Gęś łabędzionosa

gatunek ptaka

Gęś łabędzionosa[5], inne nazwy: gęś łabędziowa, gęś garbonosa[6], gęś chińska, gęś gwinejska, gęś trąbiąca, suchonos[6] (Anser cygnoid) – gatunek dużego, wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae), zamieszkujący Mongolię, wschodnią Rosję i północne Chiny. Zimuje głównie na południu i wschodzie Chin, gdzie też została udomowiona ok. X w. p.n.e., dając początek chińskiej gęsi domowej, powszechnie hodowanej w krajach azjatyckich i w Rosji. Nie wyróżnia się podgatunków[7].

Gęś łabędzionosa
Anser cygnoid[1]
(Linnaeus, 1758)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd blaszkodziobe
Rodzina kaczkowate
Podrodzina gęsi
Plemię Anserini
Rodzaj Anser
Gatunek gęś łabędzionosa
Synonimy
  • Anas Cygnoid Linnaeus, 1758[2]
  • Anser cygnoides (Linnaeus, 1758)[3]
  • Cygnopsis cygnoides (Linnaeus, 1758)[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     w sezonie lęgowym

     zimowiska

Samiec gęsi łabędzionosej
Głowa samca gęsi łabędzionosej z charakterystyczną naroślą na dziobie

CharakterystykaEdytuj

Wygląd zewnętrzny
Obie płci ubarwione podobnie, ale samiec jest nieco większy. Upierzenie z wierzchu brązowo-szaro-gliniaste, od spodu biało-gliniaste. Szyja dosyć długa o biało-gliniastych bokach i kasztanowo-brązowym wierzchu. Kuper biały. Dziób stosunkowo długi, całkowicie czarny z niebieskim połyskiem. Forma udomowiona ma charakterystyczną narośl-guz na czole u nasady dzioba podobnie jak u łabędzia – stąd nazwa gatunku. Nogi pomarańczowe. Oczy brązowe. Niektóre rasy hodowlane mają całkowicie białe lub łaciate (siodłate) upierzenie i pomarańczowy dziób wraz z naroślą-guzem na czole oraz niebieskie oczy.
Rozmiary
dł. ciała: ok. 85–95 cm
rozpiętość skrzydeł: ok. 150 cm
Waga
ok. 3–4 kg
Zachowanie
Rzadko pływa. Poza sezonem lęgowym tworzy niewielkie stada.

ŚrodowiskoEdytuj

Stepy i górskie doliny. Gniazduje w pobliżu terenów wilgotnych.

PożywienieEdytuj

Trawa, turzyca, a także koniczyna i liście mniszka lekarskiego.

 
Jajo

LęgiEdytuj

Gniazdo
Wprost na ziemi. Składa się z drobnych gałązek, słomy, siana, trawy, piór i ziemi.
Jaja
Samica składa 5–10 jaj.
Wysiadywanie
Trwa 28–30 dni, wysiaduje tylko samica.
W warunkach naturalnych po wykluciu się piskląt ptaki często gromadzą się w większe grupy i społecznie opiekują się młodzieżą. Gęsięta są z wierzchu oliwkowo-szare, a od spodu cytrynowożółte. Wśród ras hodowlanych nie wszystkie samice posiadają instynkt wysiadywania jaj i wodzenia piskląt.

Status i ochronaEdytuj

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje gęś łabędzionosą za gatunek narażony na wyginięcie (VU – Vulnerable). Ptak ten w naturze zmniejsza swoją liczebność ze względu na susze skutkujące mniejszym sukcesem lęgowym, przekształcanie środowiska naturalnego oraz polowania[4].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Anser cygnoides, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2014-06-16]
  2. Carboneras 1992 ↓, s. 581.
  3. a b Denis Lepage: Gęś łabędzionosa (Anser cygnoides) (Linnaeus, 1758). Avibase. [dostęp 2013-11-17].
  4. a b Anser cygnoid. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  5. Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Anserini Vigors, 1825 (1815) (wersja: 2020-01-10). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-07-23].
  6. a b Gęś garbonosa. W: Encyklopedia Wiem [on-line]. Onet.pl. [dostęp 2013-11-17].
  7. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Screamers, ducks, geese, swans (ang.). IOC World Bird List: Version 10.1. [dostęp 2020-07-23].

BibliografiaEdytuj

  • Carles Carboneras: Family Anatidae (Ducks, geese and Swans). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions, 1992. ISBN 84-87334-10-5. (ang.)

Linki zewnętrzneEdytuj