Otwórz menu główne

Geografia Unii Europejskiej

Ludność i demografiaEdytuj

Najludniejsze są Niemcy, najmniej ludności ma Malta.

UrbanizacjaEdytuj

Lp. Miasto Ludność Zdjęcie
1.   Londyn 7 421 209  
2.   Berlin 3 405 483  
3.   Madryt 3 250 000  
4.   Rzym 2 553 873  
5.   Paryż 2 153 600  
6.   Bukareszt 1 930 390  
7.   Hamburg 1 750 194  
8.   Warszawa 1 702 139  
9.   Budapeszt 1 698 106  
10.   Wiedeń 1 631 082  

Ponadto m.in.: Neapol, West Midlands (Birmingham-Wolverhampton), Lizbona, Hamburg, Monachium, Lille-Kortrijk.

JęzykiEdytuj

 
Brzeg Świny (Wyspa Uznam)
 
Łotewskie wybrzeże Bałtyku (okolice Rygi)
 
Most Olandzki nad Bałtykiem
 
Wybrzeże Morza Śródziemnego (wyspa Malta)
Osobny artykuł: Języki w Unii Europejskiej.

Najwięcej osób mówi na co dzień w języku niemieckim. Język angielski jest najbardziej rozpowszechniony wśród obywateli UE. Językami roboczymi są angielski, francuski i niemiecki.

Obowiązują trzy alfabety: łaciński, grecki, cyrylica (wersja bułgarska).

  • (bułg.) Европейски съюз (alfabet łaciński: Evropeyski Sŭyuz)
  • (cz.) Evropská unie
  • (duń.) Den Europæiske Union
  • (niderl.) Europese Unie
  • (ang.) European Union
  • (est.) Euroopa Liit
  • (fiń.) Euroopan unioni
  • (fr.) Union européenne
  • (niem.) Europäische Union
  • (gr.) Ευρωπαϊκή Ένωση (alfabet łaciński: Evropaikí Énosi)
  • (chorw.) Europska Unija
  • (węg.) Európai Unió
  • (irl.) An tAontas Eorpach
  • (wł.) Unione Europea
  • (łot.) Eiropas Savienība
  • (lit.) Europos Sąjunga
  • (malt.) L-Unjoni Ewropea
  • (pol.) Unia Europejska
  • (port.) União Europeia
  • (rum.) Uniunea Europeană
  • (słow.) Európska únia
  • (słoweń.) Evropska unija
  • (hiszp.) Unión Europea
  • (szw.) Europeiska unionen

ReligiaEdytuj

Osobny artykuł: Religia w Unii Europejskiej.

Większość ludności zamieszkującej Europę to chrześcijanie. Wywarło ono i wywiera wciąż największy wpływ na Europę. W polityce krajów członkowskich istnieje jednak silny rozdział państwa od kościoła. W Unii Europejskiej funkcjonują 3 modele stosunków między państwem a wspólnotami religijnymi: ostra separacja – organizacje religijne traktowane są na równi z innymi organizacjami (Francja), przyjazny rozdział – podstawą są dwustronne umowy o charakterze konkordatowym (Niemcy, Austria), unifikacja – brak formalnego rozdziału, decyzje polityczne państwa ingerują w wewnętrzne sprawy Kościoła (Wielka Brytania – tu nawet monarcha stoi na jego czele, Dania, Szwecja, Grecja).[potrzebny przypis]

ObszarEdytuj

UE zajmuje obszar 4 422 773 km². Geograficznie leży na 5[a] kontynentach: w Europie (większość terytorium), w Azji (Cypr), w Afryce (m.in.: Reunion, Ceuta), w Ameryce Południowej (Gujana Francuska), w Ameryce Północnej (m.in. Martynika). Suma terytoriów państw członkowskich daje 7. miejsce pod względem powierzchni (za Australią, przed Indiami) i stanowi 3% powierzchni lądu. Największa powierzchniowo jest Francja, najmniejsza Malta.

Lista państw – członków Unii Europejskiej
Lp. Kraj Oficjalna nazwa Położenie Kod ISO 3166-1 Stolica Data przystąpienia do EWG/UE Powierzchnia Ludność
(2016)[1]
Obszary specjalne
1 Austria

 

Republika Austrii

 

  AT Wiedeń 1995-01-011 stycznia 1995 83 871 km² 8 700 471 (więcej)
2 Belgia

 

Królestwo Belgii

 

  BE Bruksela 1957-03-2525 marca 1957[b] 30 528 km² 11 289 853 (więcej)
3 Bułgaria

 

Republika Bułgarii

 

  BG Sofia 2007-01-011 stycznia 2007 110 910 km² 7 153 784 (więcej)
4 Chorwacja

 

Republika Chorwacji

 

  HR Zagrzeb 2013-07-011 lipca 2013 56 594 km² 4 190 669 (więcej)
5 Cypr

 

