Otwórz menu główne

Gay pride

pozytywna postawa przeciw dyskryminacji i przemocy skierowanej przeciw LGBT
Nie mylić z: parada równości.
Oryginalna flaga dumy gejowskiej z ośmioma paskami. Po raz pierwszy pokazana w 1978 roku na San Francisco Gay Freedom Day Parade[1][2][3]

Gay Pride, LGBT Pride, LGBTQ Pride, Pride – coroczna uroczystość, odbywająca się w miastach Stanów Zjednoczonych i całego świata, zwykle w formie parady celebrującej tożsamość i dumę ze swej orientacji lesbijek, gejów, osób biseksualnych i transpłciowych. Parady zwykle odbywają się w czerwcu, celem upamiętnienia zamieszek Stonewall, które wybuchły 28 czerwca w 1969 w Greenwich Village w Nowym Jorku i rozpoczęły ruch walki o prawa osób LGBT[4].

W innych krajach organizowane są czasem w innym okresie, który upamiętnia punkt zwrotny w historii LGBT danego kraju (na przykład parada w Moskwie jest w maju, w rocznicę dekryminalizacji homoseksualizmu w 1993 roku). Niektóre wydarzenia związane z Pride obejmują parady i marsze LGBT, wiece, uroczystości, dni wspólnoty, imprezy taneczne i duże festiwale[potrzebny przypis].

Gay Pride to także ogólne określenie pozytywnej postawy przeciwko dyskryminacji i przemocy wobec lesbijek, gejów, osób biseksualnych i transpłciowych (LGBT) w celu promowania ich godności, równości, zwiększenia widoczności jako grupy społecznej, budowania społeczności i celebrowania różnorodności seksualnej i płciowej. Duma, w przeciwieństwie do wstydu i piętna społecznego, jest poglądem, który wzmacnia większość ruchów na rzecz praw LGBT na całym świecie. „Pride” użyczyło nazwę organizacjom LGBT, instytutom, fundacjom, tytułom książek, czasopismom, a nawet bibliotece Pride Library.

Począwszy od 2017 roku, plany stanu Nowy Jork przewidują organizowanie w 2019 roku największej międzynarodowej uroczystości LGBT Pride w historii, nazwanej Stonewall 50 / WorldPride[5] z okazji 50. rocznicy zamieszek w Stonewall. W Nowym Jorku impreza Stonewall 50 – WorldPride NYC 2019 zorganizowana przez Heritage of Pride będzie obejmować centrum powitalne podczas wydarzenia, które będą otwarte dla wszystkich. Dodatkowe pamiątkowe sztuki, programy kulturalne i edukacyjne z okazji uczczenia 50. rocznicy zamieszek w Stonewall Inn będą miały miejsce w całym mieście i na świecie[5].

Typowymi symbolami dumy są flaga tęczy, mała litera grecka lambda (λ), różowy trójkąt i czarny trójkąt, gdzie trójkąty, odznaki wstydu z nazistowskich obozów koncentracyjnych[6], zostały poddane ponownemu przywłaszczeniu/odzyskaniu przez społeczność LGBT[potrzebny przypis].

Tło historyczneEdytuj

 
Aktywistka ds. Równości LGBT Barbara Gittings w hali Independence Hall w 1965 roku

Prekursorzy PrideEdytuj

Annual RemindersEdytuj

Lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte w Stanach Zjednoczonych były niezwykle represyjnym okresem prawnym i społecznym dla osób LGBT. W tym kontekście amerykańskie organizacje homofilne, takie jak Córki Bilitis i Towarzystwo Mattachine, koordynowały niektóre z najwcześniejszych demonstracji współczesnego ruchu na rzecz praw LGBT. Te dwie organizacje w szczególności przeprowadziły pikiety zwane „Annual Reminders”, aby informować i przypominać Amerykanom, że osoby LGBT nie otrzymały podstawowych zabezpieczeń praw obywatelskich. Annual Reminders rozpoczęły się w 1965 r. i odbywały się każdego 4 lipca w Independence Hall w Filadelfii[potrzebny przypis].

