Gaëtan Dugas

Gaëtan Dugas (ur. 20 lutego 1953, zm. 30 marca 1984) – kanadyjski steward, chory na AIDS.

Gaëtan Dugas
Data urodzenia

20 lutego 1953

Data śmierci

30 marca 1984

Zawód, zajęcie

steward

Pracował dla linii lotniczych Air Canada. W marcu 1984 roku w Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) przeprowadzono badania śledzące kontakty i praktyki seksualne homoseksualnych i biseksualnych mężczyzn w Kalifornii, Nowym Jorku i kilku innych stanach. Odkryto, że Dugas znajdował się w centrum sieci partnerów seksualnych[1]. Doprowadziło to do określenia go mianem pacjenta zero, chociaż podejrzenia, że to on przyniósł HIV do Ameryki Północnej zostały obalone[2]. Jego przykład jest wykorzystywany w epidemiologii jako przypadek wskazujący[3].

Dugas podróżował po świecie i miał mnóstwo kontaktów seksualnych z innymi mężczyznami. W tamtym czasie homoseksualizm był w dużej mierze nielegalny, a środowisko gejowskie istniało głównie w podziemiach. Gejowskie bary i łaźnie były miejscem spotkań towarzyskich. Kwestie jak wiele wiedziano o wirusie HIV i AIDS na początku lat 80. oraz kiedy zdiagnozowano chorobę u Dugasa są sporne[4].

Dugas zmarł 30 marca 1984 roku w Quebec w Kanadzie w wyniku niewydolności nerek spowodowanej infekcją związaną z AIDS.

Hipoteza pacjenta zeroEdytuj

Badania opublikowane w The American Journal of Medicine(ang.) w 1984 udowodniły, że wiele początkowych zakażeń wirusem HIV pochodziło od chorego stewarda. Epidemiolodzy założyli hipotezę, że Dugas przyniósł wirus z Afryki i zaraził nim środowisko gejowskie na Zachodzie.

Na osobę Dugasa szczególną uwagę zwraca Randy Shilts(ang.) w książce „And the Band Played On: Politics, People and the AIDS Epidemic(ang.)” (1987), która dokumentuje wybuch epidemii AIDS w Stanach Zjednoczonych, i której filmowa adaptacja „A orkiestra grała dalej”, ukazała się w 1993 roku (Jeffrey Nordling jako Gaëtan Dugas). Dugas jest opisany jako czarujący, przystojny i wysportowany mężczyzna, który według własnej oceny posiadał setki partnerów seksualnych rocznie. Twierdził, że odkąd stał się aktywny seksualnie w 1972 roku, miał ponad 2500 partnerów seksualnych w Ameryce Północnej[5]. Shilts prezentuje zachowania Dugasa jako będące prawie socjopatyczne – rzekomo celowo zarażając albo przynajmniej lekkomyślnie narażając innych na kontakt z wirusem HIV. Mimo że został ostrzeżony przez lekarzy, iż może przenosić chorobę na innych, odpowiedział: „Ktoś mnie tym zaraził, ale nie zamierzam rezygnować z seksu”[3][6][7][8].

Analiza genetyczna HIV wspiera niejako teorię pacjenta zero, gdyż Dugas zaliczany jest do grupy homoseksualnych mężczyzn, którzy często podróżowali, były bardzo aktywni seksualnie i zmarli na AIDS w bardzo wczesnym stadium epidemii[9].

Jednak duża liczba ekspertów wyraziła swoje zastrzeżenia co do badań CDC na temat pacjenta zero i obarczenia Dugasa odpowiedzialnością za sprowadzenie HIV do miast, takich jak Los Angeles i San Francisco. W badaniu poświęconemu pacjentowi zero, średnia długość czasu pomiędzy kontaktem seksualnym a wystąpieniem objawów wynosiła 10 i pół miesiąca[10]. Choć książka Shiltsa nie stawia takiego zarzutu, powszechna stała się plotka, że Dugas był głównym roznosicielem wirusa. W 1988 roku Andrew R. Moss opublikował przeciwstawny punkt widzenia w amerykańskim dwutygodniku The New York Review of Books[11].

Artykuł z listopada 2007 roku opublikowany w czasopiśmie naukowym Proceedings of the National Academy of Sciences dowodzi, że HIV został wprowadzony do Haiti z Afryki w 1966 roku, a z Haiti do Stanów Zjednoczonych w 1969 roku[12]. Wyniki te wydają się odrzucać hipotezę pacjenta zero, że Dugas był odpowiedzialny za wprowadzenie wirusa HIV do Ameryki Północnej.

W maju 2016 roku, grupa naukowców pod kierownictwem prof. Michaela Worobeya, ekologa i biologa ewolucyjnego, przeprowadziła badania genetyczne próbek krwi pobranych od gejów i biseksualnych mężczyzn w 1978 i 1979 roku jako część badań dotyczących wirusowego zapalenia wątroby typu B i na podstawie wyników stwierdzono, że Dugas nie był źródłem wirusa w USA. Na drzewie genealogicznym wirusa HIV Dugas znalazł się w środku, nie na początku, a więc przekonanie, że jest on pacjentem zero – jak twierdzi prof. Worobey – nie jest poparte przez dane naukowe[13][14].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Guy Babineau, Gaétan Dugas and the 'AIDS Mary' myth, 2007.
  2. The Cell That Started a Pandemic. [dostęp 2016-07-19].
  3. a b Pete Moore, Tajemnicze choroby współczesnego świata, Bellona, 2015, s. 256.
  4. RICHARD A. MCKAY, “Patient Zero”: The Absence of a Patient’s View of the Early North American AIDS Epidemic, 2014.
  5. Malcolm Gladwell, The Tipping Point: How Little Things Can Make a Big Difference, Little Brown, 2000, ISBN 0-316-34662-4.
  6. Józef Krzyk, Życie w czasach AIDS. Historia plagi, wyborcza.pl, 2016.
  7. Randy Shilts, And the Band Played On: Politics, People and the AIDS Epidemic, St. Martin's Press, 1987, ISBN 0-312-00994-1.
  8. William A. Henry III, The Appalling Saga of Patient Zero, „Time”, 24 czerwca 2001, ISSN 0040-718X [dostęp 2016-07-12].
  9. Carla Kuiken i inni, Genetic Analysis Reveals Epidemiologic Patterns in the Spread of Human Immunodeficiency Virus, „American Journal of Epidemiology”, 9, 2000, s. 814–822, DOI10.1093/aje/152.9.814, ISSN 0002-9262, PMID11085392 [dostęp 2016-07-11] (ang.).
  10. David M. Auerbach i inni, Cluster of cases of the acquired immune deficiency syndrome.Patients linked by sexual contact, „The American Journal of Medicine”, 1984.
  11. John F. Murray, Andrew R. Moss, Diane Johnson, ‘AIDS Without End’, The New York Review of Books, 1988 [dostęp 2016-07-11].
  12. M. Thomas P. Gilbert i inni, The emergence of HIV/AIDS in the Americas and beyond, „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America”, 47, 2007, s. 18566–18570, DOI10.1073/pnas.0705329104, ISSN 0027-8424, PMID17978186, PMCIDPMC2141817 [dostęp 2016-07-11].
  13. Trenton Straube, Mapping Out Early AIDS in the U.S., 16 maja 2016 [dostęp 2016-07-11].
  14. Melissa Dahl, The Man Who Was Wrongly Labeled As HIV’s ‘Patient Zero’, 2016 [dostęp 2016-07-11].