Freediving

nurkowanie na wstrzymanym oddechu

Freediving (z ang. free „wolny, swobodny”; diving „nurkowanie”) – nurkowanie na wstrzymanym oddechu. Podczas zanurzenia nurek nie używa akwalungu, przez co freediving często jest nieściśle nazywany nurkowaniem bezsprzętowym. Nie jest to do końca prawda, ponieważ freediverzy korzystają ze sprzętu takiego jak maski/okulary, specjalne płetwy, pianki/skóry pływackie, balast itp.

Swobodne nurkowanie przy użyciu monopłetwy

Historia[1] edytuj

Odkrycia archeologiczne na całym świecie dowodzą, że nurkowanie swobodne jest tak stare, jak sama ludzkość. Najstarsze tzw. śmietniska muszlowe,, czyli kopce usypane z muszli małży spożywanych przez prehistorycznych ludzi, datowane są na 140 tysięcy lat. Najstarszą (datowaną na około 5500 rok p.n.e.) perłę wskazującą na podwodną aktywność człowieka odkryto w południowo-wschodniej części Półwyspu Arabskiego. Źródła dowodzą, że nurkowanie na wstrzymanym oddechu w celu pozyskiwania owoców morza, gąbek i pereł było powszechnie praktykowane już w V–III w. p.n.e. Inne udokumentowane zastosowanie nurkowania na wstrzymanym oddechu dotyczy działań wojennych, m.in. podczas oblężenia Syrakuz (415 p.n.e.) czy oblężenia Tyru (333 p.n.e.).

Spośród starożytnych nurków najlepiej znane są ama – japońskie i koreańskie poławiaczki m.in. pereł, homarów i ostryg, a także greccy poławiacze gąbek wykorzystujący metodę skandalopetra.

Współczesny freediving[1] edytuj

Współczesny freediving związany jest z Europą Południową, a jego popularność wynika z wynalezienia okularów nurkowych i ich stosowaniu przez łowców podwodnych. Pierwszy oficjalny rekord głębokościowy we freedivingu ustanowił Raimondo Bucher w 1949 roku nurkując na 30 m. Barierę 50 metrów podczas oficjalnej próby jako pierwszy pokonał Enzo Maiorca w 1961 roku. Bariera 100 metrów została pokonana na wstrzymanym oddechu przez Jacques’a Mayol’a w 1976 roku, a na 150 metrów jako pierwszy freediver zanurkował Włoch Umberto Pelizzari w 1999 roku. „Najgłębszym człowiekiem świata” jest Austriak Herbert Nitsch, który zanurkował w 2007 roku na 214 metrów.

W 1991 roku powstała AIDA International – międzynarodowa federacja zrzeszająca narodowe federacje nurków na wstrzymanym oddechu. AIDA International organizuje zawody międzynarodowe, opracowuje standardy edukacji i bezpieczeństwa, a także udoskonala regulacje dotyczące zmagań sportowych[2].

Rodzaje konkurencji edytuj

Sport ten dzielimy na[3][4]:

  • konkurencje głębokościowe – gdzie celem jest osiągnięcie jak największej głębokości:
    • stały balast (CWT) – nurek zanurza się i wynurza wyłącznie o własnych siłach wykonując równoległe ruchy nóg jak w delfinie, przy czym zastosowany balast jest stały i nie można go odrzucać; można używać płetw lub monopłetwy, a także dozwolone jest jednokrotne złapanie się za linę w celu zakończenia zanurzania oraz rozpoczęcia wynurzania; od 2019 roku dyscyplina posiada podkategorię stały balast w płetwach podwójnych (CWT Bifins) gdzie nurek podczas zanurzenia i wynurzenia w płetwach podwójnych wykonuje nogami ruchy nożycowe (naprzemienne);
    • stały balast bez płetw (CNF) – nurek zanurza się i wynurza o własnych siłach bez użycia płetw, przy czym zastosowany balast jest stały i nie można go odrzucać; dozwolone jest jednokrotne złapanie się za linę w celu zakończenia zanurzania oraz rozpoczęcia wynurzania;
    • free immersion (FIM) – nurkowanie bez płetw, zawodnik pokonuje drogę w dół i do góry podciągając się rękoma po linie; nie ma znaczenia, czy zanurzenie będzie następowało „głową w dół” czy „nogami w dół”;
    • zmienny balast (VWT) – zawodnik zanurza się z dodatkowym balastem, który zostawia na dole i powraca o własnych siłach korzystając z płetw i/lub liny;
    • no limits (NLT) – zawodnik zanurza się z dodatkowym balastem, najczęściej na specjalnej konstrukcji zwanej „windą”, wynurza zaś w dowolnie wybrany przez siebie sposób, najczęściej za pomocą balonu z powietrzem lub dmuchanej kamizelki.
  • konkurencje basenowe
    • dynamika w płetwach – zawodnik ma za zadanie przepłynąć jak najdłuższy dystans pod wodą korzystając z płetw lub monopłetwy wykonując równoległe ruchy nóg jak w delfinie; od 2019 roku dyscyplina posiada podkategorię dynamika w płetwach podwójnych (DYN Bifins) gdzie nurek podczas płynięcia w płetwach podwójnych wykonuje nogami ruchy nożycowe (naprzemienne);
    • dynamika bez płetw – zawodnik ma za zadanie przepłynąć jak najdłuższy dystans pod wodą bez płetw;
    • statyka – statyczne wstrzymywanie oddechu (nurek nie porusza się w celu zmniejszenia zużycia tlenu), konkurencja polegająca na jak najdłuższym wstrzymaniu oddechu pod wodą.