„Gay is Good”Edytuj

Dyskurs anty-LGBT w tych czasach utożsamiał homoseksualność mężczyzn i kobiet z chorobą psychiczną. Zainspirowany hasłem „Black is Beautiful” („Czarne jest piękne”) Stokely'ego Carmichaela, pionier praw obywatelskich i uczestnik Annual Reminders, Frank Kameny, w 1968 r. stworzył slogan „Gay is Good” („Gejowskie jest dobre”)[7] w celu przeciwdziałania tygmatyzacji i osobistemu poczuciu winy i wstydu[potrzebny przypis].

Dzień Wyzwolenia Christopher StreetEdytuj

Wczesnym rankiem w sobotę 28 czerwca 1969 r. lesbijki, geje, osoby biseksualne i transpłciowe zbuntowali się po nalocie policji na Stonewall Inn, bar dla gejów przy 43 Christopher Street w Greenwich Village na Manhattanie. Te zamieszki, dalsze protesty i zamieszki w ciągu następnych nocy były przełomowym momentem we współczesnym ruchu praw LGBT i impulsem do organizowania marszów LGBT na znacznie większą skalę publiczną[potrzebny przypis].

2 listopada 1969 r. Craig Rodwell, jego partner Fred Sargeant, Ellen Broidy i Linda Rhodes zaproponowali pierwszy marsz dumy, który miał się odbyć w Nowym Jorku w drodze rezolucji na spotkaniu Regionalnej Konferencji Organizacji Homofilskich (ERCHO) w Filadelfii[8].

Wszyscy uczestnicy spotkania ERCHO w Filadelfii głosowali za marszem, z wyjątkiem Mattachine Society of New York, które wstrzymao się od głosu[9]. Członkowie Gay Liberation Front (GLF) uczestniczyli w spotkaniu i zasiedli jako goście grupy Rodwell, Homophile Youth Movement in Neighborhoods (HYMN)[10].

Spotkania w celu zorganizowania marszu rozpoczęły się na początku stycznia w mieszkaniu Rodwella przy ulicy Bleecker 350.[11] Początkowo trudno było wysyłać przedstawicieli do głównych organizacji nowojorskich, takich jak Gay Activists Alliance (GAA). Craig Rodwell i jego partner Fred Sargeant, Ellen Broidy, Michael Brown, Marty Nixon i Foster Gunnison z Mattachine stanowili główną grupę Komitetu Parasolowego CSLD (CSLDUC). W celu uzyskania początkowego finansowania Gunnison pełnił funkcję skarbnika i szukał darowizn od krajowych organizacji homoseksualnych i sponsorów, podczas gdy Sargeant zabiegał o darowizny za pośrednictwem listy mailingowej klientów Oscar Wilde Memorial Bookshop, a Nixon pracował nad uzyskaniem wsparcia finansowego od GLF na stanowisku skarbnika tej organizacji[12][13]. Innymi filarami komitetu organizacyjnego byli Judy Miller, Jack Waluska, Steve Gerrie i Brenda Howard z GLF.[14] Wierząc, że więcej ludzi wyruszy na marsz w niedzielę, i aby uczcić datę powstania Stonewall, CSLDUC wyznaczyło datę pierwszego marszu na niedzielę, 28 czerwca 1970 r.[15] Wraz z zastąpieniem Dicka Leitscha na stanowisku prezesa Mattachine NY przez Michaela Kotisa w kwietniu 1970 r. Zakończył się sprzeciw Mattachine wobec marszu[16].