Republika Cypryjska   CY Nikozja 2004-05-011 maja 2004 9251 km² 848 319 (więcej)
6 Czechy

 

Republika Czeska

 

  CZ Praga 2004-05-011 maja 2004 78 866 km² 10 553 843 (więcej)
7 Dania

 

Królestwo Danii

 

  DK Kopenhaga 1973-01-011 stycznia 1973 43 094 km² 5 707 251
(więcej)
8 Estonia

 

Republika Estońska

 

  EE Tallinn 2004-05-011 maja 2004 45 226 km² 1 315 944 (więcej)
9 Finlandia

 

Republika Finlandii

 

  FI Helsinki 1995-01-011 stycznia 1995 338 145 km² 5 487 308
(więcej)
10 Francja

 

Republika Francuska

 

  FR Paryż 1957-03-2525 marca 1957[b] 674 843 km² 66 661 621 (więcej)
11 Grecja

 

Republika Grecka

 

  GR Ateny 1981-01-011 stycznia 1981 131 990 km² 10 783 748
(więcej)
12 Hiszpania

 

Królestwo Hiszpanii

 

  ES Madryt 1986-01-011 stycznia 1986 506 030 km² 46 438 422
(więcej)
13 Holandia[h]

 

Królestwo Niderlandów[i]

 

  NL Amsterdam
[j]
1957-03-2525 marca 1957[b] 41 526 km² 16 979 120
(więcej)
14 Irlandia

 

Irlandia

 

  IE Dublin 1973-01-011 stycznia 1973 70 273 km² 47 23 605 (więcej)
15 Litwa

 

Republika Litewska

 

  LT Wilno 2004-05-011 maja 2004 65 303 km² 2 888 558 (więcej)
16 Luksemburg

 

Wielkie Księstwo Luksemburga   LU Luksemburg 1957-03-2525 marca 1957[b] 2586 km² 576 249 (więcej)
17 Łotwa

 

Republika Łotewska

 

  LV Ryga 2004-05-011 maja 2004 64 589 km² 1 968 957 (więcej)
18 Malta

 

Republika Malty

 

  MT Valletta 2004-05-011 maja 2004 316 km² 434 403 (więcej)
19 Niemcy

 

Republika Federalna Niemiec

 

  DE Berlin 1957-03-2525 marca 1957[b][k] 357 050 km² 82 162 000 (więcej)
20 Polska

 

Rzeczpospolita Polska

 

  PL Warszawa 2004-05-011 maja 2004 312 683 km² 37 967 209 (więcej)
21 Portugalia

 

Republika Portugalska

 

  PT Lizbona 1986-01-011 stycznia 1986 92 391 km² 10 341 330
(więcej)
22 Rumunia

 

Rumunia

 

  RO Bukareszt 2007-01-011 stycznia 2007 238 391 km² 19 759 968 (więcej)
23 Słowacja

 

Republika Słowacka

 

  SK Bratysława 2004-05-011 maja 2004 49 037 km² 5 426 252 (więcej)
24 Słowenia

 

Republika Słowenii

 

  SI Lublana 2004-05-011 maja 2004 20 273 km² 2 064 188 (więcej)
25 Szwecja

 

Królestwo Szwecji

 

  SE Sztokholm 1995-01-011 stycznia 1995 449 964 km² 9 851 017 (więcej)
26 Węgry

 

Węgry

 

  HU Budapeszt 2004-05-011 maja 2004 93 030 km² 9 830 485 (więcej)
27 Wielka Brytania[l]

 

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej

 

  GB
lub
UK
Londyn 1973-01-011 stycznia 1973 244 820 km² 65 382 556 (więcej)
28 Włochy

 

Republika Włoska

 

  IT Rzym 1957-03-2525 marca 1957[b] 301 318 km² 60 665 551 (więcej)
Lp. Kraj Oficjalna nazwa Położenie Kod ISO 3166-1 Stolica Data przystąpienia do EWG/UE Powierzchnia Ludność
(2016)[1]
Terytoria specjalne
 
Wybrzeże Morza Śródziemnego (Kreta)
 
Wybrzeże Atlantyku (La Palma – Wyspy Kanaryjskie)
 
Wybrzeże Atlantyku (Półwysep Cotentin – La Hague)
 
Wybrzeże Atlantyku (Gujana Francuska)
 
Wybrzeże Atlantyku (szkockie Hebrydy Zewnętrzne)
 
Wybrzeże Oceanu Indyjskiego (Reunion)
 
Watzmann (niemieckie Alpy)
 
Midi d’Ossau (francuskie Pireneje)
 
Sierra Morena (południe Hiszpanii)
 
Jezioro Bâlea w Górach Făgăraş (Karpaty Południowe)
 