Oficjalne rekordy świata uznane przez AIDA International edytuj

Dyscyplina Rekord Zawodnik Data Miejsce
Stały balast bez płetw (Constant Weight Apnea Without Fins – CNF) 73 m   Alessia Zecchini 2016-04-26   Dean's Blue Hole, Bahamy
Stały balast w płetwach (Constant Weight Apnea With Fins – CWT) 123 m   Alessia Zecchini 2023-04-24   Wyspy Camotes, Filipiny
Stały balast w płetwach podwójnych (Constant Weight Apnea with Bifins – CWTB) 93 m   Natalia Żarkowa 2019-08-10   Roatán, Honduras
Pływanie dynamiczne bez płetw (Dynamic Apnea Without Fins – DNF) 213 m   Julia Kozerska 2023-06-13   Czedżu, Korea Południowa[7]
Pływanie dynamiczne z płetwami (Dynamic Apnea With Fins – DYN) 277 m   Magdalena Solich-Talanda 2022-04-10   Zlin, Czechy[8]
Pływanie dynamiczne w płetwach podwójnych (Dynamic Apnea With Bifins – DYNB) 208 m   Mirela Kardasevic 2018-02-23   Moskwa, Rosja
Statyczne wstrzymywanie oddechu (Static Apnea – STA) 9 min. 2 sek.   Natalia Mołczanowa 2013-06-29   Belgrad, Serbia
Free immersion (Free immersion Apnea – FIM) 91 m   Jeanine Grasmeijer 2016-09-06   Kralendijk, Antyle Holenderskie
Zmienny balast (Variable Weight Apnea – VWT) 130 m   Nanja Van Den Broek 2015-10-18   Szarm el-Szejk, Egipt
No limits (No-Limits Apnea – NLT) 160 m   Tanya Streeter 2002-08-17   Turks i Caicos
Dyscyplina Rekord Zawodnik Data Miejsce
Stały balast bez płetw (Constant Weight Apnea Without Fins – CNF) 102 m   William Trubridge 2016-07-20   Dean's Blue Hole, Bahamy
Stały balast w płetwach (Constant Weight Apnea With Fins – CWT) 133 m   Aleksiej Mołczanow 2023-07-22   Dean's Blue Hole, Bahamy[9]
Stały balast w płetwach podwójnych (Constant Weight Apnea with Bifins – CWTB) 122 m   Arnaud Jerald 2023-07-20   Dean's Blue Hole, Bahamy
Pływanie dynamiczne bez płetw (Dynamic Apnea Without Fins – DNF) 244 m   Mateusz Malina 2016-07-03   Turku, Finlandia
Pływanie dynamiczne z płetwami (Dynamic Apnea With Fins – DYN) 316 m   Mateusz Malina 2019-06-22   Turku, Finlandia[10]
Pływanie dynamiczne w płetwach podwójnych (Dynamic Apnea With Bifins – DYNB) 234 m   Boris Milošić 2019-02-23   Belgrad, Serbia
Statyczne wstrzymywanie oddechu (Static Apnea – STA) 11 min. 35 sek.   Stéphane Mifsud 2009-06-08   Hyeres, Francja
Nurkowanie bez płetw (Free Immersion Apnea – FIM) 124 m   William Trubridge 2016-05-02   Dean's Blue Hole, Bahamy
Zmienny balast (Variable Weight Apnea – VWT) 146 m   Stavros Kastrinakis 2015-11-01   Kalamata, Grecja
No limits (No-Limits Apnea – NLT) 214 m   Herbert Nitsch 2007-06-14   Spetses, Grecja

Freediving w Polsce edytuj

Pod koniec 2004 roku powstała w Polsce pierwsza organizacja w kraju skupiająca ludzi uprawiających freediving – Stowarzyszenie Freediving Poland (SFP). Celem SFP jest popularyzacja freedivingu, poprawianie bezpieczeństwa nurkujących freediverów oraz wpływanie na wzrost świadomości wśród płetwonurków pragnących uprawiać ten rodzaj nurkowania[11]. Stowarzyszenie Freediving Poland jest narodowym członkiem organizacji międzynarodowej AIDA International, dzięki czemu posiada prawo do organizowania w Polsce zawodów w randze mistrzostw Polski, a także jest organem nominującym reprezentantów kraju na zawody AIDA w randze mistrzostw świata.

