Główny Urząd Miar

polski centralny urząd metrologiczny

Główny Urząd Miarinstytucja powołana 1 kwietnia 1919 podpisanym przez naczelnika państwa Józefa Piłsudskiego 8 lutego 1919 dekretem o miarach[3] jako jedna z pierwszych instytucji administracji państwowej w odrodzonej Polsce.

Główny Urząd Miar
Logo
Logo Głównego Urzędu Miar
Ilustracja
Siedziba Głównego Urzędu Miar przy ul. Elektoralnej 2 w Warszawie
Państwo  Polska
Data utworzenia 1 kwietnia 1919
Prezes Radosław Wiśniewski
Wiceprezes Rafał Kępka (p.o.)
Budżet 51 348,0 mln zł (GUM), 104 439,0 mln zł (administracja miar) - razem 155 791,0 mln zł (2019)[1]
Zatrudnienie 304 (GUM), 1 202 (administracja miar), razem 1 506 (2019)[2]
Adres
ul. Elektoralna 2
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Główny Urząd Miar
Główny Urząd Miar
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Główny Urząd Miar
Główny Urząd Miar
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Główny Urząd Miar
Główny Urząd Miar
Ziemia52°14′30,479″N 21°00′03,189″E/52,241800 21,000886
Strona internetowa
Fragment ekspozycji zbiorów przyrządów pomiarowych na korytarzu GUM

HistoriaEdytuj

PoczątkiEdytuj

Zadaniem powołanego w 1919 urzędu było ujednolicenie systemu miar, gdyż dotąd polskie ziemie podlegały trzem różnym systemom Prus, Austro-Węgier i Rosji. Równocześnie powstawały okręgowe i obwodowe urzędy miar, które obecnie tworzą rządową administrację miar.

Od 1922 siedzibą Głównego Urzędu Miar jest zabytkowy budynek przy ulicy Elektoralnej 2 w Warszawie.

Okres powojennyEdytuj

Administracja miar po II wojnie światowej przechodziła szereg zmian organizacyjnych i działalność w dziedzinie metrologii była łączona z działalnością w dziedzinie jakości i normalizacji.

W 1966 jego zadania przejął Centralny Urząd Jakości i Miar (CUJiM). W 1972 połączono go z Polskim Komitetem Normalizacyjnym tworząc Polski Komitet Normalizacji i Miar, przekształcony w 1979 w Polski Komitet Normalizacji, Miar i Jakości (PKNMiJ).

Ustawa z 3 kwietnia 1993 o utworzeniu Głównego Urzędu Miar[4] przywróciła urzędowi historyczną, pierwszą nazwę oraz zakres kompetencji. Stało się to 1 stycznia 1994 w 75-lecie działalności tej instytucji.

Główny Urząd Miar sprawuje nadzór nad administracją miar i administracją probierczą w Polsce. Podstawowym jego zadaniem jest:

  • zapewnienie spójności pomiarowej,
  • utrzymanie państwowych wzorców miar,
  • zapewnienie wzajemnej zgodności i określonej dokładności wyników pomiarów przeprowadzanych w Polsce,
  • oraz ich zgodności z Międzynarodowym Układem Jednostek Miar.

Główny Urząd Miar łączy w sobie dwie funkcje: krajowego instytutu metrologicznego zajmującego się metrologią wzorców dla potrzeb przemysłu nauki i systemu laboratoriów wzorcujących oraz centralnego urzędu administracji państwowej w zakresie metrologii prawnej, obejmującej prawną kontrolę metrologiczną, system oceny zgodności i nadzór nad towarami paczkowanymi.

Czynności administracyjne muszą być poprzedzone pracami badawczymi – na odpowiednim stanowisku pomiarowym dokonywane jest badanie danego przyrządu pomiarowego i sprawdzanie, czy jego wskazania są wiarygodne i zgodne z wymaganiami prawnymi lub innymi. Sprawdzane przyrządy są często unikatowe, o wyjątkowo skomplikowanej, często jednostkowej konstrukcji i bardzo wysokiej dokładności pomiaru.

W Głównym Urzędzie Miar gromadzone są zbiory dawnych przyrządów pomiarowych, które stanowią Historyczne Zbiory Metrologiczne. Kolekcja GUM liczy ok. 3 tysięcy eksponatów. Oprócz muzealiów GUM posiada również bibliotekę fachową, gromadzącą literaturę metrologiczną, probierczą oraz z dziedzin pomocniczych (matematyka, fizyka, chemia, biologia itp.).

Główny Urząd Miar prowadzi współpracę z międzynarodowymi organizacjami metrologicznymi i podobnymi instytucjami w różnych krajach.

Prezesi urzęduEdytuj

Na podstawie materiału źródłowego[6][7].

KierownictwoEdytuj

Struktura polskiej administracji miar[8]Edytuj

W skład administracji miar wchodzą: Główny Urząd Miar, 10 Okręgowych Urzędów Miar wraz z 59 wydziałami zamiejscowymi. Organami administracji miar są: Prezes Głównego Urzędu Miar oraz dyrektorzy okręgowych urzędów miar[9].

