Otwórz menu główne

Głobikowa

wieś w województwie podkarpackim

Głobikowawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie dębickim, w gminie Dębica[3][4].

Głobikowa
Kościół parafialny pw. Matki Bożej Królowej Polski
Kościół parafialny pw. Matki Bożej Królowej Polski
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat dębicki
Gmina Dębica
Wysokość 452 m n.p.m.
Liczba ludności (2011) 562[1][2]
Strefa numeracyjna 14
Kod pocztowy 39-208
Tablice rejestracyjne RDE
SIMC 0818090
Położenie na mapie gminy wiejskiej Dębica
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Dębica
Głobikowa
Głobikowa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Głobikowa
Głobikowa
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Głobikowa
Głobikowa
Położenie na mapie powiatu dębickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu dębickiego
Głobikowa
Głobikowa
Ziemia49°57′30″N 21°26′20″E/49,958333 21,438889
Strona internetowa miejscowości

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

GeografiaEdytuj

Głobikowa to rozległa wioska na płaszczowinie podgórskiej, położona na wysokości od 360 do 460 m n.p.m. w południowo-zachodniej części Pogórza Strzyżowskiego należącego do Pogórza Karpackiego (najwyżej położona wieś w Gminie Dębica)[5].

Miejscowość leży na styku czterech gmin: Dębicy, Ropczyc, Brzostku i Pilzna. Odległość od siedziby gminy wynosi 17 km. Powierzchnia wsi liczy 735,2 ha, w tym gruntów ornych jest 454 ha. Na jednej trzeciej rosną lasy. Znajduje się tutaj 175 gospodarstw rolnych. Zdecydowanie przeważają gospodarstwa o powierzchni od 2 do 5 ha (57%) oraz od 1 do 2 ha (36%)[5].

Wieś składa się z kilku przysiółków: Górzyzna, Kamieniec, Podlas, Zalesie[5].

Miejscowość charakteryzuje się wysokimi walorami przyrodniczymi, ze wszystkich stron otoczona jest lasami liściastymi, w których dominuje chroniona buczyna karpacka. Ze względu na bogatą faunę i florę oraz walory krajobrazowe tereny wokół Głobikowej zaliczono do obszaru chronionego (otulina) Czarnorzecko – Strzyżowskiego Parku Krajobrazowego[5].

HistoriaEdytuj

Początki Głobikowej sięgają XIV wieku, kiedy po przyłączeniu przez króla Kazimierza Wielkiego Rusi Czerwonej do Polski, nasilił się ruch osadniczy. Pierwsze pisemne wzmianki o Głobikowej pojawiają się w XV wieku. W tym czasie wieś była własnością Jana Podgrodzkiego herbu Gryf. W końcu XV i na początku XVI wieku rodu Gryfitów[6].

Mieszkańcy wsi trudnili się rolnictwem i hodowlą bydła. Rolę uprawiano metodą trójpolówki, na wielką skalę karczowano lasy w celu uzyskania ziemi pod uprawę. Aż do 1846 roku (uwłaszczenie) panowała pańszczyzna. Chłopi odrabiali pańszczyznę przez 5 dni w tygodniu, oddawali też daniny, byli zobowiązani do dodatkowych prac, np. w czasie siewów i żniw (tzw. daremszczyzna). Płacili również dziesięcinę na rzecz Kościoła[6].

W 1772 roku po I rozbiorze Polski, Głobikowa znalazła się pod panowaniem austriackim. Sytuacja chłopów poprawiła się przynajmniej pod względem formalno-prawnym. Chłop mógł się zwrócić do cyrkułu ze skargą na dziedzica. Z zapisów cyrkułu wynika, że skarg było sporo.[6]

W 1846 tym roku na terenie Galicji miało miejsce zbrojne wystąpienie chłopów, znane jako rabacja, które nie ominęło też Głobikowej. W czasie jej trwania zamordowany został działacz społeczny Konstanty Słotwiński[6]. W 1846 roku, z woli cesarza Austrii, pańszczyzna została zniesiona.

W 1911 roku otwarto w Głobikowej szkołę podstawową.

W czasie trwania drugiej wojny światowej na terenie Głobikowej i okolicznych miejscowości prowadzone były ciężkie walki pozycyjne.

Lata po II wojnie światowej to okres przywracania ziemi pod użytkowanie rolne (rozminowywanie, wykrywanie niewybuchów i niewypałów, rekultywacja, zasiewy) oraz odbudowywanie doszczętnie zniszczonych gospodarstw domowych.

Późniejszy okres Polski Ludowej przyniósł powolny rozwój infrastruktury wsi. W roku 1969 oddano do użytku nowy budynek szkoły, a w grudniu 1971 roku wsie: Głobikowa, Gębiczyna, Braciejowa i Połomia zostały zelektryfikowane. W maju 1972 roku wybudowano utwardzoną drogę z Dębicy do Głobikowej i uruchomiono na tej trasie linię PKS. W 1992 roku oddano do użytku gazociąg wiejski. W 1998 roku podłączono linię telefoniczną.

EdukacjaEdytuj

We wsi znajduje się Zespół Szkół im. Konstantego Leliwy Słotwińskiego w budynku odanym do użytku w 1968 roku.

Pierwszą szkołę w Głobikowej zbudowano w 1910 roku, a otwarto w 1911. Przed 1911 rokiem nie było szkoły i dzieci nie uczyły się. W czasie II wojny światowej szkoła została znacznie uszkodzona w wyniku działań wojennych. Jej budynek wyremontowano i w 1946 roku przywrócono do użytku. W 1968 roku zbudowano nową szkołę. Budynek oddano do użytku w 28 października 1968 roku[5].

ParafiaEdytuj

We wsi znajduje się kościół filialny pw. Matki Bożej Królowej Polski. Wybudowany został w latach 1977-1980 przez mieszkańców wsi. W 1980 roku został poświęcony przez arcybiskupa Jerzego Ablewicza. Głobikowa należy do parafii Gumniska.

Osobliwości i atrakcje turystyczneEdytuj

 
Park dinozaurów w Głobikowej

W centrum wsi, przy drodze, znajdują się:

W przysiółku Kamieniec znajdują się:

  • wieża przekaźnikowa-telekomunikacyjna (RTV i GSM) - górująca nad okolicą, niegdyś wykorzystywana do utrzymywania łączności przez stacjonujące w okolicznym lesie wojska sowieckie.
  • dwie kapliczki: murowana, pw. Jana Nepomucena (druga połowa XIX wieku, obok wieży), przydrożna (nr 122) z lat dwudziestych XX wieku (na rozdrożu, obok przystanku PKS).
  • park podworski "Tomaszówka" (rejestr zabytków A-258). Obiekt w XIX wieku należał do rodziny Łobażewskich. W XX wieku przejął go Padlewicz, a następnie Sanguszko. W 1920 roku nabył go Stanisław Mączka. Jest to park krajobrazowy z liczącym kilkaset lat jesionem i aleją dębów uznawanych za pomniki przyrody.

PrzypisyEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj