Otwórz menu główne

Garbary – część Starego Miasta w Poznaniu (w ścisłym rozumieniu), przebiegająca zasadniczo na osi północ-południe, wzdłuż ulicy Garbary.

POL Poznań COA.svg Poznań
ulica
Garbary
Centrum, Stare Miasto
Długość: 1857 m[1]
Ulica Garbary przy skrzyżowaniu z ulicą Szyperską (2017)
Ulica Garbary przy skrzyżowaniu z ulicą Szyperską (2017)
Przebieg
Ikona ulica z lewej.svg światła 0 m ↑ ul. Strzelecka Uwaga, tramwaj! ↘
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ← ul. Kazimierza Wielkiego Droga jednokierunkowa
ul. Krakowska →
Ikona ulica z prawej.svg ul. św. Marii Magdaleny Zakaz wjazdu
Ikona ulica z lewej.svg ul. Długa
Ikona ulica plac.svg pl. Bernardyński
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ← ul. Dowbora-Muśnickiego Uwaga, tramwaj!Zakaz ruchu
pl. Bernardyński Uwaga, tramwaj!Zakaz ruchu →
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Wszystkich Świętych
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ← ul. Grobla
ul. Wodna →
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Woźna Droga jednokierunkowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Wielka
Ikona ulica z lewej.svg ul. Dominikańska
Ikona ulica z prawej.svg ul. Szyperska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ← ul. Estkowskiego
ul. Małe Garbary Uwaga, tramwaj! →
Ikona ulica z prawej.svg ↙ ul. Piaskowa
Ikona ulica z lewej.svg światła ul. Grochowe Łąki
Ikona ulica z prawej.svg światła ul. Szyperska
Ikona ulica z prawej.svg Poznańska Palarnia Kawy Astra
Ikona ulica z lewej.svg światła ul. Północna Zakaz wjazdu
Ikona wiad kolejowy.svg linia kolejowa 3
Ikona ulica z lewej.svg wyjazd z pętli autobusowej Garbary Zakaz wjazdu
Ikona ulica z lewej.svg światła 1857 m al. Armii Poznań Droga jednokierunkowa ↗
↙ ul. Szelągowska
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
ulica Garbary
ulica Garbary
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Garbary
ulica Garbary
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
ulica Garbary
ulica Garbary
Ziemia52°24′39,3″N 16°56′18,6″E/52,410920 16,938500
Garbary widziane z północy – w tle Kościół św. Franciszka Serafickiego

Spis treści

HistoriaEdytuj

Garbary zlokalizowane były w średniowieczu pomiędzy wschodnimi murami Poznania a Chwaliszewem. Stanowiły wąską, długą osadę służebną. Dzieliły się na trzy części, które częściowo rozróżniano jeszcze po II wojnie światowej:

  • północną (Tama Garbarska) – rejon pomiędzy ul. Estkowskiego, a stacją Poznań Garbary (dawniej Poznań Tama Garbarska). Tutaj znajdują się m.in. Grochowe Łąki,
  • środkową (właściwe Garbary, tzw. Wielkie) – od ul. Estkowskiego do Placu Bernardyńskiego,
  • południową – poniżej Placu Bernardyńskiego, częściowo utożsamiane z Piaskami.

Mieszkańcy Garbar zajmowali się przede wszystkim oprawianiem skór, byli to garbarnicy, zwani też skórnikami. Fach ten wymagał dostępu do dużych ilości wody, co zapewniały Warta (m.in. tzw. Stara Rzeka) z jednej strony, a fosa miejska z drugiej. Garbowanie skór powodowało powstawanie nieprzyjemnych zapachów, z których znana była osada.

W XIX wieku ulica Garbary obrosła reprezentacyjnymi, wielopiętrowymi kamienicami w stylach historycznym i secesyjnym. Powstawały tu także liczne niewielkie zakłady przemysłowe, często w podwórzach.

W latach 19761977, w związku z gruntowną przebudową trasy komunikacyjnej z centrum miasta w kierunku Warszawy (ul. Solna, ul. Małe Garbary), przebudowano całkowicie skrzyżowanie Garbar z ulicami Estkowskiego i Małe Garbary. Została wybudowana też trasa tramwajowa z Garbar do Placu Wielkopolskiego. Podczas prac napotykano na niewypały z okresu II wojny światowej, a także na fundamenty nie istniejących już wtedy budynków oraz fragmenty fortyfikacji i schronów, co utrudniało prowadzenie przebudowy. Podczas przebudowy wyburzono przy ulicy Garbary budynki o numerach 90, 92, 93, 95. Na każdym odcinku prace rozpoczęto 29 października 1976 roku, a zakończono 6 czerwca 1977 roku[2].