  • Okręgowy Urząd Miar nr 1 w Warszawie – woj. mazowieckie i lubelskie
  • Okręgowy Urząd Miar nr 2 w Krakowie – woj. małopolskie i podkarpackie
  • Okręgowy Urząd Miar nr 3 we Wrocławiu – woj. dolnośląskie i opolskie
  • Okręgowy Urząd Miar nr 4 w Poznaniu – woj. wielkopolskie
  • Okręgowy Urząd Miar nr 5 w Katowicach – woj. śląskie
  • Okręgowy Urząd Miar nr 6 w Gdańsku – woj. pomorskie i warmińsko-mazurskie
  • Okręgowy Urząd Miar nr 7 w Łodzi – woj. łódzkie i świętokrzyskie
  • Okręgowy Urząd Miar nr 8 w Bydgoszczy – woj. kujawsko-pomorskie
  • Okręgowy Urząd Miar nr 9 w Szczecinie – woj. zachodniopomorskie i lubuskie
  • Okręgowy Urząd Miar nr 10 w Białymstoku – woj. podlaskie, część woj. mazowieckiego i część woj. warmińsko-mazurskiego

Struktura polskiej administracji probierczej[8]Edytuj

W skład administracji probierczej wchodzą:

  • Okręgowy Urząd Probierczy w Warszawie (z Wydziałami Zamiejscowymi Gdańsku, Bydgoszczy, Łodzi i Białymstoku)
  • Okręgowy Urząd Probierczy w Krakowie (z Wydziałami Zamiejscowymi w Poznaniu, we Wrocławiu, w Częstochowie i Chorzowie)

Struktura Głównego Urzędu MiarEdytuj

Organizację Głównego Urzędu Miar określa statut nadany przez ministra właściwego do spraw gospodarki (2019 - Minister Rozwoju) z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie nadania statutu Głównemu Urzędowi Miar[10] oraz regulamin organizacyjny Głównego Urzędu Miar stanowiący załącznik do zarządzenia nr 3 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 31 grudnia 2019 roku[11]. Aktualna struktura wygląda następująco:

  1. Samodzielne Laboratorium Akustyki, Ultradźwięków i Drgań;
  2. Samodzielne Laboratorium Czasu i Częstotliwości;
  3. Samodzielne Laboratorium Chemii;
  4. Samodzielne Laboratorium Długości;
  5. Samodzielne Laboratorium Elektryczności i Magnetyzmu;
  6. Samodzielne Laboratorium Fotometrii i Radiometrii;
  7. Samodzielne Laboratorium Masy;
  8. Samodzielne Laboratorium Promieniowania Jonizującego;
  9. Samodzielne Laboratorium Przepływów;
  10. Samodzielne Laboratorium Termometrii;
  11. Samodzielne Laboratorium Wsparcia Przemysłu;
  12. Biuro Strategii;
  13. Biuro Certyfikacji;
  14. Biuro Nadzoru i Kontroli;
  15. Biuro Dyrektora Generalnego;
  16. Biuro Zarządzania Finansami.

Budżet, zatrudnienie i wynagrodzeniaEdytuj

Wydatki i dochody Głównego Urzędu Miar są realizowane w części 64 budżetu państwa[12].

W 2019 wydatki w części 64 Budżetu Państwa wyniosły 50 495,0 mln zł (GUM) oraz 104 669,6 mln zł (administracja miar), a dochody 8 374,1 mln zł (GUM) oraz 64 244,2 mln zł (administracja miar)[13]. Przeciętne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło 305 osoby (GUM) oraz 1 222 osoby (administracja miar), a średnie miesięczne wynagrodzenie brutto 6 665,2 zł (GUM) oraz 4 752,9 zł (administracja miar)[13].

W ustawie budżetowej na 2020 wydatki Głównego Urzędu Miar zaplanowano w wysokości 57 038 mln zł (GUM) oraz 113 578 (administracja miar), razem 170 620 mln zł, a dochody 65 552 mln zł[14].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 r. (nr ewid. 59/2020/P/20/001/KGP)..
  2. Informacja o wynikach kontroli wykonania budżetu państwa w 2019 r. w części 64 Główny Miar. W: Najwyższa Izba Kontroli [on-line]. nik.gov.pl, maj 2020. s. 18. [dostęp 2020-09-16].
  3. Dekret o miarach z dnia 8 lutego 1919 r. (Dz.U. z 1919 r. nr 15, poz. 211).
  4. Ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. o utworzeniu Głównego Urzędu Miar (Dz.U. z 1993 r. nr 55, poz. 247).
  5. Kierownictwo, Główny Urząd Miar [dostęp 2019-08-05] (pol.).
  6. Andrzej Barański, 100 lat Głównego Urzędu Miar, s. 344, Warszawa: Główny Urząd Miar, 2019, ISBN 978-83-940756-3-7 (pol.).
  7. Kierownictwo GUM od 1919 r., gum.gov.pl [dostęp 2020-06-04] (pol.).
  8. a b Strona Głównego Urzędu Miar [dostęp 2020-03-30].
  9. Rządowe Centrum Legislacji, Ustawa z dnia 23 marca 2017 r – Dziennik Ustaw, dziennikustaw.gov.pl [dostęp 2018-01-06] (pol.).
  10. Internetowy Serwis Aktów Prawnych [dostęp 2020-03-30].
  11. Strona Głównego Urzędu Miar [dostęp 2020-03-30].
  12. Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 30 czerwca 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie klasyfikacji części budżetowych oraz określenia ich dysponentów (Dz.U. z 2016 r. poz. 1026)
  13. a b Najwyższa Izba Kontroli, Informacja o wynikach kontroli. Wykonanie budżetu państwa w 2019 r. w części 64 – Główny Urząd Miar, 4 maja 2020.
  14. Ministerstwo Finansów, Ustawa budżetowa na rok 2020 z dnia 14 lutego 2020 roku - podpisana przez Prezydenta RP 30 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 571), 30 marca 2020.

Linki zewnętrzneEdytuj