Rzeka Warta w Nizinie Wielkopolskiej (okolice Koła)
 
Nizinny krajobraz Węgier (Hortobágy)
 
Nizina Padańska w Lombardii (Soresina)
 
Wyżynny krajobraz Małopolski (Góry Pieprzowe)
 
Rzeka Tag (Toledo)
 
Rzeka Morawa (pogranicze austriacko-słowackie)
 
Rzeka Tweed (St. Boswells-Szkocja)
 
Delta rzeki Rodan (Francja)
 
Rzeka Skalda (Antoing-Belgia)
 
Rzeka Moza (Maastricht)
 
Jezioro Melar (Szwecja)
 
Jezioro Saimaa (Finlandia)
 
Jezioro Pejpus (Estonia)

MorzaEdytuj

Granice zewnętrzneEdytuj

Granice lądowe Unii Europejskiej:

Ekstremalne punktyEdytuj

Uwzględniając całe terytorium UE:

Uwzględniając tylko jego kontynentalną europejską część (bez wysp):

Geograficzny środek Unii EuropejskiejEdytuj

Środek geograficzny UE – ustalony przez Francuski Państwowy Instytut Geograficzny w Paryżu – znajduje się na szczycie wzgórza w powiecie Gelnhausen w Hesji w pobliżu Frankfurtu nad Menem. Jego współrzędne to 50°10′21″N 9°09′00″E/50,172500 9,150000.

Linia brzegowaEdytuj

Ukształtowanie powierzchniEdytuj

Wody wewnętrzneEdytuj

Większe rzeki: Dunaj, Ren, Łaba, Wisła, Dźwina, Loara, Tag, Duero, Niemen, Moza, Ebro, Odra, Pad, Rodan, Vilaine, Charente, Garonna, Adour, Mondego, Torne, Dalälven, Kemijoki, Kymi, Narwa, Parnawa, Warnow, Drawa, Morawa, Lech, Izara, Tamar, Avon, Sekwana, Touques, Orne, Clyde, Dee, Segura, Tyber, Adyga, Alfios, Göta älv, Skalda, Tyne, Tweed, Maroni, Oyapock, An tSionna.

Większe jeziora: Wener, Saimaa, Pejpus, Wetter, Melar, Bodeńskie, Genewskie, Garda, Como.

Lodowce: największe lodowce znajdują się w Górach Skandynawskich, Alpach i Pirenejach.

KlimatEdytuj

Unia poprzez swój ogromy obszar i posiadanie terytoriów na kilku kontynentach posiada zróżnicowany klimat – od podbiegunowego po równikowy. Jednak przeważająca większość terytorium leży w klimacie morskim, kontynentalnym i śródziemnomorskim.[potrzebny przypis]

WulkanizmEdytuj

GlebyEdytuj

Ochrona przyrodyEdytuj

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Błędem jest stwierdzenie, że UE leży również w Oceanii. Żadne z terytoriów zamorskich Francji czy Wielkiej Brytanii nie jest częścią UE. Szerzej o tym: Obszary specjalne państw członkowskich Unii Europejskiej lub w Państwa członkowskie Unii Europejskiej i zakładki przy każdym państwie „Włączając” i „Wyłączając”.
  2. a b c d e f Traktat rzymski wszedł w życie 1 stycznia 1958 roku.
  3. De iure cała wyspa (poza bazami brytyjskimi) jest częścią UE, de facto tylko jej południowa część. Tylko Turcja uznaje Cypr Północny. Okupacja Cypru Północnego wg prawa międzynarodowego jest nielegalna.
  4. Grenlandia opuściła EWG w 1985 roku.
  5. Od 1 stycznia 2014.
  6. Do 22 lutego 2007 część UE jako jedna z jednostek administracyjnych wchodzących w skład Gwadelupy. Ponownie jest częścią Unii od dnia wejścia w życie traktatu lizbońskiego (1 grudnia 2009).
  7. Do 22 lutego 2007 część UE jako jedna z jednostek administracyjnych wchodzących w skład Gwadelupy.
  8. Traktatowo: Niderlandy.
  9. Nazwa Królestwo Niderlandów dotyczy części europejskiej oraz Aruby i Antyli Holenderskich. W skład UE wchodzi tylko terytorium europejskie.
  10. Siedzibą rządu jest Haga.
  11. 3 października 1990 roku NRD (obecne landy:Meklemburgia-Pomorze Przednie, Saksonia-Anhalt, Berlin, Brandenburgia, Turyngia, Saksonia) weszła w skład RFN.
  12. Traktatowo: Zjednoczone Królestwo.
  13. a b c Jest częścią Anglii, ale nie jest częścią Zjednoczonego Królestwa.
  14. Bazy wojskowe Wielkiej Brytanii na wyspie Cypr.
  15. O ile uznać przedmiotowość roszczeń.

PrzypisyEdytuj