Brenda Howard znana jest jako „Matka Pride” za pracę nad koordynacją marszu. Howard zapoczątkował także pomysł na trwającą tydzień serię imprez wokół parady, która stała się genezą corocznych uroczystości LGBT Pride, które odbywają się obecnie na całym świecie w czerwcu[17][18]. Dodatkowo Howardowi wraz z innymi działaczami LGBT Robertem A. Martinem (znanym również jako Donny the Punk) i L. Craigiem Schoonmakerem przypisuje się popularyzację słowa „Pride”, aby opisać te uroczystości[19]. Jako działacz na rzecz praw LGBT Tom Limoncelli ujął, „Następnym razem gdy ktoś zapyta, dlaczego istnieją marsze dumy LGBT lub dlaczego miesiąc dumy [LGBT] to czerwiec, powiedz im: „biseksualna kobieta o imieniu Brenda Howard pomyślała, że powinny”[20].

28 czerwca 1970 r. przypada pierwsza rocznica zamieszek w Stonewall i pierwszy marsz Gay Pride w historii USA, obejmujący 51   bloki do Central Parku. Marsz zajął mniej niż połowę zaplanowanego czasu ze względu na emocje, ale także ze względu na ostrożność w przechodzeniu przez miasto z gejowskimi sztandarami i znakami. Chociaż pozwolenie na paradę zostało wydane zaledwie dwie godziny przed rozpoczęciem marszu, maszerujący napotkali niewielki opór gapiów[21]. New York Times doniósł (na pierwszej stronie), że maszerujący zajęli całą ulicę na około 15   bloki[22]. Raporty The Village Voice były pozytywne, opisując „zewnętrzny opór, który wyrósł z policyjnego nalotu na Stonewall Inn rok temu”[23].

RozpowszechnienieEdytuj

 
Dom policji w Visby wyświetlający flagę dumy LGBT podczas tygodnia dumy w Sztokholmie w 2014 roku.

W sobotę 27 czerwca 1970 roku Chicago Gay Liberation zorganizowało marsz[24] z Washington Square Park („Bughouse Square”) do Water Tower na skrzyżowaniu Michigan Avenue i Chicago Avenue, co było pierwotnie zaplanowaną trasą, a następnie wielu uczestników natychmiast maszerowało do Civic Center (Richard J. Daley) Plaza[25]. Data została wybrana, ponieważ wydarzenia Stonewall rozpoczęły się w ostatnią sobotę czerwca, a organizatorzy chcieli dotrzeć do maksymalnej liczby kupujących na Michigan Avenue. Kolejne parady w Chicago odbwayły się w ostatnią niedzielę czerwca, zbiegając się z datą wielu podobnych parad w innych miejscach. Następnie podczas tego samego weekendu grupy aktywistów gejowskich na zachodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych odbyły marsz w Los Angeles i marsz oraz „Gay-in” w San Francisco[26][27].

W następnym roku marsze Gay Pride odbyły się w Bostonie, Dallas, Milwaukee, Londynie, Paryżu, Berlinie Zachodnim i Sztokholmie[23]. Do 1972 r. uczestniczące miasta obejmowały Atlanta, Brighton[28], Buffalo, Detroit, Waszyngton, Miami i Filadelfię[29] a także San Francisco.

Frank Kameny szybko zdał sobie sprawę z zasadniczej zmiany wywołanej zamieszkami w Stonewall. Organizator aktywizmu gejowskiego w latach 50. był przyzwyczajony do perswazji, i prób przekonania osób heteroseksualnych, że osoby LGBT nie różnią się od nich. Kiedy pięć lat wcześniej aktywiści LGBT maszerowali przed Białym Domem, Departamentem Stanu i Independence Hall, ich celem było wyglądanie, jakby mogli pracować dla rządu USA[30]. Dziesięć osób maszerowało wtedy z Kamenym i nie powiadomili żadnej prasy o swoich zamiarach. Chociaż był oszołomiony wstrząsem, jaki wywołali uczestnicy Dorocznego Przypomnienia w 1969 roku, zauważył później: „Do czasu Stonewall mieliśmy w kraju pięćdziesiąt do sześćdziesięciu grup gejowskich. Rok później było ich co najmniej półtora tysiąca. Dwa lata później, o ile można było liczyć, było ich dwa tysiące pięćset.”[31]

