Otwórz menu główne

Fryderyk III (książę Holsztynu-Gottorp)

Fryderyk III (ur. 22 grudnia 1597 r. na zamku Gottorp, zm. 10 sierpnia 1659 r. w Tönning) – książę szlezwicko-holsztyński na Gottorp od 1616 r.

Fryderyk III
ilustracja
Fryderyk III, obraz Jürgena Ovensa, ok. 1650
książę szlezwicko-holsztyński na Gottorp
Okres od 1616
do 1659
Poprzednik Jan Adolf
Następca Chrystian Albrecht
Dane biograficzne
Dynastia Oldenburgowie
Data i miejsce urodzenia 22 grudnia 1597
Gottorp
Data i miejsce śmierci 10 sierpnia 1659
Tönning
Miejsce spoczynku katedra św. Piotra w Szlezwiku
Ojciec Jan Adolf
Matka Augusta duńska
Żona Maria Elżbieta saska
od 1630
Dzieci Zofia Augusta, Magdalena Sybilla, Jan Adolf, Maria Elżbieta, Fryderyk, Jadwiga Eleonora, Adolfina Augusta, Jan Jerzy, Anna Dorota, Chrystian Albrecht, Gustaw Ulryk, Krystyna Sabina, August Fryderyk, Adolf, Elżbieta Zofia, Maria Augusta Fryderyka
Szlezwik i Holsztyn w 1650 r.
- kolor żółty - tereny pod władzą Fryderyka
- kolor pomarańczowy - tereny pod władzą duńską
- kolor jasnopomarańczowy - tereny wspólne)

ŻyciorysEdytuj

Fryderyk był najstarszym synem księcia szlezwicko-holsztyńskiego na Gottorp Jana Adolfa oraz Augusty, córki króla duńskiego Fryderyka II. W 1616 r. ojciec Fryderyka zmarł, a on jako dziewiętnastolatek objął tron w Holsztynie-Gottorp. Odziedziczył zadłużone księstwo i próbował zmienić ten stan, przede wszystkim próbując wykorzystać położenie swego księstwa w celu uczynienia go ważnym punktem handlowym. W 1621 r. założył miasto Friedrichstadt, którego mieszkańcom obiecał tolerancję religijną.

W polityce zagranicznej początkowo był związany z królami duńskimi. U boku Chrystiana IV przyłączył się do wojny trzydziestoletniej. Jednak w obliczu porażki króla i opanowania Holsztynu przez wojska cesarskie, porozumiał się z Wallensteinem. Na mocy pokoju w Lubece zarówno król duński, jak Fryderyk odzyskali swoje dobra z powrotem. W dalszym ciągu wojny Fryderyk starał się trzymać na uboczu. Poległ jednak w 1631 r. jego młodszy brat Adolf, służący w wojsku cesarskim.

W 1640 r. zmarł bezpotomnie Otto VIII, ostatni z rodu dawnych książąt Szlezwika i Holsztynu, Schaumburgów. O dziedzictwo w jego niewielkim kraju Holsztynu-Pinnebergu wybuchł spór między Fryderykiem a królem duńskim. Ostatecznie Pinneberg przypadł koronie duńskiej, Fryderyk zaś zadowolił się odszkodowaniem. W 1643 r. król duński stanął po stronie cesarza i zaatakował Szwecję. W odpowiedzi wojska szwedzkie ruszyły na Holsztyn. Fryderyk ponownie odwrócił się od Danii i porozumiał się ze Szwedami.

Związek ze Szwecją zacieśniał się po wojnie trzydziestoletniej. W 1654 r. córka Fryderyka Jadwiga Eleonora poślubiła króla szwedzkiego Karola X Gustawa. Podczas wojny szwedzko-duńskiej w 1657 r. zagrożony przez Duńczyków Fryderyk poparł Szwecję – w efekcie na mocy postanowień pokoju w Roskilde król duński został zmuszony do zrzeczenia się lennej zwierzchności nad szlezwickimi dobrami Fryderyka. Jednak wojna wkrótce wybuchła na nowo, a Fryderyk został zmuszony do ucieczki z Gottorp. Zmarł w Tönning nie doczekawszy się końca wojny.

Dobrze wykształcony, interesujący się matematyką i astronomią, uczynił ze swego dworu w Gottorp ośrodek sztuk pięknych. Planował uruchomić w swym kraju uniwersytet, czego dokonał jednak już jego syn. W dużej mierze zdołał uchronić swój kraj przed okrucieństwami wojny trzydziestoletnie, podczas którego wielkie obszary Rzeszy zostały spustoszone. Rozbudował miasto Szlezwik – nową jego część nazwano na jego cześć Friedrichsbergiem.

Fryderyk został pochowany w katedrze św. Piotra w Szlezwiku. Tron w Gottorpie przejął starszy z dwóch synów, którzy nie umarli przed śmiercią ojca, osiemnastoletni Chrystian Albrecht.

RodzinaEdytuj

21 lutego 1630 r. w Dreźnie Fryderyk poślubił Marię Elżbietę z rodu Wettynów (1610–1684), córkę księcia Saksonii Jana Jerzego I. Z małżeństwa tego pochodziło szesnaścioro dzieci:

BibliografiaEdytuj