Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy regionu historycznego. Zobacz też: miejscowość o tej nazwie.

Górne Łużyce[1] (niem. Oberlausitz, g.-łuż.. Hornja Łužica, d.-łuż.. Górna Łužyca, łac. Lusatia Superior) – kraina historyczno-geograficzna w Niemczech (kraj związkowy Saksonia, częściowo Brandenburgia), część tego obszaru leżąca na zachód od rzeki Kwisy znajduje się na terytorium Polski (województwo dolnośląskie, kilka miejscowości w województwie lubuskim). Głównym miastem jest Budziszyn. Do początku XV wieku tereny te znane były jako Milsko, od zamieszkującego je plemienia słowiańskiego Milczan. Na tych ziemiach wykształcił się język górnołużycki.

Górne Łużyce
Herb Górnych Łużyc
Herb Górnych Łużyc
Położenie Górnych Łużyc|]]
Państwa  Niemcy,
 Polska
Stolica Budziszyn
Ważniejsze miasta Görlitz, Zgorzelec, Żytawa

KalendariumEdytuj

  • VI wiek - teren Milska zasiedlają Słowianie
  • 932 – ziemie Milczan zostały podbite przez króla niemieckiego Henryka I, który zmusił Milczan do składania mu danin
  • 971 - Otton I wprowadza nową organizację okręgów grodowych
  • 1002-1005 – Bolesław Chrobry zajął Milsko
  • 1015 - Milsko zajmuje cesarz Henryk II
  • 30 stycznia 1018 – pokój budziszyński przyznał Milsko Polsce,
  • 1031 – cesarz Konrad II podbija Milsko i włącza je w skład Marchii Miśnieńskiej
  • 1076 – część Milska zostaje przyłączona do Księstwa Czech
  • 1131 - ostatnia wzmianka o Milczanach w związku z wzniesieniem lub przebudową grodu w Görlitz przez czeskiego księcia Sobiesława I[2]
  • 1200 około - rozpoczęcie kolonizacji niemieckiej[2]
  • 1243 – margrabia brandenburski Otton III otrzymał te ziemie jako posag księżniczki Beatrycze, córki króla czeskiego Wacława I
  • 1319 – król czeski Jan Luksemburski zajął zachodnią część Milska, a wschodnią z Görlitz, Żytawą i Lubaniem przejął książę jaworski Henryk z dynastii Piastów
  • 1329 – książę jaworski Henryk zrzeka się części Milska ze Zgorzelcem na rzecz Czech, zachowując m.in. Żytawę i Lubań
  • 1336 - wzmianka o urzędowaniu w Löbau słowiańskiej rady miejskiej[2]
  • 1337 – przejście Żytawy i Lubania pod władztwo czeskie
  • 1346 – powstaje Związek Sześciu Miast
 
Mapa Górnych Łużyc, 1635
  • 1348 – inkorporacja Milska do Królestwa Czech,
  • 1362 - wzmianka o urzędowaniu w Kamenz słowiańskiego burmistrza[2]
  • 1368 – po śmierci księcia świdnickiego Bolka II, zwanego Małym, wschodnia część Milska włączona zostaje do Czech
  • 1370 – po włączeniu Łużyc Dolnych do korony czeskiej następuje połączenie Milska i Łużyc Dolnych
  • 1466/69-1490 – pod kontrolą króla Węgier Macieja Korwina będącego wówczas również antykrólem Czech
  • 1490-1526 – pod rządami Jagiellonów
 