Randy Wicker opisał swój wcześniejszy wstyd jako „jeden z największych błędów swojego życia”[32]. Obraz zemsty społeczności LGBT na policji, po tylu latach pozwalania na to, by homofobiczne traktowanie nie było kwestionowane, „poruszył nieoczekiwanego ducha wśród wielu homoseksualistów”[32]. Kay Lahusen, która fotografowała marsze w 1965 r., oświadczyła: „Do 1969 r. ruch ten był ogólnie nazywany ruchem homoseksualnym lub homofilnym... Wielu nowych aktywistów uważa zamieszki Stonewall za narodziny ruchu wyzwolenia LGBT. Z pewnością narodziny dumy gejowskiej na masową skalę.”[33]

Lata 80. i 90.Edytuj

 
San Francisco Pride 2018

W latach osiemdziesiątych nastąpiła poważna zmiana kulturowa w obchodach Stonewall Riot. Poprzednie luźno zorganizowane, oddolne marsze i parady zostały przejęte przez bardziej zorganizowane i mniej radykalne elementy społeczności gejowskiej. Marsze zaczęły tracić „Wyzwolenie” i „Wolność” ze swoich nazw pod presją bardziej konserwatywnych członków społeczności, zastępując radykalizm filozofią „Gay Pride” (w San Francisco nazwa parady została zmieniona z Gay Freedom Day Parade na Gay Pride Day Parade dopiero w 1994 r.). Grecki symbol lambda i różowy trójkąt, które były rewolucyjnymi symbolami Gay Liberation Movement, zostały włączone do ikonografii Gay Pride/Pride, zapewniając pewną symboliczną ciągłość Pride z jej bardziej radykalnymi początkami. Różowy trójkąt był również inspiracją dla homomonumentu w Amsterdamie, upamiętniającego wszystkich gejów i lesbijki, którzy byli prześladowani z powodu homoseksualności[potrzebny przypis].

Miesiąc Dumy LGBTEdytuj

 
Parada HBT w Carmel, Hajfa, Izrael
 
Boise Pride w Idaho.

Czerwiec został wybrany na Miesiąc Dumy LGBT dla upamiętnienia zamieszek w Stonewall, które miały miejsce pod koniec czerwca 1969 roku. W rezultacie w tym miesiącu odbywa się wiele imprez związanych z dumą, aby rozpoznać wpływ osób LGBT na świat. Brenda Howard znana jest jako „Matka Pride”, za koordynację pierwszego marszu LGBT Pride, oraz za zapoczątkowanie tygodniowej serii wydarzeń wokół Pride Day, które stały się genezą corocznych uroczystości Dumy LGBT, które odbywają się na całym świecie w czerwcu[17][18]. Dodatkowo Howard wraz z innymi działaczami na rzecz praw LGBT Robertem A. Martinem (znanym również jako Donny the Punk) i L. Craigiem Schoonmakerem przypisuje się popularyzację słowa „Duma”, aby opisać te uroczystości[19].

Dwóch prezydentów Stanów Zjednoczonych oficjalnie ogłosiło Miesiąc Dumy. Po pierwsze, prezydent Bill Clinton ogłosił czerwiec „Miesiącem Dumy Gejów i Lesbijek” w 1999 i 2000 roku. Następnie, od 2009 do 2016 roku, każdego roku pełniąc urząd prezydent Barack Obama ogłaszał czerwiec Miesiącem Dumy LGBT.[34] Donald Trump został pierwszym republikańskim prezydentem, który uznał istnienie Miesiąca Dumy LGBT w 2019 r., (zrobił to poprzez tweetowanie, a nie oficjalne ogłoszenie)[35].