Do najbardziej utytułowanym freediverów w Polsce należą: Mateusz Malina, mistrz świata z 2015, 2016, 2018 roku w DNF, rekordzista świata AIDA w dynamice w płetwach (300 m)[6] oraz rekordzista świata AIDA w dynamice bez płetw (244 m)[5], Krzysztof Dąbrowski, basenowy mistrz Polski z 2012 roku oraz wicemistrz Polski z 2015 i 2017 roku, Robert Cetler – wielokrotny rekordzista Polski we wszystkich dyscyplinach basenowych i głębokościowych, Magdalena Solich-Talanda – basenowa mistrzyni świata 2016 i 2018 w dynamice w płetwach i bez płetw, rekordzistka świata w dynamice bez płetw (191 m) i w dynamice w płetwach (243 m)[5], Emilia Biała – wicemistrzyni świata z 2011 roku w dyscyplinie dynamika w płetwach, Julia Kozerska – basenowa wicemistrzyni świata 2016 i 2018 w dynamice w płetwach, wicemistrzyni świata w dynamice bez płetw 2018 r., mistrzyni Polski z 2014, 2015 i 2017 roku[12].

Oficjalne rekordy Polski edytuj

Od momentu powołania w roku 2022 Polskiego Związku Freedivingu, nowe rekordy Polski mogą zostać ustanowione wyłącznie na zawodach rozgrywanych według zasad federacji CMAS[6].

W 2023 roku mistrzynią Polski głębokości w płetwach została Agata Załęcka osiągając wynik 73 metry[13]. Do Agaty Załęckiej należy też rekord Polski; CNF(Constant Weight Apnea Without Fins) ustanowiony podczas Głębokościowych Mistrzostw Świata AIDA w sierpniu 2022 roku[14].

 
Musan Underwater Sculpture Museum; Cyprus Agata Załęcka 3

Kobiety edytuj

Dyscyplina Rekord Zawodnik Data Miejsce
Stały balast bez płetw (Constant Weight Apnea Without Fins – CNF) 51 m   Natalia Wilk 2022-09-20   Amorgos, Grecja[15]
Stały balast w płetwach (Constant Weight Apnea With Fins – CWT) 101 m   Agata Bogusz 2019-10-13   Kalamata, Grecja[16]
Stały balast w płetwach podwójnych (Constant Weight Apnea with Bifins – CWTB) 70 m   Maria Bobela 2022-10-29   Szarm el-Szejk, Egipt[17]
Pływanie dynamiczne bez płetw (Dynamic Apnea Without Fins – DNF) 210 m   Julia Kozerska 2023-06-13   Belgrad, Serbia[18]
Pływanie dynamiczne z płetwami (Dynamic Apnea With Fins – DYN) 277 m   Magdalena Solich-Talanda 2022-04-10   Zlin, Czechy[8]
Pływanie dynamiczne w płetwach podwójnych (Dynamic Apnea With Bifins – DYNB) 263,64 m   Magdalena Solich-Talanda 2023-05-10   Kuwejt, Kuwejt[19]
Statyczne wstrzymywanie oddechu (Static Apnea – STA) 8 min. 1 sek.   Julia Kozerska 2022-06-14   Belgrad, Serbia[18]
Nurkowanie bez płetw (Free Immersion Apnea – FIM) 75 m   Maria Bobela 2023-05-21   Szarm el-Szejk, Egipt[17]

