Otwórz menu główne

Gąska dachówkowata

gatunek grzyba

Gąska dachówkowata (Tricholoma imbricatum (Fr.) P.Kumm.) – gatunek grzybów należący do rodziny gąskowatych (Tricholomataceae)[1].

Gąska dachówkowata
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina gąskowate
Rodzaj gąska
Gatunek gąska dachówkowata
Nazwa systematyczna
Tricholoma imbricatum (
Führ. Pilzk. (Zwickau): 133 (1871)
Ilustracja
{{{opis drugiego obrazka}}}
Tricholoma imbricatum a2 (2).JPG
Tricholoma imbricatum 68626.jpg

Systematyka i nazewnictwoEdytuj

Pozycja w klasyfikacji: Tricholoma, Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum)[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1815 r. Elias Magnus Fries nadając mu nazwę Agaricus imbricatus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1871 r. P. Kumm., przenosząc go do rodzaju Tricholoma[1]. Niektóre synonimy łacińskie[2]:

  • Agaricus imbricatus Fr. 1815
  • Agaricus vaccinus subsp. imbricatus (Fr.) Pers. 1828
  • Cortinellus imbricatus (Fr.) Raithelh. 1970
  • Gyrophila imbricata (Fr.) Quél. 1886
  • Tricholoma fusipes Kosina 1987
  • Tricholoma imbricatum var. fusipes Bon 1990
  • Tricholoma subfusipes Kozina & Bon, in Kozina 1989

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968 r[3].

MorfologiaEdytuj

Kapelusz

Średnicy 3-8(10) cm, młody prawie dzwonkowaty, z podwiniętym brzegiem, później lekko spłaszczony do całkowicie płaskiego, najpierw gładko-włóknisty, potem na całej powierzchni, z wyjątkiem szczytu łuskowaty, czerwonobrązowy do brązowego, rzadko także z oliwkowożółtym podkładem. Skórka sucha, pękająca na drobniutkie łuseczki[4].

Blaszki

Gęste, przy trzonie zaokrąglone lub wykrojone ząbkiem, początkowo brudnobiałe, później czerwono-brązowawo poplamione. Po uszkodzeniu zmieniają barwę na brunatną[5].

Trzon

Długości 6-15 cm i grubości 1 – 1,5 cm, cylindryczny, początkowo pełny, później pusty. Na szczycie biały, poza tym bladobrązowy z drobnymi kosmkami. Podstawa trzonu zwężona lub korzeniasta. Strefa pierścieniowa niewidoczna[6].

Miąższ

Biały, przy podstawie trzonu rdzawo-brązowawy. Jest bez zapachu, lub ma słaby zapach grzybowo-ziołowy. Smak łagodny lub gorzkawy[6].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki, krótkoelipsoidalne, gładkie, bezbarwne, o średnicy 5-5,5 x 3,5-4 µm[4].

Występowanie i siedliskoEdytuj

Najliczniejsze stanowiska tego gatunku opisano w Ameryce Północnej i Europie, ale występuje także w Japonii, Australii i Kostaryce w Ameryce Środkowej[7]. W Polsce jest dość rzadki[5][6].

Rośnie od września do grudnia w lasach iglastych, przede wszystkim pod sosnami, rzadziej pod świerkami[3]. Czasami rośnie w dużych grupach i tworzy czarcie kręgi. Lubi gleby piaszczyste[6]. Jest odporny na gnicie – jego owocniki mogą utrzymywać się w lesie nawet przez kilka tygodni[8]

ZnaczenieEdytuj

Grzyb mikoryzowy[3]. Przez niektórych autorów uważany jest za grzyb jadalny: jakkolwiek mięsisty, nie jest jednak zbyt smaczny. Jadalny jest tylko gdy ma łagodny smak, część owocników jednak jest gorzka[4]. Ponadto może być pomylony z trującym krowiakiem podwiniętym[8]. W Polsce na ogół gąska dachówkowata nie jest zbierana do celów spożywczych[5][6].

Gatunki podobneEdytuj

W Polsce rośnie wiele podobnych gatunków gąsek. Istotne przy ich oznaczaniu są takie cechy morfologiczne, jak: faktura powierzchni kapelusza, jego lepkość, smak i zapach miąższu, oraz drzewa, pod którymi rosną[6]. Gąskę dachówkowatą można pomylić z trującą gąską białobrązową (Tricholoma albobrunneum). Podobne są również niejadalne: gąska żółtobrunatna (Tricholoma fulvum), gąska krowia (Tricholoma vaccinum) oraz gąska modrzewiowa (Tricholoma psammopus).

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2015-11-05].
  2. Species Fungorum. [dostęp 2015-11-05].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. KDC, 2006, s. 80. ISBN 83-7404-513-2.
  5. a b c Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  6. a b c d e f Marek Snowarski: Grzyby. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-776-4.
  7. Discover Life Maps. [dostęp 2015-06-22].
  8. a b California Fungi. [dostęp 2015-11-05].