Począwszy od 2012 r. Google wyświetlało niektóre wyniki wyszukiwania związane z LGBT w różnych kolorach tęczy każdego roku w czerwcu[36][37][38]. W 2017 r. Google umieściło również zaznaczone na tęczowo ulice na Google Maps, aby wyświetlać marsze Gay Pride na całym świecie[39].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. NY Daily News - We are currently unavailable in your region, www.nydailynews.com [dostęp 2019-06-07].
  2. How Did the Rainbow Flag Become an LGBT Symbol? - HISTORY, www.history.com [dostęp 2019-06-07] (ang.).
  3. https://projects.sfchronicle.com/2018/sf-pride-timeline/
  4. Gay pride (ang.). Encyklopedia Britannica. [dostęp 2019-04-27].
  5. a b Governor Cuomo Announces Commemoration of 50th Anniversary of Stonewall Rebellion in 2019 | Governor Andrew M. Cuomo, www.governor.ny.gov [dostęp 2019-06-07] (ang.).
  6. http://www.lambda.org/symbols.htm
  7. http://www.glbtq.com/social-sciences/kameny_f.html
  8. Sargeant, Fred. "1970: A First-Person Account of the First Gay Pride March." The Village Voice. June 22, 2010. retrieved January 3, 2011.
  9. Carter, p. 230
  10. Duberman, p. 227
  11. Nagourney, Adam. "For Gays, a Party In Search of a Purpose; At 30, Parade Has Gone Mainstream As Movement's Goals Have Drifte." The New York Times. June 25, 2000. retrieved January 3, 2011.
  12. Carter, p. 247
  13. Teal, p. 323
  14. Duberman, p. 271
  15. Duberman, p. 272
  16. Duberman, p. 314 n93
  17. a b Channel 13/WNET Out! 2007: Women In the Movement. [zarchiwizowane z tego adresu (January 18, 2008)].
  18. a b The Gay Pride Issue: Picking Apart The Origin of Pride. [zarchiwizowane z tego adresu (July 12, 2015)].
  19. a b Wayne R. Dynes, Pride (trope), Homolexis [zarchiwizowane z adresu 2011-07-12].
  20. » Blog Archive » In Memoriam, Brenda Howard, www.bisquish.com [dostęp 2019-06-07] [zarchiwizowane z adresu 2006-02-14].
  21. Clendinen, p. 62–64.
  22. Fosburgh, Lacey (June 29, 1970). "Thousands of Homosexuals Hold A Protest Rally in Central Park", The New York Times, p. 1.
  23. a b LaFrank, p. 20.
  24. Chicago Tribune, June 28, 1970, p. A3
  25. Outspoken: Chicago's Free Speech Tradition, www.newberry.org [dostęp 2019-06-07].
  26. „The San Francisco Chronicle”, June 29, 1970
  27. „As of early 1970, Neil Briggs became the vice-chairman of the LGBTQ Association”, CanPress, February 28, 1970. [1]
  28. Brighton Ourstory :: A History of Lesbian & Gay Brighton Chapter 3: Out of the Closet, 1967-87, www.brightonourstory.co.uk [dostęp 2019-06-07].
  29. Elizabeth A. Armstrong, Suzanna M. Crage, Movements and Memory: The Making of the Stonewall Myth, „American Sociological Review”, 71 (5), 2006, s. 724–752, DOI10.1177/000312240607100502.
  30. Cain, p. 91–92.
  31. Carter, p. 251.
  32. a b Clendinen, p. 25.
  33. LaFrank, p. 21.
  34. Donald Trump has not issued a proclamation declaring June as Pride Month, eu.usatoday.com [dostęp 2019-06-07] (ang.).
  35. Trump Marks Pride Month While Attacking LGBT Rights, www.buzzfeednews.com [dostęp 2019-06-07] (ang.).
  36. Google marks LGBT pride through a rainbow curtain underneath search-bars retrieved June 16, 2012
  37. Google shows its support for Gay Pride Month with rainbow art for LGBT search terms retrieved June 19, 2017
  38. Gilbert Baker Google doodle celebrates LGBT-rights activists & creator of the iconic rainbow flag retrieved June 19, 2017
  39. How tech companies are recognizing Pride Month – TechCrunch, techcrunch.com [dostęp 2019-06-07] (ang.).

Linki zewnętrzneEdytuj