowania[7]. Stowarzyszenie Freediving Poland jest narodowym członkiem organizacji międzynarodowej AIDA International, dzięki czemu posiada prawo do organizowania w Polsce zawodów w randze mistrzostw Polski, a także jest organem nominującym reprezentantów kraju na zawody AIDA w randze mistrzostw świata.

Do najbardziej utytułowanym freediverów w Polsce należą: Mateusz Malina, mistrz świata z 2015, 2016, 2018 roku w DNF, rekordzista świata AIDA w dynamice w płetwach (300 m)[6] oraz rekordzista świata AIDA w dynamice bez płetw (244 m)[5], Krzysztof Dąbrowski, basenowy mistrz Polski z 2012 roku oraz wicemistrz Polski z 2015 i 2017 roku, Robert Cetler - wielokrotny rekordzista Polski we wszystkich dyscyplinach basenowych i głębokościowych, Magdalena Solich - Talanda - basenowa mistrzyni świata 2016 i 2018 w dynamice w płetwach i bez płetw, rekordzistka świata w dynamice bez płetw (191 m) i w dynamice w płetwach (243 m)[5], Emilia Biała - wicemistrzyni świata z 2011 roku w dyscyplinie dynamika w płetwach, Julia Kozerska - basenowa wicemistrzyni świata 2016 i 2018 w dynamice w płetwach, wicemistrzyni świata w dynamice bez płetw 2018 r., mistrzyni Polski z 2014, 2015 i 2017 roku[8].

Oficjalne rekordy PolskiEdytuj

Dyscyplina Rekord Zawodnik Data Miejsce
Stały balast bez płetw (Constant Weight Apnea Without Fins – CNF) 46 m   Agata Bogusz 2017-07-28   Panglao, Filipiny
Stały balast w płetwach (Constant Weight Apnea With Fins – CWT) 101 m   Agata Bogusz 2017-07-27  Panglao, Filipiny
Stały balast w płetwach podwójnych (Constant Weight Apnea with Bifins - CWT Bifins) 52 m   Maja Wiśniewska 2019-07-27   Dahab, Egipt
Pływanie dynamiczne bez płetw (Dynamic Apnea Without Fins – DNF) 200 m   Magdalena Solich - Talanda 2018-04-21   Łomianki, Polska
Pływanie dynamiczne z płetwami (Dynamic Apnea With Fins – DYN) 243 m   Magdalena Solich - Talanda 2018-06-29   Belgrad, Serbia
Pływanie dynamiczne w płetwach podwójnych (Dynamic Apnea With Bifins - DYN Bifins) 185 m   Agnieszka Kalska 2019-06-21   Szczecin, Polska
Statyczne wstrzymywanie oddechu (Static Apnea – STA) 6 min. 27 sek.   Adelina Hetnar–Michaldo 2016-05-28   Lublin, Polska
Nurkowanie bez płetw (Free Immersion Apnea – FIM) 66 m   Agata Bogusz 2016-05-01  Panglao, Filipiny
Zmienny balast (Variable Weight Apnea – VWT)
No limits (No-Limits Apnea – NLT)

Aktualny rekord Polski w pływaniu dynamicznym bez płetw kobiet wynosi 200m i jest odległością dłuższą niż aktualny rekord świata (191 m). Rozbieżność wynika z faktu, iż próba Magdaleny Solich - Talandy w dniu 21 kwietnia 2018 roku sędziowana była przez sędziów tej samej narodowości co zawodniczki, a to, zgodnie z zasadami AIDA International, wyklucza możliwość uznania wyniku za rekord Świata.

  • Mężczyźni[6]
Dyscyplina Rekord Zawodnik Data Miejsce
Stały balast bez płetw (Constant Weight Apnea Without Fins – CNF) 83 m   Mateusz Malina 2013-11-28   Dahab, Egipt
Stały balast w płetwach (Constant Weight Apnea – CWT) 101 m   Mateusz Malina 2019-09-13   Nicea, Francja
Stały balast w płetwach podwójnych (Constant Weight Apnea with Bifins - CWT Bifins) 60 m   Marcin Baranowski 2019-08-16   Hańcza, Polska
Pływanie dynamiczne bez płetw (Dynamic Apnea Without Fins – DNF) 244 m   Mateusz Malina 2016-07-03   Turku, Finlandia
Pływanie dynamiczne z płetwami (Dynamic Apnea With Fins – DYN) 300 m   Mateusz Malina 2016-07-02   Turku, Finlandia
Pływanie dynamiczne w płetwach podwójnych (Dynamic Apnea With Bifins - DYN Bifins) 199 m   Michał Bochenek 2019-06-21   Szczecin, Polska
Statyczne wstrzymywanie oddechu (Static Apnea – STA) 8 min. 46 sek.   Mateusz Malina 2018-06-30   Belgrad, Serbia
Nurkowanie bez płetw (Free Immersion Apnea – FIM) 113 m   Mateusz Malina 2014-11-27   Long Island, Bahamy
Zmienny balast (Variable Weight Apnea – VWT) 70 m   Piotr Wawer 2007-08-15   Hańcza, Polska
No limits (No-Limits Apnea – NLT) 80 m   Robert Cetler 2007-08-15   Hańcza, Polska

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Historia | Stowarzyszenie Freediving Poland (pol.). Stowarzyszenie Freediving Poland. [dostęp 2015-11-03].
  2. Forewords. www.aidainternational.org. [dostęp 2015-11-03].
  3. AIDA International: Disciplines (ang.). [dostęp 2012-01-20].
  4. AIDA Competition regulations – Dysk Google, drive.google.com [dostęp 2019-03-15].
  5. a b c d AIDA International: World records (ang.). [dostęp 2017-09-29].
  6. a b c d e Stowarzyszenie Freediving Poland – Rekordy. Stowarzyszenie Freediving Poland. [dostęp 2019-08-20].
  7. Cel | Stowarzyszenie Freediving Poland (pol.). Stowarzyszenie Freediving Poland. [dostęp 2015-11-03].
  8. Freediverzy | Stowarzyszenie Freediving Poland (pol.). Stowarzyszenie Freediving Poland. [dostęp 2015-11-03].

Linki zewnętrzneEdytuj