W 2008 miasto ogłosiło zamknięty konkurs architektoniczny na zagospodarowanie terenów przy ul. Północnej. Według jednej z propozycji (architekt Wojciech Krawczuk) teren ten zająć miały budynki mieszkalne, biurowe oraz użyteczności publicznej z punktowcem na rzucie trójkąta. W centrum znaleźć miał się plac połączony ze Starym Miastem za pomocą pasażu (pomiędzy Rzeźnią Miejską i lodowiskiem Bogdanka), a z Ostrowem Tumskim kładką nad Wartą na przedłużeniu ul. Północnej. Do realizacji tych zamierzeń nigdy nie doszło[3].

Niektóre obiekty zabytkowe i osobliwościEdytuj

Obiekty zlokalizowane w tym rejonie to m.in. (od północy):

Na całym odcinku ulicy Garbary stoją liczne kamienice z XIX i XX wieku o wybitnych walorach artystycznych i dekoracyjnych, np. Garbary 49 (z motywami kuźniczymi) czy Plac Bernardyński 1/2 (19001902, architekt Ludwik Frankiewicz). Na kamienicy przy ul. Garbary 44 umieszczone są popiersia Adama Mickiewicza i Tadeusza Kościuszki, a przy Garbarach 48 – prawdopodobnie Władysława Niegolewskiego i Kazimierza Kantaka[4].

KomunikacjaEdytuj

Ulicą Garbary do lat 70. XX wieku kursowały tramwaje – pętle znajdowały się przy ul. Północnej oraz Woźnej. Obecnie jeżdżą tędy autobusy MPK Poznań, a tramwaje przecinają Garbary na Placu Bernardyńskim (linie 5, 13, 16) i na ul. Estkowskiego (linie 3, 4, 8, 16, 17).

Linie autobusoweEdytuj

  • Linie dzienne[5]
  • Linie podmiejskie[5]

FloraEdytuj

We wrześniu 1950 stwierdzono w rejonie stacji Poznań Garbary (ulica Garbary róg Północnej, pod płotem stacyjnym) jedno z pierwszych w Polsce stanowisk iwy rzepieniolistnej, która została tu zawleczona prawdopodobnie z transportem wojskowym w czasie II wojny światowej. Było to kilka okazów, przekraczających dwa metry wysokości. Rośliny odnawiały się rokrocznie w mniej więcej tej samej liczbie. Towarzyszył im, również zawleczony, szarłat szorstki[7].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu: Spis dróg publicznych będących w administracji ZDM Poznań (stan na styczeń 2018) w formacie PDF (pol.). zdm.poznan.pl. [dostęp 2018-06-24].
  2. Kronika Miasta Poznania nr 1/1978 s.81-94
  3. Jakub Głaz, Na Północnej bez zmian, w: IKS Poznański Informator Kulturalny, Sportowy i Turystyczny nr 8(298)/2016, s.48, ISSN 1231-9139
  4. Jerzy Borwiński, Popiersia na fasadach kamienic jako pomniki wybitnych Polaków, w: Kronika Miasta Poznania, nr 2/2001, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 2001, ss.240-241, ISSN 0137-3552
  5. a b Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu: Mapa sieci połączeń ZTM Poznań (pol. • ang.). ztm.poznan.pl, 2017-11-20. [dostęp 2017-11-27].
  6. Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu: Mapa sieci połączeń nocnych ZTM Poznań (pol. • ang.). ztm.poznan.pl, 2017-11-20. [dostęp 2017-11-27].
  7. Jarosław Urbański, Iva xanthiifolia N u t t. (Compositae) w Poznaniu, w: Sprawozdania Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, nr 1/1955, s.332

BibliografiaEdytuj

  1. Poznań – atlas aglomeracji 1:15.000, wyd. CartoMedia/Pietruska & Mierkiewicz, Poznań, 2008, ​ISBN 978-83-7445-018-8
  2. Włodzimierz Łęcki, Piotr Maluśkiewicz, Poznań od A do Z, wyd. KAW, Poznań, 1986, ss.106-107, ​ISBN 83-03-01260-6
  3. Praca zbiorowa, Atlas architektury Poznania, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 2008, ss.109-110, 121–127, ​ISBN 978-83-7503-058-7
  4. Praca zbiorowa, Poznań – spis zabytków architektury, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 2004, s.67, ​ISBN 83-89525-07-0
  5. Jerzy Topolski (redakcja), Dzieje Poznania, Warszawa-Poznań, PWN, 1988, ss.226-227, ​ISBN 83-01-08194-5
  6. Marcin Libicki, Poznań – przewodnik, Wydawnictwo Gazeta Handlowa, Poznań, 1997, ss.89-90, ​ISBN 83-902028-4-0