Mężczyźni edytuj

Dyscyplina Rekord Zawodnik Data Miejsce
Stały balast bez płetw (Constant Weight Apnea Without Fins – CNF) 90 m   Mateusz Malina 2022-08-07   Dean's Blue Hole, Bahamy[20]
Stały balast w płetwach (Constant Weight Apnea – CWT) 123 m   Mateusz Malina 2022-08-05   Dean's Blue Hole, Bahamy[20]
Stały balast w płetwach podwójnych (Constant Weight Apnea with Bifins – CWTB) 113 m   Mateusz Malina 2022-09-30   Kaş, Turcja[21]
Pływanie dynamiczne bez płetw (Dynamic Apnea Without Fins – DNF) 250 m   Mateusz Malina 2022-05-01   Dębica, Polska[22]
Pływanie dynamiczne z płetwami (Dynamic Apnea With Fins – DYN) 321,43 m   Mateusz Malina 2022-06-22   Belgrad, Serbia[18]
Pływanie dynamiczne w płetwach podwójnych (Dynamic Apnea With Bifins – DYNB) 290 m   Mateusz Malina 2022-03-27   Łódź, Polska[23]
Statyczne wstrzymywanie oddechu (Static Apnea – STA) 9 min. 35 sek.   Mateusz Malina 2019-12-07   Rybnik, Polska[24]
Nurkowanie bez płetw (Free Immersion Apnea – FIM) 127 m   Mateusz Malina 2022-08-11   Dean's Blue Hole, Bahamy[20]

Zobacz też edytuj

Przypisy edytuj

  1. a b Historia | Stowarzyszenie Freediving Poland. Stowarzyszenie Freediving Poland. [dostęp 2015-11-03]. (pol.).
  2. Forewords. www.aidainternational.org. [dostęp 2015-11-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-10-22)].
  3. AIDA International: Disciplines. [dostęp 2012-01-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-11-20)]. (ang.).
  4. AIDA Competition regulations – Dysk Google, drive.google.com [dostęp 2019-03-15].
  5. a b c d AIDA International: World records. [dostęp 2017-09-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-29)]. (ang.).
  6. a b c d Stowarzyszenie Freediving Poland – Rekordy. Stowarzyszenie Freediving Poland. [dostęp 2019-08-20].
  7. AIDA, Event Results – 30th AIDA Pool World Championship, AIDA International, 13 czerwca 2023 [dostęp 2023-07-26] (ang.).
  8. a b AIDA, Event Results – AIDA International Czech Championship in freediving, AIDA International, 10 kwietnia 2022 [dostęp 2023-07-26] (ang.).
  9. Molchanovs Freediving, Alexey Molchanov NEW WORLD RECORD 133m CWT, Youtube, 5 lipca 2023 [dostęp 2023-07-26] (fr.).
  10. Tomasz Andrukajtis, Mateusz Malina z rekordem świata i złotym medalem ME!, Divers24, 22 czerwca 2019 [dostęp 2023-07-26] (pol.).
  11. Cel | Stowarzyszenie Freediving Poland. Stowarzyszenie Freediving Poland. [dostęp 2015-11-03]. (pol.).
  12. Freediverzy | Stowarzyszenie Freediving Poland. Stowarzyszenie Freediving Poland. [dostęp 2015-11-03]. (pol.).
  13. Co za wyczyn żony rzecznika PZPN! Ustanowiła rekord Polski, a następnego dnia go pobiła, Przegląd Sportowy Onet [dostęp 2023-11-05] (pol.).
  14. Agata Załęcka odnosi duże sukcesy w... sporcie! Właśnie pobiła dwa rekordy Polski, swiatseriali.interia.pl [dostęp 2023-11-05] (pol.).
  15. AIDA, Event Results – Authentic Big Blue 2022 – AIDA, AIDA International, 20 września 2022 [dostęp 2023-07-26] (ang.).
  16. AIDA, Event Results – AIDA Calm Zone Oktoberfest!, AIDA International, 13 października 2019 [dostęp 2023-07-26] (ang.).
  17. a b AIDA, Event Results – AIDA Freediving World CUP – October 2022, AIDA International, 29 października 2022 [dostęp 2023-07-26] (ang.).
  18. a b c CMAS, World Freediving Indoor Championship, CMAS, 27 marca 2022 [dostęp 2023-07-26] (ang.).
  19. CMAS, Freediving World Indoor Championships, CMAS, 10 maja 2023 [dostęp 2023-07-26] (ang.).
  20. a b c AIDA, Event Results – Vertical Blue 2022 AIDA, AIDA International, 7 sierpnia 2022 [dostęp 2023-07-26] (ang.).
  21. CMAS, CMAS-TSSF 4th “Kas Baska” Free Diving World Cup Outdoor, CMAS, 30 września 2022 [dostęp 2023-07-26] (ang.).
  22. AIDA, Event Results – AIDA Polish Freediving Pool Championships, AIDA International, 1 maja 2022 [dostęp 2023-07-26] (ang.).
  23. AIDA, Event Results – Bluego AIDA Mini Comp, AIDA International, 27 marca 2022 [dostęp 2023-07-26] (ang.).
  24. AIDA, Event Results – AIDA Xth Silesia Freediving Pool Competition, AIDA International, 7 grudnia 2019 [dostęp 2023-07-26] (ang.).

Linki zewnętrzne edytuj