Otwórz menu główne

Gaston Jan Baptysta Burbon, książę Orleanu fr. Gaston Jean-Baptiste, duc d'Orléans (ur. 25 kwietnia 1608 w Fontainebleau, zm. 2 lutego 1660 w Blois) – trzeci syn Henryka IV Burbona, króla Francji, i Marii Medycejskiej, córki Franciszka I, wielkiego księcia Toskanii. Młodszy brat króla Ludwika XIII, znany jako Grand Monsieur.

Gaston
ilustracja
Gaston Orleański ok. 1634
wizerunek herbu
książę Orleanu
Okres od 1626
do 2 lutego 1660
Dane biograficzne
Dynastia Burbonowie
Data i miejsce urodzenia 25 kwietnia 1608
Fontainebleau
Data i miejsce śmierci 2 lutego 1660
Blois
Ojciec Henryk IV Burbon
Matka Maria Medycejska
Żona 1. Maria de Montpensier,
2. Małgorzata
Dzieci z Marią:
Jan Gaston (ur. 1626),
Anna;
z Małgorzatą:
Małgorzata Ludwika,
Elżbieta Małgorzata,
Franciszka Magdalena,
Jan Gaston (ur. 1650),
Maria Anna;
nieślubne:
Maria d'Orleans,
Ludwik d'Orleans
Odznaczenia
Order Ducha Świętego (Francja)

ŻyciorysEdytuj

Na początku nosił tytuł księcia Andegawenii, a w 1626 r. został księciem Orleanu i Valois, hrabią Blois, Chartres i Mortain, został też nominalnym dowódcą armii podczas oblężenia La Rochelle w 1628 r. Przez całe swoje życie snuł liczne intrygi i wierzył, że dzięki nim zostanie królem Francji. Pozbawiony silnej woli, tchórzliwy, mało zaradny i niemający szczęśliwej ręki brat królewski nie zrealizował nigdy swoich planów, a on i jego współpracownicy (np. kuzyn Ludwik Burbon-Soissons) ponosili surowe konsekwencje spisków. Dwukrotnie Gaston musiał opuścić Francję, za granicą spiskował przeciwko swojej matce i kardynałowi Richelieu. Po opłaceniu wojny w Langwedocji, która zakończyła się klęską, zamieszkał w Lotaryngii, później przeniósł się do Flandrii. W 1635 r. pogodził się ze swoim bratem, ale dalej spiskował przeciw Richelieu i ponownie musiał uciec z kraju, podporządkowując się woli króla i samego kardynała.

Wkrótce proces ten powtórzył się. Gaston przekonał markiza Cinq-Marsa do zamordowania Richelieu, a kiedy spisek się nie udał, opuścił swojego kompana w 1642 r. W związku ze spiskiem parlament francuski pozbawił go praw do ewentualnej regencji. W 1643 r., po śmierci Ludwika XIII, Gaston został dowódcą wojsk francuskich i walczył z Hiszpanami na północnych granicach kraju. W 1646 r. otrzymał tytuł księcia Alençon, jednak podczas Frondy (16481653) nie wahał się przechodzić ciągle z jednej strony na drugą. W końcu został "wygnany" z Paryża do Blois, przez kardynała Mazarin, w 1652 i pozostał tam aż do śmierci.

MałżeństwaEdytuj

6 sierpnia 1626 r. Gaston poślubił w Nantes, Marię (15 października 1605 - 4 czerwca 1627), córkę i spadkobierczynię Henryka Burbona, księcia Montpensier, oraz Henrietty Katarzyny, księżnej de Joyeuse, córki Henryka de Joyeuse. Para miała syna i córkę:

Po śmierci Marii ożenił się po raz drugi - 31 stycznia 1632 r., również w Nancy, z Małgorzatą (zm. 1672), córką księcia Lotaryngii Franciszka II i Krystyny Katarzyny von Salm. Z Małgorzatą miał cztery córki i syna:

Gaston miał również dwoje nieślubnych dzieci:

  • Marię d'Orléans (ur. 1 stycznia 1631)
  • Ludwika d'Orléans (1638 - 1692), hrabiego de Charny (zmarł w Hiszpanii). Miał on nieślubnego syna, Manuela Luisa d'Orléans y de Wetteville, księcia de Castellamare
Poprzednik
nowa kreacja
  Książę Alençon
1646-1660
  Następca
powrót do domeny królewskiej