Mapa Łużyc w 1715 r.
  • 1635 – gdy prawie całe Łużyce Górne przyłączone do Elektoratu Saksonii, miasto Schirgiswalde czeską eksklawą. Łużyce Górne przestają być częścią Korony Czeskiej.
  • 1691 - powołanie przez stany górnołużyckie komisji serbskich duchownych do stworzenia górnoserbskiego języka pisanego[2]
  • 1693 - przetłumaczenie na język serbski Małego Katechizmu przez proboszcza Michała Frencla[2]
  • 1697-1763 – Łużyce Górne jako część Elektoratu Saksonii w unii personalnej z Polską. Przez miasta Hoyerswerda, Königsbrück czy Lubań wiodą trasy częstych przejazdów królów Polski Augusta II i Augusta III z Drezna do Warszawy i Wschowy. Pamiątką po tym okresie są m.in. liczne pocztowe słupy dystansowe ozdobione herbami Polski i Saksonii, monogramami królów Augusta II i Augusta III i polską koroną królewską w miastach łużyckich oraz kamienie milowe ozdobione monogramami królów w pomniejszych miejscowościach i dzielnicach
  • 1722 – protestanccy czescy imigranci (bracia morawscy) zakładają miasto Herrnhut, w 1742 zakładają miasto Niska
  • w latach 60-tych XVIII w. w Wojrowicach dzieciństwo spędza Jan Henryk Dąbrowski
  • 1806 – w granicach Królestwa Saksonii
 
Łużyce w 1886 roku

Miasta górnołużyckieEdytuj

Lp. Miasto Populacja
(2014)
Państwo Jednostka administracyjna
1. Görlitz (Zhorjelc)[a] 54 193 Niemcy Saksonia
2. Budziszyn (Bautzen, Budyšin) 39 475 Niemcy Saksonia
3. Hoyerswerda (Wojerecy)[b] 33 825 Niemcy Saksonia
4. Zgorzelec[a] 31 716 Polska województwo dolnośląskie
5. Żytawa (Zittau)[c] 25 792 Niemcy Saksonia
6. Lubań[d] 21 788 Polska województwo dolnośląskie
7. Bogatynia[c] 18 385 Polska województwo dolnośląskie
8. Biała Woda (Weißwasser, Běła Woda)[e] 17 074 Niemcy Saksonia
9. Löbau (Lubij) 15 288 Niemcy Saksonia
10. Kamenz (Kamjenc) 15 158 Niemcy Saksonia
11. Ebersbach-Neugersdorf (Habrachćicy-Nowe Jěžercy) 12 713 Niemcy Saksonia
12. Bischofswerda (Biskopicy) 11 414 Niemcy Saksonia
13. Niska (Niesky)[e] 9 526 Niemcy Saksonia
14. Lauta (Łuty) 8 680 Niemcy Saksonia
15. Pulsnitz (Połčnica) 7 524 Niemcy Saksonia

Wsie górnołużyckieEdytuj

GaleriaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. a b Miasto zaliczane także do Dolnego Śląska z racji na przynależność do piastowskiego księstwa jaworskiego w latach 1319–1329 i prowincji Śląsk i Dolny Śląsk w latach 1815–1945.
  2. Miasto zaliczane także do Dolnego Śląska z racji na przynależność do prowincji Śląsk i Dolny Śląsk w latach 1825–1945.
  3. a b Miasto stanowiło także część Dolnego Śląska jako przynależne do piastowskiego księstwa jaworskiego w latach 1319–1337.
  4. Miasto zaliczane także do Dolnego Śląska z racji na przynależność do piastowskiego księstwa jaworskiego w latach 1319–1337 i prowincji Śląsk i Dolny Śląsk w latach 1815–1945.
  5. a b Miasto zaliczane także do Dolnego Śląska z racji na przynależność do prowincji Śląsk i Dolny Śląsk w latach 1815–1945.

PrzypisyEdytuj

  1. Lech Leciejewicz: Słowianie zachodni. Z dziejów tworzenia się średniowiecznej Europy. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1989, s. 234, 235. ISBN 83-04-02690-2.
  2. a b c d e f g h i Jasper von Richtohofen, Bieżuczanie - Milczanie - Serbowie, Słowiańskie osadnictwo na niemieckich i polskich Górnych Łużycach po obu stronach Nysy, [w:] Milicz. Gród na pograniczu, Wrocław 2008

BibliografiaEdytuj