Fylodoce

rodzaj roślin

Fylodoce (Phyllodoce Salisb.) – rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych. Obejmuje 7[3][4]–8[5][6] gatunków. Są to rośliny strefy arktycznej i subarktycznej oraz gór w strefie umiarkowanej. Najszerzej rozprzestrzenione jest fylodoce błękitne rosnące na północy Ameryki Północnej, Azji i Europy[7]. W tej ostatniej jest jedynym przedstawicielem rodzaju – występuje w Arktyce sięgając na południe do południowej Norwegii oraz wyspowo w górach Szkocji i w Pirenejach[8]. Pozostałe gatunki rosną głównie w Ameryce Północnej[5], w jej północnej i zachodniej części, gdzie w Kordylierach sięgają na południu po Kalifornię i Arizonę[4]. Na Alasce i Dalekim Wschodzie rośnie fylodoce aleuckie. W Azji jako endemit wyspy Honsiu rośnie także fylodoce alpejskie[7], a w Chinach w prowincji JilinPhyllodoce deflexa[3]. W naturze rośliny te rosną w tundrze, na murawach alpejskich i subalpejskich[9].

Fylodoce
Ilustracja
Fylodoce bażynowate
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd wrzosowce
Rodzina wrzosowate
Rodzaj fylodoce
Nazwa systematyczna
Phyllodoce R. A. Salisbury
Parad. Lond. ad t. 36. 1 Jun 1806[2]
Typ nomenklatoryczny
P. taxifolia R. A. Salisbury[2]

Nazwa rodzajowa utworzona została od określenia jednej z nereid (nimf) z greckiej mitologii, przy czym powód tego jest niejasny[6].

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Krzewinki zimozielone, poduszkowe, o pędach pokładających się i silnie rozgałęzionych[7], niskie[3]. Młode pędy ogruczolone, starsze stają się nagie lub omszone. Z powodu wypukłych blizn liściowych po opadłych liściach starsze pędy są szorstkie[6].
Liście
Skrętoległe[6][7], rzadziej także nakrzyżległe[3], w górnej części pędu skośnie wzniesione, niżej silniej od niego odchylone[7], ogonkowe[6]. Blaszka równowąska, skórzasta, na brzegu drobno piłkowana i podwinięta[7][3][6], na górnej powierzchni bruzdowana[7].
Kwiaty
Zebrane po 2–30 (rzadko pojedyncze) w baldach lub baldachogrono na szczycie pędu[6]. Kwiaty obupłciowe, promieniste[6]. Działek kielicha jest 5, są one zrośnięte u nasady[6], drobne i trwałe[7][3]. Korona ma kształt urnowaty, dzwonkowaty lub walcowaty, z płatkami zrośniętymi do ponad połowy swej długości[6]. Są one u różnych gatunków jasnożółte, żółtozielone, purpurowobłękitne, różowe lub purpurowe[7]. Pręcików jest zwykle 10, rzadziej 8, u różnych gatunków są schowane lub wystają z korony. Pylniki bez ościstych wyrostków, otwierają się podłużnymi, bocznymi pęknięciami[6]. Zalążnia górna, 5-komorowa[7], z szyjką słupka wystającą lub schowaną w koronie, zwieńczoną główkowatym znamieniem[6].
Owoce
Jajowate lub kuliste[6], niewielkie torebki[7] 5-komorowe[3]. Zawierają liczne, drobne[7], jajowate i błyszczące nasiona[3].

SystematykaEdytuj

 
Mieszaniec międzyrodzajowy ×Phylliopsis 'Sugar Plum'

Rodzaj z plemienia Phyllodoceae (jest dla niego typem nomenklatorycznym) z podrodziny Ericoideae z rodziny wrzosowatych Ericaceae[10]. W obrębie plemienia rodzaj Phyllodoce jest siostrzany względem rodzaju Kalmiopsis, a wraz z nim dla grupy obejmującej rodzaje Epigaea i Rhodothamnus. W obrębie rodzaju Phyllodoce breweri, a następnie Phyllodoce empetriformis są kolejnymi gatunkami bazalnymi dla pozostałych[9].

Wykaz gatunków[4][7]

W obrębie rodzaju występują mieszańce międzygatunkowe. W szkółkach roślin ozdobnych uzyskano także mieszańce międzyrodzajowe – ×Phyllothamnus (mieszaniec fylodoce bażynowatego i Rhodothammnus chamaecistus) oraz ×Phylliopsis (różne gatunki fylodyce z Kalmiopsis leachiana)[7].

Zastosowanie i uprawaEdytuj

Niemal wszystkie gatunki bywają uprawiane jako ozdobne (w Polsce rzadko[7]), stosowane podobnie do wrzosów i wrzośców, sadzone w ogrodach skalnych i wrzosowiskach. Wymagają gleb kwaśnych, organicznych (torfowych lub z dużym dodatkiem torfu). Wymagają stanowisk zacisznych i chłodnych, zimą w przypadku braku pokrywy śnieżnej należy je osłaniać gałęziami roślin iglastych[7].

Rośliny rozmnaża się przez podział i sadzonki pędowe[7].

PrzypisyEdytuj

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2020-021-09].
  2. a b Phyllodoce. W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. [dostęp 2020-02-09].
  3. a b c d e f g h Phyllodoce Salisbury. W: Flora of China [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2020-02-09].
  4. a b c Phyllodoce Salisb.. W: Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2020-02-09].
  5. a b David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 711. ISBN 978-1-107-11502-6.
  6. a b c d e f g h i j k l m John G. Packer, A. Joyce Gould: Phyllodoce Salisbury. W: Flora of North America [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2020-02-09].
  7. a b c d e f g h i j k l m n o p q Mieczysław Czekalski: Wrzosy, wrzośce i inne rośliny wrzosowate. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2008, s. 174-179. ISBN 978-83-09-01032-6.
  8. T.G. Tutin, V.H. Heywood i in.: Flora Europaea. Vol. 3. Cambridge, London, New York, New Rochelle, Melbourne, Sydney: Cambridge University Press, 1981, s. 10. ISBN 0-521-08489-X.
  9. a b Gillespie, E. L., & Kron, K. A.. Molecular Phylogenetic Relationships and Morphological Evolution within the Tribe Phyllodoceae (Ericoideae, Ericaceae). „Systematic Botany”. 38, 3, s. 752–763, 2013. DOI: 10.1600/036364413x670250. 
  10. Genus: Phyllodoce Salisb.. W: Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2020-02-09].