Otwórz menu główne

Garnizon I RzeczypospolitejEdytuj

Garnizon carskiEdytuj

Sztab 3 Korpusu Armijnego

  • 27 Dywizja Piechoty
    • 1 Brygada Piechoty
      • 105 Orenburgski Pułk Piechoty
      • 106 Ufimski Pułk Piechoty
    • 2 Brygada Piechoty
      • 107 Trocki Pułk Piechoty
    • 27 Brygada Artylerii
  • 3 Pułk Kozaków Dońskich z 3 Dywizji Kawalerii
  • 3 batalion saperów
  • 2 kompania telegraficzna

Garnizon Wojska Polskiego II RPEdytuj

 
Plan Wilna z 1934
 
Szkoła Podoficerska 5 Pułku Piechoty Legionów w Wilnie

Prestiż miasta w okresie II Rzeczypospolitej podnosił między innymi fakt, że było ono dużym garnizonem wojskowym. Stacjonowały w nim między innymi:

  • Dowództwo 2 Armii (1920–1922)
  • Inspektorat Armii Nr 1 (1921–1926)
  • Inspektorat Armii w Wilnie (1926–1939) – budynek na Podzamczu (fragment Zamku Dolnego)
  • Skład osobowy generała do prac przy GISZ z siedzibą w Wilnie
  • Komenda miasta – ul. Arsenalska (Arsenalo), obecnie znajduje się tu Muzeum Narodowe

Piechota

Kawaleria

Artyleria

  • 1 pułk artylerii lekkiej Legionów – stacjonował w byłym klasztorze Kanoników Laterańskich na Antokolu; został on przejęty w XIX w. przez władze rosyjskie i zamieniony na koszary. Jego dowództwo kwaterowało w zabudowaniach klasztoru Bernardynów przy ul. św. Anny (Maironio).
  • 3 pułk artylerii ciężkiej (1921–1939)
  • 33 dywizjon artylerii lekkiej
  • 3 dywizjon artylerii przeciwlotniczej
  • 2 bateria pomiarów artylerii

Korpus Ochrony Pogranicza

Łączność

  • kompania łączności Obszaru Warownego „Wilno”
  • kompania łączności 1 DP Leg.

Pozostałe oddziały i instytucje wojskowe

  • komenda miasta - ulica Arsenalska
  • 3 pułk Saperów Wileńskich – ul. Arsenalska (Arsenalo), obecnie znajduje się w nich Muzeum Narodowe;
  • 3 batalion Saperów Wileńskich
  • detaszowany dywizjon lotniczy na lotnisku Porubanek
  • III dywizjon myśliwski 5 pułku lotniczego na lotnisku Porubanek
  • wydzielona kompania czołgów TK 7 batalionu pancernego
  • pluton żandarmerii Wilno I (3 dywizjon żandarmerii)
  • pluton żandarmerii Wilno II (3 dywizjon żandarmerii)
  • Składnica Uzbrojenia OWar. „Wilno”
  • Składnica Materiału Intendenckiego nr 12
  • Wojskowy Sąd Okręgowy nr 3
  • Wojskowa Prokuratura Okręgowa nr 3
  • Wojskowy Sąd Rejonowy w Wilnie
  • Wojskowe Więzienie Śledcze nr 3 – pałac Słuszków przy ul. Tadeusza Kościuszki (T. Kosciuskos)
  • szpital garnizonowy – w pałacu Sapiehów przy ul. Sapieżyńskiej (L. Sapiegos). Na początku XIX w. został przejęty przez władze rosyjskie i zamieniony na szpital wojskowy. W tym charakterze służył także Wojsku Polskiemu; w budynku nadal znajduje się szpital.
  • kasyno oficerskie (garnizonowe) – ul. Mickiewicza (Gedimino prospektas) 13[9],
  • Dom Żołnierza Polskiego – Rynek Kalwaryjski (między dzisiejszymi ulicami H. Manto, Turgaus, Rinktines). Mieściły się w nim m.in. Teatr Żołnierski oraz Towarzystwo Wiedzy Wojskowej. Budynek nie istnieje.
  • boisko sportowe przy ul. Kościuszki, wybudowane w latach 1923–1924 przez 6 pułk piechoty Legionów jako stadion pułkowy – (aktualnie jako stadion miejski)
  • służba duszpasterska – kapelan garnizonu Wilno: ks. st. kap. Franciszek Tyczkowski (1939)[10]
  • kościół garnizonowy pw. św. Ignacego Loyoli
  • cmentarz wojskowy na Antokolu

W 1939, w garnizonie Wilno, zmobilizowane zostały między innymi:

Obsada personalna komendy miastaEdytuj

Obsada personalna komendy miasta w marcu 1939[11][a]:

  • komendant miasta – ppłk piech. Tadeusz Paweł Podwysocki
  • adiutant – kpt. adm. (piech.) Józef Władysław Sierosławski
  • kierownik referatu mobilizacyjnego – kpt. adm. (art.) Stefan Grzmielewski
  • kierownik referatu bezpieczeństwa i dyscypliny – kpt. adm. (art.) Jan Apoznański
  • kierownik referatu administracyjno-kwaterunkowego – kpt. adm. (piech.) Piotr Ilgiewlcz
  • kapelan garnizonu – st. kpl. ks. Franciszek Tyczkowski

Garnizon litewskiEdytuj

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[12].

PrzypisyEdytuj

  1. 3 Regiment Pieszy Buławy Polnej Litewskiej wielokrotnie zmieniał swoje stanowisko: Mińsk (1775), Janiszki (1778), Nowogródek, Szereszów (1778-1789), Kowno (1789), Wilno (1790), Kowno (1791), Preny (XII 1792), Szaty (1794).
  2. 4 Regiment Pieszy Buławy Polnej Litewskiej wielokrotnie zmieniał swoje stanowisko: Brześć, Terespol (1783), Wilno (1787-1789), Borysów (1790), Mińsk (1791), Słuck (1792), Żyżmory (1794). .
  3. Kolejne stanowiska: Pińsk, Wilno (1778), Mścibów (1779), Wilno (1783), Brześć Litewski (1789).
  4. Kolejne stanowiska: Wilno, Nowogródek (1790), Poniewież (1792).
  5. Kolejne stanowiska: Oszmiańskie, Wilno (1791), Smorgonie (1791), Oszmiana (1792), Wilno, Smorgonie (1794).
  6. Satora 1990 ↓, s. 35.
  7. Obok koszar wybudowana została kolonia domków oficerskich i podoficerskich, obecnie zostały odremontowane i przekazane władzom cywilnym.
  8. Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. s. 36.
  9. Pierwotnie rosyjski sąd wojenny, następnie siedziba litewskiej „Taryby”, a od 1919 roku – Urzędu Generalnego Komisarza Ziem Wschodnich. Przejęty przez wojsko i przeznaczony na Dom Oficera.
  10. Franciszek Tyczkowski. W: Bogusław Szwedo: Zawsze w Pierwszej Lini. Kapelani odznaczeni Orderem Virtuti Militari 1914-1921,1939-1945. Warszawa: Rytm, 2004.
  11. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 840.
  12. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.

BibliografiaEdytuj